Samráðshópur þingmanna skilar skýrslu um megináherslur í varnarmálum

Samráðshópur þingmanna hefur skilað utanríkisráðherra skýrslu þar sem fram koma megináherslur sem lagt er til að verði grunnur að stefnu Íslands í varnar- og öryggismálum. 

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra kynnti í ríkisstjórn þann 11. mars sl. tillögu að mótun stefnu í varnar- og öryggismálum. Í framhaldi af því óskaði utanríkisráðherra eftir tilnefningum frá þingflokkum allra stjórnmálaflokka á Alþingi í samráðshóp sem hefði það hlutverk að fjalla um inntak og áherslur í öryggis- og varnarstefnu fyrir Ísland. Í samráðshópnum áttu sæti Dagur B. Eggertsson, fulltrúi Samfylkingarinnar, Ingibjörg Davíðsdóttir, fulltrúi Miðflokksins, Pawel Bartoszek, fulltrúi Viðreisnar, Sigurður Helgi Pálmason, fulltrúi Flokks fólksins, Sigurður Ingi Jóhannsson, fulltrúi Framsóknarflokksins, og Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, fulltrúi Sjálfstæðisflokksins. Aðalsteinn Leifsson, varaþingmaður og aðstoðarmaður utanríkisráðherra, leiddi starf hópsins. Samráðshópurinn tók til starfa í byrjun apríl og voru fulltrúar utanríkisráðuneytisins honum til aðstoðar, auk fulltrúa dómsmálaráðuneytisins. Fulltrúi Miðflokksins sagði sig frá störfum hópsins 11. júlí. 

„Ég vil þakka samráðshópnum fyrir góða og vandaða vinnu sem leggur traustan grunn að fyrstu formlegu varnar- og öryggismálastefnu Íslands sem lögð verður fram á Alþingi í haust,“ segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra. „Það er gífurlega mikilvægt skref að fulltrúar fimm af þeim sex flokkum sem sæti eiga á Alþingi standi saman að þessari skýrslu um megináherslur í varnarmálum Íslands. Öryggisumhverfi okkar hefur tekið miklum breytingum á skömmum tíma og knýjandi þörf er á því að efla okkar eigin getu og viðbúnað sem og styrkja fjölþjóðlegt og tvíhliða varnarsamstarf við okkar helstu samstarfsríki.“

Samráðshópurinn lýsir í skýrslu sinni helstu öryggisáskorunum með áherslu á ytri ógnir af mannavöldum, dregin eru fram markmið Íslands í alþjóðlegu öryggis- og varnarsamstarfi, fjallað um nauðsynlegan varnarviðbúnað og getu sem þurfi að vera til staðar á Íslandi, auk þess sem bent er á hugsanlegar umbætur á laga- og stofnanaumgjörð varnarmála.

Alþjóðasamstarf um varnir Íslands byggi á þríþættri nálgun. Meginstoðirnar séu tvær, annars vegar varnarsamstarfið í gegnum aðildina að Atlantshafsbandalaginu og hins vegar varnarsamningurinn við Bandaríkin. Tvíhliða og svæðisbundið samstarf við nágrannaríki styðji við og styrki þessar meginstoðir. Saman myndi þetta víðtæka samstarf við önnur ríki, ásamt uppbyggingu innlends viðbúnaðar og getu, órofa heild sem stuðli að því að tryggja varnir og getu til að mæta fjölbreyttum ógnum. Samhliða sé nauðsynlegt að byggja upp borgaralegt áfallaþol. Allir þættir varnarstefnunnar miði að því að styðja við og styrkja þátttöku Íslands í Atlantshafsbandalaginu. 

Í skýrslunni kemur fram að ein af forsendum fyrir úrbótum í varnar- og öryggismálum sé aukin fjárframlög og sterkari stofnanaumgjörð. Íslensk stjórnvöld hafi jafnt og þétt aukið varnartengd útgjöld en hraðfara breytingar á öryggisumhverfi Íslands og auknar skuldbindingar Atlantshafsbandalagsins kalli á frekari framlög, eflingu mannauðs og bætta stofnanaumgjörð. Mikilvægt sé að tryggja að útgjöld taki mið af alþjóðlegum skuldbindingum Íslands, styðji við framkvæmd varnar- og viðbúnaðaráætlana, efli áfallaþol og innlendan viðbúnað og nýtist sem best til varnatengdra og einnig borgaralegra verkefna.

Utanríkisráðuneytið, í samstarfi við Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands, boðaði til opins fundar í dag þar sem skýrsla samráðshópsins, um inntak og áherslur stefnu í varnar- og öryggismálum, var kynnt og þá var efnt til pallborðsumræðna þar sem fulltrúar þingflokkanna sátu fyrir svörum.

Hægt er að nálgast skýrslu samráðshópsins hér.