Mannréttindi og jafnrétti

Í íslensku stjórnarskránni er kveðið á um þau mannréttindi sem borgarar landsins skulu njóta. Stjórnarskráin er rétthærri en almenn lög sem verða að standast ákvæði hennar. Geri þau það ekki geta dómstólar dæmt lögin ómerk.

Líkt og kveðið er á um í 65. gr. stjórnarskrárinnar skulu allir vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti. Í sömu grein segir enn fremur að konur og karlar skuli njóta jafns réttar í hvívetna.

Ísland er aðili að fjölda alþjóðasamninga um mannréttindi, einkum samninga Sameinuðu þjóðanna og Evrópuráðsins. Dómsmálaráðuneytið hefur yfirumsjón með lagabreytingum þegar þeirra er þörf vegna þjóðréttarlegra skuldbindinga og skýrslugjöf til nefnda um framkvæmd þeirra mannréttindasamninga sem Ísland er aðili að.

Um jafnrétti kynjanna gilda lög nr. 150/2020 um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Markmið þeirra er að koma í veg fyrir mismunun á gurndvelli kyns og koma á og viðhalda jafnrétti og jöfnum tækifærum kynjanna á öllum sviðum samfélagsins. Dómsmálaráðuneytið fer með ábyrgð á framkvæmd laganna. Jafnréttisstofa hefur sbr. 4. gr. laganna eftirlit með framkvæmd laganna, veitir ráðgjöf og sér um fræðslu og upplýsingarstarfssemi á sviði jafnréttismála.