Fjarskipti

Góðir samskiptainnviðir eru lykilatriði í velferð og búsetugæðum og grundvöllur að fjölbreyttri atvinnustarfsemi. Samkeppnishæfni einstakra landsvæða ræðst meðal annars af aðgengi að öruggum háhraðanettengingum við fjarskiptakerfið. Stefna stjórnvalda birtist í fjarskiptaáætlun sem er endurskoðuð reglulega. Þar koma fram áherslur og markmið stjórnvalda. Segir þar að stuðlað skuli að aðgengilegum og greiðum fjarskiptum, hagkvæmum og skilvirkum, öruggum og umhverfisvænum. Þá hefur fjarskiptasjóður það hlutverk að stuðla að uppbyggingu í fjarskiptum á grundvelli fjarskiptaáætlunar.

Stefna ríkisins um net- og upplýsingaöryggi birtist í stefnu í fjarskiptum fyrir árin 2019-2033 og fjarskiptaáætlun fyrir árin 2019-2023. Netöryggisráð, skipað fulltrúum opinberra aðila, hefur umsjón með innleiðingu hennar og er vettvangur miðlunar upplýsinga og samhæfingar aðgerða á sviði net- og upplýsingaöryggis.

Ný fjarskiptalög voru samþykkt á Alþingi 15. júní 2022. Í þeim má finna nýmæli sem stuðla að nauðsynlegri áframhaldandi uppbyggingu og framþróun á fjarskiptamarkaði. Í þeim felast auknar heimildir er varða samnýtingu aðstöðu og ólíkra hluta fjarskiptaneta, og þar með hvatar til aukins samstarfs markaðsaðila og sameiginlegra fjárfestinga við uppbyggingu innviða, auk heimilda Fjarskiptastofu varðandi áskilnað um gagnkvæmt reiki milli farnetsfyrirtækja.

Markmið laga um fjarskipti eru meðal annars virkari samkeppni, hagkvæmari fjárfestingar, útbreiðsla háhraðaneta, ljósleiðara og aðgengi notenda að hágæða fjarskiptaþjónustu á viðráðanlegu verði. Á þetta við um allt land og eru auknir samkeppnishvatar, samnýting og samstarf mikilvæg fyrir íslenskt samfélag.

Í fjarskiptalögum er jafnframt áhersla lögð á neytendavernd, aðgengi neytenda að upplýsingum og verð- og gæðasamanburði þegar kemur að fjarskiptaþjónustu. Með lögunum er einnig aukin áhersla lögð á öryggi fjarskiptaneta og eftirlit Fjarskiptastofu út frá áhættumiðaðri nálgun þar sem sérstaklega er hugað að almannahagsmunum og þjóðaröryggi.

Markmið stjórnvalda er að fjarskiptaregluverk styðji við skynsamlega og hagkvæma uppbyggingu innviða fyrir 5G-net og -þjónustu á Íslandi. Slíkar tengingar eru grunnstoð fjórðu iðnbyltingarinnar og hlutanetsins. Skynsamleg uppbygging fjarskiptainnviða, ekki síst vegna fyrirsjáanlegrar 5G uppbyggingar, er þjóðhagslega mikilvæg. Ný lög geyma einnig ýmis nýmæli sem eru til þess fallin að auðvelda og bæta enn frekar aðstöðu stjórnvalda til að leggja mat á árangur umbóta í lagaumgjörð fjarskipta og framkvæmd hennar á hverjum tíma.

Á grundvelli nýrra laga er markmiðið að stuðla að enn frekari útbreiðslu afkastamikilla háhraðaneta, sjálfbærri samkeppni, rekstrarsamhæfi og aðgengileika fjarskiptaþjónustu, öryggi neta og þjónustu og ávinningi fyrir endanotendur. Ýmis nýmæli laganna lúta beinlínis að þessu.

Markaðsaðilar hafa kallað eftir því að þak verði sett á tímafresti til að ljúka markaðsgreiningu og er það nýmæli, í samræmi við Kóða-tilskipunina. Aðferðafræði við markaðsgreiningar er í grundvallaratriðum óbreytt en með nútímavæðingu fjarskiptalaga, ekki síst aukinni áherslu á samnýtingu fjarskiptainnviða og ákvæðum um sameiginlegar fjárfestingar, má ætla að fjarskiptafyrirtækum skapist ýmis tækifæri til frekari tekjuöflunar eða hagræðingar.

Fjarskiptastofa annast stjórnsýslu og fer með eftirlit með framkvæmd fjarskipta- og netöryggismála.