23 september 2025
/
Dómsmálaráðuneytið
Dómsmálaráðherra mælir fyrir fimm mikilvægum málum á Alþingi
Dómsmálaráðherra mælti í dag fyrir fimm málum á Alþingi. Um er að ræða fjögur frumvörp ásamt einni þingsályktunartillögu sem hafa þegar hlotið umræðu á þingi en eru nú lögð fram að nýju til afgreiðslu.
„Þetta var góður dagur á Alþingi. Ég flutti fimm framsöguræður í málum sem snerta öryggi samfélagsins, bætta þjónustu við almenning og jafnrétti. Öll þessi mál eru vel unnin og hafa fengið vandaða umræðu. Nú er tími til kominn að klára þau,“ segir Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra.
Afturköllun alþjóðlegrar verndar og afnám 18 mánaða reglu
Eitt málanna sem ráðherra mælti fyrir í dag er frumvarp til laga um breytingu á lögum um útlendinga. Frumvarpinu er ætlað að veita stjórnvöldum heimild til að afturkalla alþjóðlega vernd þegar útlendingur hefur framið alvarleg eða ítrekuð brot, sem og þeirra sem ógna öryggi ríkisins.
Þá er lagt til að hin séríslenska 18 mánaða regla verði afnumin. Samkvæmt henni geta umsækjendur um alþjóðlega vernd fengið sjálfkrafa dvalarleyfi ef niðurstaða í máli þeirra liggur ekki fyrir innan 18 mánaða. Slíka tímafresti er ekki að finna annarsstaðar á Norðurlöndunum og er liður í því að gæta samræmis við reglur nágrannaríkja á sviði útlendingamála.
„Það er lágmarkskrafa að einstaklingar sem fái alþjóðlega vernd í hverju landi virði grundvallarreglur hvers samfélags. Í dag er einungis heimild til að afturkalla alþjóðlega vernd ef útlendingur hefur við umsókn, gegn betri vitund, veitt rangar upplýsingar eða leynt atvikum eða þegar aðstæður í heimaríki hafa batnað til hins betra. Það er því öryggismál gagnvart almenningi hér á landi að þetta úrræði verði til staðar í íslenskri löggjöf, en það er líka réttlætismál,“ sagði ráðherra í framsöguræðu sinni á Alþingi í dag.
Til viðbótar þessu frumvarpi hefur ráðherra boðað fjögur önnur frumvörp í útlendingamálum sem hún hyggst leggja fram á þessu þingi
Sameining sýslumannsembætta í eitt öflugt embætti
Ráðherra mælti einnig fyrir frumvarpi um sameinað embætti sýslumanns. Þar er lagt til að núverandi níu sýslumannsembætti verði sameinuð í eitt öflugt embætti, með óbreyttar 27 starfsstöðvar víðs vegar um landið. Þá mun starfsfólk sýslumannsembættanna verða starfsfólk hins nýja sameinaða embættis, að sýslumönnum undanskildum.
„Þetta er gríðarlega mikilvægt mál og vel unnið. Við ætlum að efla byggðir landsins og bæta þjónustu við alla landsmenn. Ég er sannfærð um að þetta sé skynsamlegt og rökrétt framfaramál. Nú er komið að því að láta verkin tala,“ segir ráðherra.
Markmið sameiningar er þríþætt; að þjónusta við almenning verði eins góð og hægt er, að hámarka nýtingu þess fjármagns sem ráðstafað er til reksturs og verkefna sameinaðs embættis og að framfylgja þeim markmiðum sem stefnt er að í byggðaáætlun og stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar. Kostir sameiningar eru óumdeildir, þ.e. einföldun stjórnsýslunnar, aukin skilvirkni og bætt þjónusta við landsmenn óháð búsetu.
Markmið með sameiningu eru skýr um framfarir, hagræðingu og að efla byggðir landsins.
Með sameiningunni verður jafnframt skýrt kveðið á um að hlutverk sýslumanns sé að stuðla að jöfnu aðgengi að þjónustu og standa vörð um starfsemi á landsbyggðinni. Þannig er lögð áhersla á að styrkja byggðir landsins og tryggja að ný verkefni og störf skapist utan höfuðborgarsvæðisins.
Mikilvægt skref í baráttunni við skipulagða glæpastarfsemi
Þá lagði ráðherra fram frumvarp til breytinga á m.a. lögum um meðferð sakamála, almennum hegningarlögum og lögreglulögum. Frumvarpið styrkir lögreglu og ákæruvald í baráttunni við skipulagða glæpastarfsemi og er liður í að uppfylla alþjóðlegar skuldbindingar Íslands.
„Glæpir eiga ekki að borga sig. Það er stefna okkar að taka fast á skipulagðri glæpastarfsemi og þetta er stórt skref í rétta átt. Með frumvarpinu aukum við skilvirkni og eflum löggæsluyfirvöld til að sinna því nauðsynlega hlutverki að endurheimta illa fenginn ávinning,“ segir dómsmálaráðherra.
Frumvarpið hefur það markmið að efla getu lögregluyfirvalda til að endurheimta ávinning af hvers kyns brotastarfsemi í formi haldlagningar, kyrrsetningar og upptöku eigna og annarra verðmæta. Frumvarpinu er jafnframt ætlað að hraða málsmeðferð og auka skilvirkni við beitingu þessara úrræða.
Framkvæmdaáætlun í kynjajafnréttismálum
Framkvæmdaáætluninni er ætlað að skilgreina stefnu stjórnvalda og lýsa verkefnum innan Stjórnarráðsins sem ýmist er ætlað að varpa ljósi á stöðu kynjanna eða fela í sér beinar aðgerðir í þágu kynjajafnréttis
Þá lagði ráðherra fram tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára framkvæmdaáætlun í kynjajafnréttismálum. Í henni eru skilgreindar 40 aðgerðir sem snúa m.a. að launajafnrétti, jafnrétti í menntun, íþróttum og æskulýðsstarfi og baráttunni gegn kynbundnu og kynferðislegu ofbeldi.
„Í áætluninni er að finna margar mikilvægar aðgerðir sem sýna svart á hvítu hver stefna okkar er í jafnréttismálum. Þrátt fyrir lagaskyldu hefur ný framkvæmdaáætlun í jafnréttismálum ekki verið samþykkt í tvö ár. Nú er kominn tími til að setja jafnrétti aftur á dagskrá,“ segir ráðherra
Þá er jafnframt gert ráð fyrir að sett verði á laggirnar sérstök jafnréttisnefnd karla sem hafi það hlutverk að skoða samfélagslega stöðu karla og drengja, og þær áskoranir sem þeir standa frammi fyrir.
Rekstur líkhúsa tryggður
Að lokum var frumvarp til laga um breytingu á lögum um kirkjugarða, greftrun og líkbrennslu einnig endurflutt í dag en með því er lagt til að kirkjugörðum verði heimilað að innheimta gjald til að standa undir kostnaði við rekstur líkhúsa. Málið er sett fram til að bregðast við erfiðri rekstrarstöðu og til að tryggja starfsemina til framtíðar.