Stórar áskoranir framundan í umhverfismálum í Evrópu

Umhverfi Evrópu stendur frammi fyrir stórum áskorunum, sérstaklega náttúra álfunnar sem heldur áfram að hnigna. Hröðun loftslagsbreytinga er einnig mikið áhyggjuefni, samkvæmt skýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu (EEA), Europe‘s Environment, sem birt var í dag. Þessi hnignun náttúru og umhverfis felur í sér mikla áhættu fyrir efnahagslega velmegun, öryggi og lífsgæði í Evrópu. Í skýrslunni kemur fram að staða umhverfismála á Íslandi sé þó um margt ólíkt því sem er í Evrópu og að landið sker sig verulega úr þegar kemur að framleiðslu sjálfbærrar orku.

Í skýrslunni, sem gefin er út á fimm ára fresti, er lögð áhersla á að loftslagsbreytingar og hnignun umhverfis ógni samkeppnishæfni Evrópu. Aðgerðir sem miði að því að vernda náttúruauðlindir, draga úr loftslagsbreytingum, aðlagast þeim og draga úr mengun muni á hinn bóginn auka seiglu samfélagsins. Þetta á  sérstaklega við grunnþætti á borð við matvælaöryggi, drykkjarvatn og flóðavarnir.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra: „Þrátt fyrir að staða Íslands í ýmsum samanburði sé góð þá eru niðurstöður skýrslunnar sláandi fyrir álfuna í heild. Á sama tíma og Evrópa hefur verið leiðandi í loftslagsaðgerðum og samdrætti í losun er hún sú álfa sem hlýnar hve hraðast. Líffræðilegri fjölbreytni og vistkerfum heldur áfram að hnigna vegna ofnýtingar auðlinda sem hefur nú þegar mikil áhrif á fólk og efnahag. Við erum enn og aftur minnt á mikilvægi þess að taka náttúrugæðum sem við búum við hér á Íslandi ekki sem sjálfsögðum hlut. Þess vegna eru endurheimt vistkerfa og votlendis, orkuskipti og verndun viðkvæmra svæða í hafi og á landi forgangsmál í mínu ráðuneyti.”

 Skýrsluhöfundar telja ólíklegt að samþykkt markmið varðandi líffræðilega fjölbreytni náist fyrir árið 2030, því útlit er fyrir að ástand lífvera og vistkerfa á landi, í ferskvatni og í sjó í Evrópu haldi áfram að versna. Ástæðan er viðvarandi álag vegna ósjálfbærra framleiðslu- og neyslumynstra. Á sama tíma eru vatnsauðlindir Evrópu undir miklu álagi og vatnsskortur hefur áhrif á þriðjung íbúa og yfirráðasvæðis Evrópu.

Á vef skýrslunnar eru sérstök svæði þar sem kastljósinu er beint að stöðu umhverfis og náttúru í hverju aðildarríki Umhverfisstofnunar Evrópu, þar með talið á Íslandi. Þar kemur fram að staða umhverfismála á Íslandi er um margt ólíkt því sem er í Evrópu. Má þar nefna að mengun er tiltölulega lítil og vatnsgæði mikil hér á landi, auk þess sem landið sker sig verulega úr þegar kemur að framleiðslu sjálfbærrar orku. Á hinn bóginn er losun gróðurhúsalofttegunda mikil miðað við höfðatölu í samanburði við önnur lönd álfunnar og áskoranir hafa fylgt stóraukinni ferðaþjónustu á undanförnum árum. 

Í skýrslunni kemur fram að þó að Evrópa hafi náð umtalsverðum árangri í að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda er hún sú heimsálfa sem hlýnar hraðast vegna þeirra. Það ógnar öryggi, lýðheilsu, vistkerfum, innviðum og efnahagslífi. Aukin tíðni og umfang loftslagstengdra hamfara undirstriki brýna þörf á að aðlaga evrópskt samfélag og efnahag að þessum breytingum.

Þessar áskoranir kalla á að endurhugsa tengslin milli hagkerfisins, náttúru, umhverfis, lands, vatns og náttúruauðlinda, segir í skýrslunni. Aðeins með því að endurheimta náttúrulegt umhverfi í Evrópu verði hægt að viðhalda samkeppnishæfu hagkerfi og háum lífsgæðum fyrir evrópska borgara.

Skýrslan Europe‘s Environment 2025 (LINK) byggir á gögnum frá 38 löndum og er ítarlegasta greining sem út hefur verið gefin á stöðu og horfum fyrir umhverfi, loftslag og sjálfbærni Evrópu. Skýrslan kemur út á fimm ára fresti og er þetta í sjöunda sinn sem slík úttekt er gerð fyrir álfuna.

Europe's Environment 2025

Europe's Environment 2025 - upplýsingar um Ísland