Upptökur, myndir, fyrirspurnir og svör frá vel heppnaðri nýsköpunarráðstefnu

Húsfyllir var á nýsköpunarráðstefnu heilbrigðisráðuneytisins og menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytisins í Grósku í liðinni viku þar sem fjallað var um stafrænar lausnir og nýsköpun í heilbrigðisþjónustu. Megináhersla ráðstefnunnar var á leiðir til að skýra umgjörð og farveg fyrir nýsköpunarsamfélagið til að þróa lausnir sem mæta þörfum heilbrigðiskerfisins. Einnig að skýra leikreglur, styrkja innviði og efla samstarf á þessu sviði með áherslu á að innleiða nýjungar á öruggan og skilvirkan hátt.

Upptökur erinda og pallborðsumræðna frá ráðstefnunni ásamt myndum eru nú aðgengilegar á vefsvæði hennar. Hér að neðan eru einnig birtar spurningar sem ráðstefnugestir sendu inn í pallborðsumræður og svör ráðuneytanna við þeim. 

Árangur veltur á samstarfi

Þetta er í fyrsta sinn sem ráðuneyti heilbrigðismála og nýsköpunar efna sameiginlega til ráðstefnu um þessi viðamiklu málefni. Ljóst er að samstarf þeirra er grundvallarforsenda þróunar á þessu sviði að og leggja þarf áherslu á að efla samstarf milli ráðuneyta, háskóla, heilbrigðisstofnana og einkageirans. Því var í undirbúningi ráðstefnunnar boðað til málstofu með frumkvöðlum og sprotum sem vinna að nýsköpun í heilbrigðistækni og þjónustu, til að kortleggja heilbrigðiskerfi framtíðarinnar. Niðurstöður málstofunnar og ábendingar þátttakenda voru undirstaða ráðstefnunnar og tóku erindi hennar mið af þeim. Gestum ráðstefnunnar var einnig boðið að senda inn spurningar í pallborðsumræður um leikreglur en ekki náðist að taka allar spurningar til umræðu og því má nálgast innsendar spurningar og svör hér að neðan.

Á ráðstefnunni kom fram skýrt ákall um ríkara samstarf og ánægja viðstaddra með að ráðuneytin stæðu saman að viðburði sem þessum. Alma D. Möller heilbrigðisráðherra og Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra eru einhuga um mikilvægi samstarfs ráðuneytanna á þessu sviði og hafa ákveðið að standa sameiginlega fyrir nýsköpunarráðstefnu í heilbrigðisþjónustu ár hvert.

„Ég er sannfærð um að þessi ráðstefna markar upphafið að mun öflugra og víðtækara samstarfi í þágu nýsköpunar í heilbrigðiskerfinu sem mun leiða til hraðari þróunar og innleiðingar nýrra lausna sem efla heilbrigðiskerfið, auka skilvirkni og bæta þjónustu við sjúklinga“ segir Alma D. Möller heilbrigðisráðherra.

„Einn af helstu styrkleikum Íslands er hugvitið og við sjáum óbilandi tækifæri í nýsköpun, heilbrigðistækni og lífvísindum. Ríkisstjórnin leggur áherslu á að vinna með atvinnulífinu og ég sem nýsköpunarráðherra vil áfram eiga í virku samtali um hvernig við getum gert stuðning við nýsköpun, vísindi og rannsóknir enn markvissari og betri – eins og við gerðum á þessari stórgóðu ráðstefnu,“ segir Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra. 

Aukinn stuðningur og samhæfing þróunar og þjónustu

Á ráðstefnunni kynntu ráðherrarnir verkefni sem ákveðið hefur verið að ráðast í til að styðja betur við þróun og nýsköpun á sviði stafrænna lausna og heilbrigðistækni. Annars vegar sagði Alma frá ákvörðun um að setja á fót miðlæga þróunar- og þjónustumiðstöð fyrir allt heilbrigðiskerfið undir heitinu Stafræn heilsa sem fær það hlutverk að samhæfa öll stafræn verkefni, styðja við nýsköpun, þar með aðkomu einkaaðila og tryggja yfirsýn. Stjórnskipulag þessara mála verður styrkt, aðkoma klíníkurinnar að þróun og forgangsröðun aukið og stuðlað að samhæfingu á sviði upplýsingaöryggis og gagnamála á landsvísu.

Hins vegar greindi Logi frá átakinu Heilsu-Kríu, þar sem 300 milljónum af fjárheimildum Nýsköpunarsjóðsins Kríu verður varið í heilbrigðistengda nýsköpun. Fjárfestingaáætlun og kröfur verða kynntar á næstu vikum en markmiðið er að verkefnið hefjist fyrir áramót og standi fram á næsta ár.

Í tenglum við ráðstefnuna kynntu tólf fyrirtæki og stofnanir sem vinna að nýsköpun í heilbrigðisþjónustu afurðir sínar og verkefni. Þetta voru Dala.care, Careflux, Heilbrigðisstofnun Suðurlands, Helix, Kerecis, Icepharma, Kara connect, Klak, Retinarisk, Landspítali, Miðeind og Öryggismiðstöðin.

• Upptökur, myndir o.fl. á vefsvæði ráðstefnunnar

------------------------------------

Spurningar og svör

Spurningar sem gestir á ráðstefnu um nýsköpun í heilbrigðiskerfinu sendu inn í pallborðsumræður ásamt svörum frá heilbrigðisráðuneytinu og menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytinu. 

Getur hlíting sprotafyrirtækja á Íslandi við persónuverndarlögin og reglugerðina nýst sem forskot í samkeppni fyrirtækja við útflutning á vöru til Evrópu og þá hvernig? 
Hlítni sprotafyrirtækja við alþjóðlegt regluverk á sviði persónuverndar, veitir ekki aðeins forskot heldur eru í raun forsenda þess að fyrirtæki geti sótt sér fjármagn og sótt á alþjóðlegan markað með afurðir sínar.

Það er nauðsynlegt að innleiða gagnastaðla og betri notendamiðun í þróun heilbrigðislausna en eftir stendur er að það vantar fjárhagslega hvata sem eru undafari þessara atriða, hvert er fyrsta skrefið í átt að bæta það?
Þróun notendamiðaðra heilbrigðislausna eru forsenda þessa að verkefni fái fjármögnun á vegum Nýsköpunarsjóðsins Kríu og sömuleiðis verður gerð krafa um meðhöndlun gagna í samræmi við persónuverndarlög og regluverk þar að lútandi. Stafræn Heilsa, miðlæg eining á vegum heilbrigðisráðuneytis, mun auk þess veita ráðgjöf og stuðning varðandi stöðlun gagna og annara spurninga sem tengjast þróun lausna fyrir í heilbrigðisþjónustu.

Mikið af hugviti og lausnum í heilbrigðiskerfinu koma úr rannsóknum og háskólaumhverfinu. Hvernig tryggjum við að góðar hugmyndir þaðan komist áfram í framþróun?  
Það er mikilvægt að hugvit og lausnir úr háskólum og opinberum rannsóknastofnunum fái traustan farveg í heilbrigðiskerfinu og nýtist þannig í þágu samfélagsins.  Samkeppnissjóðir og fjármögnunarsjóðir gegna veigamiklu hlutverki í stuðningi við rannsóknir og frumkvöðlastarf hjá stofnunum, auk þess sem aðilar á borð við Auðnu Tæknitorg, Klak og Hugverkastofu, með stuðningi stjórnvalda, veita mikilvæga þjónustu við hagnýtingu nýrra lausna. 

Hin nýja miðlæga eining  Stafræn Heilsa á vegum heilbrigðisráðuneytis, sem og sérstakur stuðningur við fjármögnun nýrra lausna á vegum fyrirhugaðrar Heilsu-Kríu, eru verðmæt skref í átt að hagnýtingu nýrra lausna í heilbrigðiskerfinu.

Hvernig getum við tryggt að heilbrigðisstofnanir kaupi og innleiði nýsköpunarlausnir?
Áformað er að samstarf hinnar miðlægu einingar innan heilbrigðisráðuneytisins við Fjársýsluna sem og fjárstuðningur í gegnum Heilsu-Kríu, verði til þess að auka innkaup og hvetja til samninga um kaup á nýsköpun og nýjum lausnum frá sprotafyrirtækjum. Sérstök áhersla verður lögð á nýtingu rammasamninga. Þar að auki mun skýrt ferli nýsköpunarsamstarfs innan heilbrigðisráðuneytisins tryggja væntingastjórnun og vörður til að tryggja árangur og næstu skref við innleiðingu einstakra lausna.

Hvernig hefur maður samband við Stafræna heilsu. Hvar er miðja upplýsinga? 
Stafræn heilsa tekur til starfa í byrjun næsta árs og  verður miðlæg þróunar- og þjónustumiðstöð fyrir allt heilbrigðiskerfið. Vefsíða og helstu upplýsingar um Stafræna heilsu verður kynnt sérstaklega. Hlutverk Stafrænnar heilsu verður að samhæfa öll stafræn verkefni, styðja við nýsköpun, þar með aðkomu einkaaðila og tryggja yfirsýn. Samhliða verður ráðist í styrkingu stjórnkerfis og stafrænnar heilbrigðisþjónustu. Þar til ný eining er komin á laggirnar má hafa samband við heilbrigðisráðuneytið beint í gegnum [email protected]. Beðið er um að í efnislínu tölvupósts standi „erindi til Starfrænnar heilsu’.

Er það þá ljóst að heilbrigðisgögn má vista í skýinu?
Heilbrigðisgögn eru skilgreind sem „varin" gögn og í einhverjum tilfellum „sérvarin" gögn samkvæmt öryggisflokkun gagna íslenska ríkisins. Bæði varin og sérvarin gögn má hýsa í skýi. Það þarf að hafa  í huga að þó svo heimilt sé að nýta skýjalausnir samkvæmt öryggisflokkun gagna, getur í einhverjum tilvikum þurft að gera aðrar öryggisráðstafanir á grundvelli áhættumats. Eins þarf að taka tillit til sérlaga um ákveðna málaflokka. Mikilvægt er að kynna sér skjalið Öryggisflokkun gagna íslenska ríkisins en einnig má leita til nýrrar miðlægrar einingar Stafrænnnar Heilsu innan heilbrigðisráðuneytisins frá og með upphafi næsta árs. Ef spurningar vakna fyrir þann tíma má beina spurningum til [email protected] og beðið er um að í efnislínu tölvupósts standi: „Erindi til Starfrænnar heilsu".

Vita þjónustuveitendur alltaf hvað þá vantar? Er ekki betra að prófa lausnir áður en þeim er hafnað?
Klínískar einingar hafa mjög góða yfirsýn yfir þær þarfir sem skipta mestu máli í þeirra starfi og lausnir sem nýtast best eru einmitt þær sem svara raunverulegri þörf heilbrigðisstarfsfólks og sjúklinga. Stundum er þörfin vel skilgreind fyrir fram, en í öðrum tilvikum geta nýjar tæknilausnir skapað tækifæri til að bæta eða umbreyta verklagi. Prófanir eru aldrei framkvæmdar af handahófi heldur er skilgreint áður en þær hefjast hvernig árangur verður metinn og hvaða markmiði á að ná. Þetta tryggir að lausnin sé bæði gagnleg og ferlið árangursmiðað. Eins og fram kom á ráðstefnunni mun Stafræn heilsa fara með það hlutverk að meta þörf, forgangsraða verkefnum og tryggja samstarf milli heilbrigðiskerfisins og nýsköpunarfyrirtækja.

Hvaða breytingar gagnvart Sögu eða Heklu hefur OpenEHR í för með sér?
Verið er að meta notkun OpenEHR sem gagnastaðals fyrir íslenska heilbrigðiskerfið. Hluti af því ferli felst í að skoða hvaða áhrif innleiðing slíks staðals gæti haft á núverandi kerfi og umhverfi. Þróunaraðilar sem hafa áhuga á að taka þátt í umræðum eða afla sér frekari upplýsinga eru hvattir til að taka þátt í óformlegum umræðu- og fræðsluvettvangi á vegum heilbrigðisráðuneytisins.
Hægt er að skrá sig til þátttöku hér: https://forms.office.com

Hvað er átt við þegar talað er um eignarhald gagna? Eiga sjúklingar ekki sín eigin gögn?
Í íslenskum lögum er það skýrt kveðið á um að sjúklingar eigi rétt til upplýsinga úr eigin sjúkraskrá. Það er þó mikilvægt að taka fram að heilbrigðiskerfið ber ábyrgð á skráningu og varðveislu gagna.

Hvað með landsbyggðina? Verður Landspítalinn áfram í aðalhlutverki og þarfir hans eða fá stofnanir úti á landi einhverja aðkomu?
Eitt af markmiðum Stafrænnar Heilsu innan heilbrigðisráðuneytisins er að tryggja samfellda þjónustu milli þjónustustiga og veita heilbrigðisstofnunum um land allt aukinn stuðning. Landspítali, sem stærsta heilbrigðisstofnun landsins, hefur að jafnaði sérhæfðari þarfir en margar aðrar stofnanir og mikilvægt að styðja vel við þær þarfir.
Með miðlægum samráðsvettvangi stefnumótandi stýrihóps mun eiga sér stað forgangsröðun verkefna og tryggt að áherslur eru samræmdar. Þannig er tryggt að ferli sjúklinga sé höfð að leiðarljósi og að tekið sé mið af þörfum allra heilbrigðisstofnana.

 

Á vefsvæði nýsköpunarráðstefnunnar eru upptökur frá erindum og pallborðsumræðum auk mynda frá ráðstefnunni.