Þing Norðurlandaráðs: Samstaða er okkar sérstaða

Logi Einarsson, samstarfsráðherra Norðurlanda og menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra er staddur á 77. þingi Norðurlandaráðs sem fram fer í Stokkhólmi undir yfirskriftinni: „Samstíga Norðurlönd – norrænt notagildi og samheldni á ólgutímum.“ Þingið fer með æðsta ákvörðunarvaldið innan norræns þingsamstarfs og er einstakur vettvangur fyrir svæðisbundið samstarf þar sem saman koma 87 þingmenn Norðurlandaráðs, ráðherrar og fjöldi annarra þátttakenda frá löndunum. Ráðherra sótti einnig verðlaunaafhendingu Norðurlandaráðs, þar sem m.a. Víkingur Heiðar Ólafsson hlaut hin eftirsóttur tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs sem var ákaflega ánægjuleg stund að sögn ráðherra.
Á þinginu tók ráðherra þátt í fundum samstarfsráðherra og menningarráðherra Norðurlanda, fundum ráðherranna með þingnefndum Norðurlandaráðs og forsætisnefnd Vestnorræna ráðsins. Einnig kynntu samstarfsráðherrar greinargerð um starf sitt og sátu fyrir svörum í fyrirspurnartíma þingmanna á Norðurlandaráðsþinginu.
Í ávarpi sínu kom Logi meðal annars inn á að það væri mikilvægara en nokkru sinni fyrr að þjóðir sem halda á lofti sömu gildum sýni samstöðu. Ítrekaði ráðherra í ávarpinu stuðning sinn við New Nordic gervigreinarmiðstöðina með norrænu gervigreindarfullveldi og tungumálum okkar í stafrænum heimi, afnámi stjórnsýsluhindrana á Norðurlöndum og að þau verði samþættasta svæði í heimi, og að löndin efli samstarf á sviði menningar og lista, menntunar, vísinda og velferðar. Einnig að unnið því að vinna saman að því að efla viðnámsþrótt landanna og alls svæðisins.
„Það er dýrmætt að eiga samtöl við þingmenn og ráðherra og heyra samhljóm þeirra um mikilvægi norræns samstarfs, og að við vinnum með virkum hætti að sameiginlegum verkefnum og áskorunum. Samstaða er okkar sérstaða og leiðarstef í okkar vinnu. Gildi eins og frelsi, traust og lýðræði skipta meira máli en nokkru sinni fyrr og því vil ég veg norrænnar samvinnu sem mestan. Það er margt í gangi sem ég hlakka til að vinna áfram að, bæði í samráði hin löndin sem og með aðilum heima fyrir,” segir Logi Einarsson, samstarfsráðherra Norðurlanda og menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra.
Á þinginu var kynnt sameiginleg formennskuáætlun Danmerkur og Færeyja fyrir árið 2026 sem ber yfirskriftina „ Traust tengsl í hverfulum heimi.“ Þar koma fram áherslur formennskunnar á næsta ári um enn nánara samtarf á Norðurlöndum, til dæmis hvað varðar samfélags- og aðfangaöryggi, viðbúnað, glæpastarfsemi þvert á landamæri, aukna samkeppnishæfni Norðurlanda, græn umskipti og ekki síst vernd barna og ungmenna á stafrænum tímum.
Um þing Norðurlandaráðs og Norrænu ráðherranefndina

Opinbert samstarf Norðurlanda fer fram á vettvangi Norrænu ráðherranefndarinnar og Norðurlandaráðs, með þátttöku Danmerkur, Finnlands, Íslands, Noregs, Svíþjóðar, auk Færeyja, Grænlands og Álandseyja. Norðurlandaráð er vettvangur þingmanna í samstarfinu og einn af hápunktum norrænna stjórnmála er Norðurlandaráðsþingið ár hvert. Norræna ráðherranefndin er opinber samstarfsvettvangur norrænu ríkisstjórnanna. Þar er unnið að sameiginlegum lausnum á þeim viðfangsefnum þar sem Norðurlöndin geta náð mestum árangri með því að vinna saman og fara Finnland og Álandseyjar með formennsku á árinu. Starf Norrænu ráðherranefndarinnar fer fram í 12 nefndum þar sem ráðherrar fagráðuneyta og embættismenn eiga með sér samstarf eftir málefnasviðum. Samstarfsáætlanir ráðherranefnda sem tóku gildi 2025 innihalda sameiginlegar áherslur, skýra forgangröðun og markvissar aðgerðir, munu vera leiðbeinandi fyrir starfið í Norrænu ráðherranefndinni til ársins 2030.

Um menningarverðlaun Norðurlandaráðs

Menningarverðlaun Norðurlandaráðs (kvikmynda-, bókmennta-, barna og unglingabókmennta og tónlistarverðlaunin) hafa það að markmiði að auka sýnileika og áhuga á hinu norræna menningarsamstarfi auk þess að verðlauna framlag framúrskarandi listamanna. Verðlaunin eru mikils metin í menningarheimi Norðurlandanna og hafa þýðingu fyrir listamenn og menningarheim Norðurlandanna í heild sinni. Verðlaunin eru einnig mikilvægur hluti af því að vekja athygli á Norðurlöndunum sem sýnilegu og skapandi svæði.

Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs eru elstu verðlaunin af þeim fimm verðlaunum, sem ráðið veitir. Verðlaunin voru fyrst veitt árið 1962 og hafa það að markmiði að vekja áhuga á bókmenntum og tungumálum grannþjóðanna, sem og stuðla að menningarlegri samkennd þeirra. Árið 1965 var tónlistarverðlaununum úthlutað í fyrsta sinn og er þeim ætlað að vekja athygli á tónlistarsköpun og tónlistarflutningi, sem skarar fram úr og hefur mikið listrænt gildi. Verðlaunin eru veitt árlega, annað hvert ár til tónskálds, sem skarar fram úr og annað hvert ár til tónlistarmanns eða tónlistarhóps. Umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs voru sett á laggirnar árið 1995 af ráðherranefnd um umhverfi og loftslag (MR-MK). Kvikmyndaverðlaun Norðurlandaráðs voru fyrst veitt í tilraunaskyni árið 2002 og voru síðan formlega stofnuð árið 2005. Tilgangur verðlaunanna er að efla norræna kvikmyndagerð, þróa norrænan kvikmyndamarkað og styrkja stöðu norræna kvikmynda á alþjóðavettvangi. Barna og unglingabókmenntaverðlaunin eru nýjasta viðbót í verðlaunaflokkinn og voru fyrst veitt árið 2013. Verðlaunin voru sett á stofn sem svar við óskum norrænu menningarmálaráðherranna um að vekja athygli á og að styrkja barna- og unglingabókmennta menningu á Norðurlöndunum.
Litið er á verðlaunin sem norrænt flaggskip á alþjóðlega vísu og hafa þau mikla þýðingu fyrir norræna samvinnu í heild sinni. Verðlaunin eru fyrir almenning oft þau mest þekktu í norrænu samstarfi og hafa átt mikinn þátt í því að marka Norðurlöndin sem eitt menningarsvæði. Fréttir um verðlaunin og tilnefningar til þeirra er alltaf meðal þess efnis sem mest er lesið á heimasíðu norden.org, auk þess sem verðlaunaafhendingin sjálf og verðlaunahafar fá meiri umfjöllun í norrænum fjölmiðlum en flestir aðrir norrænir viðburðir. Má þá sérstaklega nefna bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs sem álitin eru á meðal þekktustu og virtustu bókmenntaverðlauna í Evrópu. Síðan 1962 hafa verðlaunahafar verið meðal fremstu rithöfunda Norðurlandanna og hafa margir einnig hlotið Nóbelsverðlaun í bókmenntum.