Álagning opinberra gjalda á lögaðila vegna rekstrarársins 2024

Ríkisskattstjóri hefur lokið álagningu opinberra gjalda á lögaðila vegna rekstrarársins 2024. Álögð gjöld á lögaðila nema 321,3 ma.kr. og hækka um 13,0 ma.kr. frá fyrra ári. Sem hlutfall af vergri landsframleiðslu lækka gjöldin um 0,1 prósentustig og eru 7% af VLF. Stærstu einstöku breytingarnar eru í tryggingagjaldi sem hækkar um 9,5 ma.kr. á milli ára og í tekjuskatti lögaðila sem hækkar um 2,4 ma.kr. Tryggingagjald og tekjuskattur lögaðila mynda meginþorra þeirra opinberu gjalda sem lögð eru á lögaðila. Stærsta hlutfallslega breytingin á álögðum gjöldum er í álögðum fjármagnstekjuskatti á lögaðila sem hækkar um 13,0% milli ára. Heilt yfir er hækkun á öllum álögðum gjöldum. Rétt er að hafa í huga að hér er um að ræða svokallaða frumálagningu sem getur tekið breytingum síðar.

Gjaldskyld félög eru 57.950 talsins og fjölgar þeim um 6,3% milli ára. Mesta fjölgunin er í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð þar sem félögum fjölgar um 295 frá fyrra ári. Áfram er góður gangur í skilum framtala þar sem 87,8% framtala var skilað áður en álagningin fór fram. Það er hækkun frá fyrra ári þegar hlutfallið var 86,4%. Bætt skil eru til þess fallin að fækka kærum og endurákvörðunum og stuðla þannig að aukinni vissu um að álagning opinberra gjalda á lögaðila skili sér í ríkissjóð.

Endurgreiðslur sem koma til útborgunar úr ríkissjóði til lögaðila í tengslum við álagninguna nema 37,3 ma.kr. og aukast um 3,6 ma.kr. frá fyrra ári. Þar er annars vegar um að ræða stuðning ríkisins við rannsóknir og þróunarstarf fyrirtækja og hins vegar leiðréttingu á ofgreiddum sköttum í formi fyrirframgreidds tekjuskatts fyrr á þessu ári og afdregins fjármagnstekjuskatts í staðgreiðslu 2024. Auk endurgreiðslunnar fer fram skuldajöfnun á hluta inneigna gjaldenda sem nemur 10,9 ma.kr.

Tekjuskattur lögaðila

Álagður tekjuskattur nemur 152,3 ma.kr. og hækkar um 2,4 ma.kr. milli ára sem samsvarar 1,6% hækkun. Skatthlutfall tekjuskatts lögaðila var hækkað tímabundið um 1 prósentustig vegna rekstrarársins 2024. Ef ekki hefði verið fyrir þessa hækkun hefði tekjuskattur lögaðila lækkað á milli ára. Þetta má meðal annars sjá af því að tekjuskattsstofn lögaðila lækkaði um 1,9% frá fyrra ári. Gjaldendur tekjuskatts eru 21.383 og fjölgar um 2,6% milli ára. Frá 2021 hefur gjaldendum tekjuskatts fjölgað um 31%. Líkt og fyrri ár eru það fyrirtæki í fjármála- og vátryggingastarfsemi sem greiða hlutfallslega mest í tekjuskatt af öllum atvinnugreinum eða 26,1% af álögðum tekjuskatti. Þar á eftir koma fyrirtæki rafmagns-, gas- og hitaveitna og félög í byggingastarfsemi og mannvirkjagerð. Hlutdeild félaga sem starfa við framleiðslu dregst saman úr 12,5% í 8,4% þar sem tekjuskattur sem þau greiða lækkar um 32%. Þar munar mest um samdrátt í greiddum tekjuskatti félaga sem starfa við vinnslu sjávarafurða og félögum í álframleiðslu. Af þeim liðum sem falla undir annað í töflunni hér á eftir má nefna vöxt í tekjuskatti fasteignafélaga og félaga sem starfa við upplýsingar og fjarskipti.

Fjármagnstekjuskattur

Lögaðilar bera almennt ekki fjármagnstekjuskatt. Þó skulu þeir lögaðilar sem eru undan­þegnir almennri tekjuskattskyldu greiða fjármagnstekjuskatt, eins og sveitarfélög og ýmis sjálfseignarfélög. Álagður fjármagnstekjuskattur á þessa lögaðila í álagningu 2025 nemur 3,1 ma.kr. og hækkar um 13,0% frá fyrra ári. Samtals fá 775 lögaðilar álagðan fjármagnstekjuskatt. Hjá öðrum félögum sem greiddu fjármagnstekjuskatt í staðgreiðslu á árinu 2024 gengur sú greiðsla upp í álagðan tekjuskatt eða önnur opinber gjöld en er endurgreidd að öðrum kosti og nemur fjárhæðin 16,4 ma.kr. í ár.

Útvarpsgjald

Útvarpsgjald ársins 2025 er 21.400 kr. og leggst á skattskylda lögaðila að undanskildum dánarbúum og þrotabúum. Álagt útvarpsgjald á lögaðila nemur 1,1 ma.kr. og hækkar um 5,8% milli ára. Gjaldendum þess fjölgar um 1.682 frá fyrra ári og eru nú 52.366 talsins.

Sérstakur skattur á fjármálafyrirtæki („bankaskattur“)

Skattstofn sérstaks skatts á fjármálafyrirtæki eru heildarskuldir viðkomandi lögaðila umfram 50 ma.kr. í lok hvers árs og er skatthlutfallið 0,145%. Líkt og fyrra ár fá fjögur fjármálafyrirtæki þennan skatt álagðan og greiða samtals 6,7 ma.kr. sem er 7,3% hækkun milli ára.

Fjársýsluskattur

Á fjármála- og tryggingafyrirtæki er lagður fjársýsluskattur þar sem skattstofninn samanstendur af öllum tegundum launa og þóknana og skatthlutfallið er 5,5%. Álagning fjársýsluskatts, sem innheimtur er í staðgreiðslu, nemur 3,9 ma.kr. og hækkar um 3,2% milli ára. Gjaldendur eru 109 talsins en voru 111 árið áður.

Sérstakur fjársýsluskattur

Á hagnað fjármálafyrirtækja, þar með talið tryggingafélaga, sem er umfram 1 ma.kr. leggst 6% sérstakur fjársýsluskattur. Samkvæmt niðurstöðu álagningar lögaðila er sérstaki fjársýslu­skatturinn 7,1 ma.kr. á árinu og hækkar um 1,4% á milli ára. Gjaldið er greitt af 16 lögaðilum og fjölgar þeim um fjóra frá fyrra ári.

Tryggingagjald

Álagning tryggingagjalds á launagreiðslur ársins 2024 nemur 147,1 ma.kr. og hækkar um 6,9% milli ára. Á sama tíma fjölgaði gjaldendum tryggingagjalds um 752 eða um 2,8%. Auknar launagreiðslur og fjölgun starfandi fólks skýra þessa hækkun tryggingagjaldsins.

Stuðningur vegna rannsóknar- og þróunarkostnaðar

Stuðningur ríkissjóðs til fyrirtækja vegna rannsókna- og þróunarkostnaðar nemur alls 12,6 ma.kr. samkvæmt álagningu ársins og lækkar um 3,4 ma.kr. milli ára eða um 21%. Lækkunin skýrist meðal annars af fækkun fyrirtækja sem fá styrk vegna rannsókna og þróunar. Árið 2024 fengu 274 fyrirtæki styrk en í ár eru þau 193 og fækkar því um 81.