Fjárlög fyrir árið 2026 samþykkt: Markviss forgangsröðun í þágu grunnþjónustu og innviða

Alþingi hefur samþykkt fjárlög fyrir árið 2026. Fjárlögin endurspegla áherslu ríkisstjórnarinnar á styrka stjórn á fjármálum ríkisins. Þau eru skýr varða á leiðinni í átt að hallalausum fjárlögum 2027, eins og ríkisstjórnin hefur boðað.

Í fjárlögum ársins 2026 er í senn lögð áhersla á að styrkja stöðu ríkissjóðs og tryggja markvissa forgangsröðun í þágu grunnþjónustu og innviða samfélagsins. Í fyrirrúmi er að skapa skilyrði fyrir enn frekari lækkun verðbólgu og vaxta, til hagsbóta fyrir heimili og fyrirtæki. Lögin uppfylla skilyrði nýrrar stöðugleikareglu sem setur vexti ríkisútgjalda skynsamlegar skorður. Þannig eru ríkisfjármálin gerð sjálfbærari.

Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra:

„Þessi fyrstu fjárlög ríkisstjórnarinnar endurspegla ábyrga stefnu í ríkisfjármálum. Með aðhaldi í útgjöldum og markvissri forgangsröðun náum við afkomubata, styrkjum grunnþjónustu og innviði samfélagsins og stígum mikilvægt skref í átt að hallalausum fjárlögum.”

Afkoma ríkissjóðs og efnahagslegt samhengi

Gert er ráð fyrir að halli á heildarafkomu ríkissjóðs muni nema rúmlega 28 ma.kr. á næsta ári, eða 0,5% af landsframleiðslu ársins. Töluverður afkomubati er frá áætlun fjárlaga 2025 þar sem gert var ráð fyrir tæplega 63 ma.kr. halla eða 1,3% af VLF. Áætlun fjárlaga 2026 er innan marka samþykktrar fjármálastefnu fyrir árin 2026-2030 sem miða við að halli ríkissjóðs verði að hámarki 0,5% af VLF á næsta ári. Þá er raunvöxtur útgjalda frá fjárlögum 2025 að teknu tilliti til tekjuráðstafana og undanskilinna liða innan við 2,0% í samræmi við stöðugleikareglu laga um opinber fjármál.

Áætlað er að frumjöfnuður ríkissjóðs, þ.e. afkoma án vaxtatekna og vaxtagjalda, verði jákvæður um 67 ma.kr., eða 1,3% af VLF, á komandi ári en vaxtajöfnuður neikvæður um ríflega 95 ma.kr., eða 1,8% af VLF.

Áætlað er að skuldir ríkissjóðs verði svo til óbreyttar milli ára í hlutfalli við landsframleiðslu og verði 37,4% í árslok 2026. Vaxandi nafnvirði landsframleiðslu vegur þannig að mestu leyti upp neikvæða afkomu ársins m.t.t. þróunar skuldahlutfallsins.

Áherslumál fjárlaga 2026

Fjárlögin fela í sér skýra forgangsröðun þar sem fjármagni er beint að verkefnum sem styrkja grunnkerfi samfélagsins og efla þjónustu við almenning. Gripið er til ráðstafana til að draga úr útgjaldavexti og hagræða m.a. með frestun eða niðurfellingu verkefna, endurskoðun á forsendum fjárveitinga og umbótum í rekstri, s.s. með sameiningu stofnana. Þannig er skapað svigrúm til fjármögnunar áherslumála sem eru meðal annars:

• Sterkara heilbrigðiskerfi, uppbygging hjúkrunarheimila, sérhæfð þjónusta fyrir börn og ungmenni með fjölþættan vanda og öflugri úrræði fyrir fólk með geð- og fíknivanda.
• Betri stuðningur við lífeyrisþega með nýju örorkulífeyriskerfi almannatrygginga, hækkun á almennu frítekjumarki ellilífeyrisþega og hækkun á aldursviðbót til örorkulífeyrisþega.
• Betri innviðir þar sem meginþunginn er í samgönguframkvæmdum, viðhaldi og þjónustu á vegakerfinu, byggingu nýs Landspítala og byggingu legudeildar Sjúkrahússins á Akureyri.
• Styrking á sviði öryggis- og varnarmála m.a. með stuðningi við Landshelgisgæslu, eflingu netöryggis, fjölgun stöðugilda innan lögreglunnar, nýju fangelsi og öryggisvistun fyrir ósakhæfa einstaklinga.