Gjaldabreytingar um áramótin skýra innan við helming af hækkun verðbólgu

Hagstofa Íslands birti vísitölu neysluverðs í morgun og hækkaði vísitalan um 0,38% á milli mánaða. Verðbólga mælist 0,7 prósentustigum hærri í janúar en desember.

Samhliða birti Hagstofan svokallaðar fastskattavísitölur sem nota má til að einangra áhrif skattkerfisbreytinga á undirliði vísitölunnar. Ýmsar breytingar urðu á opinberum gjöldum tengdum ökutækjum og eldsneyti um áramótin; innleiðing kílómetragjalds á móti niðurfellingu bensín- og olíugjalda, niðurfelling vörugjalds á rafmagnsbíla samhliða hækkun á ökutæki sem ganga fyrir innfluttum orkugjöfum og breytingar á styrk vegna rafbílakaupa.

Samanburður á vísitölu neysluverðs annars vegar og fastskattavísitölu hins vegar leiðir í ljós að þessar breytingar skýra um 0,3 prósentustig af hækkun vísitölu neysluverðs milli mánaða, eða innan við helming af 0,7 prósentustiga hækkun verðbólgunnar. Munurinn á þeim áhrifum sem nú mælast og áhrifunum sem hækkanir á þessum gjöldum hafa haft um áramót að meðaltali undanfarin þrjú ár er um 0,1 prósentustig.

Hækkun á grunnverði ökutækja og eldsneytis, sem leiðir ekki beint af breytingum á opinberum gjöldum og ívilnunum, er einnig 0,3 prósentustig samkvæmt tölum Hagstofunnar, eða jafn mikið og samsvarar áhrifum kerfisbreytinganna. Þannig benda gögn Hagstofunnar til þess að þegar áhrif gjalda og ívilnana eru tekin út fyrir sviga þá hafi verð á bílum hækkað um 2% milli mánaða og verð á eldsneyti um 7%.

Undirliggjandi verðbólga virðist lítið hafa breyst þegar þessir tilfallandi þættir hafa verið einangraðir. Verðbólga er á álíka breiðum grunni og undanfarna mánuði og enn sem fyrr yfir verðbólgumarkmiði Seðlabankans.

„Þetta eru ekki tölurnar sem við vildum sjá. Mælingarnar styðja eindregið við áform ríkisstjórnarinnar um að binda enda á hallarekstur ríkissjóðs árið 2027,“ segir Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra.