Styrkir til 42 verkefna sem draga úr losun frá landbúnaði

Uppfærsla: Áður kom fram að áætlaður samdráttur vegna styrkjanna jafngildi 18% af allri losun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar árið 2024. Áætlaður samdráttur vegna styrkjanna er óbreyttur, rúmlega 1000 tonn CO₂-ígilda. Samdrátturinn jafngildir um 1% af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðnarnotkunar (tilbúins áburðar og húsdýraáburðar) árið 2024. Hann samsvarar jafnframt um 18% af losun CO₂ vegna áburðarnotkunar.

Loftslags- og orkusjóður hefur úthlutað 80 milljónum króna til 42 verkefna sem fela í sér innleiðingu áburðartækni til að draga úr losun frá landbúnaði. Úthlutunin er liður í forgangsverkefnum ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum, sem kynnt var í september í 2025, en eitt þeirra er styrkur til fjárfestinga til bættrar áburðarnýtingar.

Í kjölfarið kynntu Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra og Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, áform um styrki til markvissari og loftslagsvænni áburðarnýtingar í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Verkefnin fela meðal annars í sér kaup á GPS-stýrðum áburðardreifurum, búnaði til niðurfellingar áburðar og annarri tækni sem eykur nákvæmni við dreifingu og bætir nýtingu næringarefna. Markmið úthlutunarinnar er að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og styðja við sjálfbæra framleiðsluhætti í landbúnaði.

Áætlaður samanlagður samdráttur vegna verkefnanna nemur 1.007 tonnum CO₂-ígilda á ári. Það jafngildir um 1% af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda vegna áburðarnotkunar (tilbúins áburðar og húsdýraáburðar) árið 2024. Það er eins og árslosun um 500 fólksbíla sem knúnir eru af jarðefnaeldsneyti.

Alls bárust 83 umsóknir um styrki að fjárhæð 282 milljónir króna. Við mat og forgangsröðun var lögð megináhersla á að styðja þau verkefni sem skila mestum samdrætti í losun, þegar litið var annars vegar til styrkupphæðar sem sótt var um og þess ávinnings sem lagt var upp með í umsókninni. GPS-tækni og niðurfellingarbúnaður reyndust almennt hagkvæmustu aðgerðirnar með tilliti til loftslagsáhrifa.

„Í fyrsta skipti beitum við Loftslags- og orkusjóði með markvissum hætti til að styðja við framþróun í landbúnaði og gera bændum kleift að fjárfesta í tæknilausnum sem bæta áburðarnýtingu og draga úr losun. Ávinningurinn er fjölþættur: minni losun gróðurhúsalofttegunda, lægri rekstrarkostnaður, aukin framleiðni og betri nýting takmarkaðra auðlinda. Þetta er loftslagspólitík sem gagnast bændum, styrkir dreifðar byggðir og eykur verðmætasköpun og fæðuöryggi til framtíðar,“ segir Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.

„Með innleiðingu m.a. GPS-tæknilausna stuðla bændur að nákvæmari dreifingu áburðar og bættri nýtingu næringarefna,“ segir Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra. „Þannig minnkar losun gróðurhúsalofttegunda frá íslenskum landbúnaði á sama tíma og bændur geta dregið úr notkun á innfluttum áburði og aukið þar með hagkvæmni í rekstri sínum. Eins og við þekkjum hafa bæði stjórnvöld og bændur sjálfir sett aukna áherslu á loftslagsmálin undanfarin ár, líkt og sést meðal annars á Loftslagsvegvísi Bændasamtaka Íslands. Mitt markmið er að lyfta þessum áherslum enn frekar í samvinnu við bændur í vinnunni fram undan við endurskoðun starfsumhverfis landbúnaðarins,“ segir Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra.

Styrkir til loftslagsvænna tæknilausna í landbúnaði