Starfshópur um sértæk húsnæðisúrræði fyrir fatlað fólk skilar tillögum

Starfshópur undir forystu félags- og húsnæðismálaráðuneytisins hefur skilað skýrslu með tillögum að aðgerðum fyrir 7-10 ára áætlun um að uppfylla þörf fatlaðs fólks fyrir sértæk húsnæðisúrræði. Starfshópurinn leggur til níu aðgerðir og er markmið þeirra að draga úr biðlistum eftir húsnæði og auka hagkvæmni við veitingu þjónustu um leið og fötluðu fólki er tryggt raunverulegt aðgengi að heimili og þjónustu sem styður sjálfstætt líf, sjálfræði og fulla samfélagsþátttöku í samræmi við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. 

Greining starfshópsins á fyrirkomulagi þjónustu á Norðurlöndum sýndi að þar er megináhersla lögð á sjálfstæða búsetu, einstaklingsmiðaðan stuðning og heimilislegt umhverfi. Starfshópurinn telur mikilvægt að íslensk stefnumótun taki mið af þessari þróun og byggi á réttindasjónarmiðum, sveigjanleika og samfelldri þjónustu:

• Hópurinn leggur til að búseta fatlaðs fólks verði skilgreind sem heimili fremur en úrræði og að stuðnings- og stoðþjónusta verði efld til að styðja sjálfstæða búsetu. Einnig er lagt til að þjálfunarbúseta og hæfing verði efld sem hluti af samfelldri þjónustu. 

• Lagt er til að þjónusta við aldrað fatlað fólk verði skoðuð sérstaklega og að farið verði í greiningu á stöðu einstaklinga án SIS-mats (mats á stuðningsþörf) á núverandi biðlistum. 

• Lagt er til að lágmarksstærð þjónustusvæða verði skilgreind og innleidd auk samræmds mats á stuðnings- og húsnæðisþörf. Þá eru lagðar fram tillögur um aukna notkun velferðartækni og starfrænna lausna. Að lokum er lagt til að þróaðar verði fjölbreyttari búsetu- og rekstrarleiðir.

Tillögurnar verða í framhaldinu teknar til umfjöllunar í starfshópi um eftirfylgni verkefna skv. samkomulagi ríkis og sveitarfélaga um fjármögnun þjónustu við fatlað fólk frá 15. desember 2023.

Starfshópurinn leggur auk þess til breytingu á reglugerð um húsnæðisúrræði fyrir fatlað fólk með það að markmiði að auka sveigjanleika í skipulagi húsnæðis, styrkja rétt til sjálfstæðrar búsetu og tryggja að húsnæði og þjónusta taki betur mið af einstaklingsbundnum þörfum.

Húsnæði við hæfi – heimili sem styður sjálfstætt líf

Í skýrslu starfshópsins kemur fram að núverandi húsnæðiskerfi sé að stórum hluta fullnýtt og að þörf sé bæði á fjölgun búsetukosta og fjölbreyttari þjónustuleiðum sem taka mið af ólíkum stuðningsþörfum einstaklinga. Áskoranir sveitarfélaga snúi ekki eingöngu að uppbyggingu húsnæðis heldur einnig að fjármögnun, skýrari ábyrgðarskiptingu milli kerfa og mönnun þjónustunnar. Samráð við hagaðila undirstrikaði mikilvægi þess að þjónusta fylgi einstaklingum fremur en tilteknu búsetuformi og að þróaðar verði sveigjanlegri þjónustuleiðir, meðal annars með aukinni stoð- og stuðningsþjónustu, færanlegum teymum og fjölbreyttari millistigsúrræðum. 

Með markvissri uppbyggingu fjölbreyttra búsetukosta og sveigjanlegri þjónustu megi bæta lífsgæði einstaklinga og stuðla að hagkvæmari og sjálfbærari nýtingu opinberra fjármuna til framtíðar. Þar með er ekki einungis horft á sértæka búsetukjarna með sólarhringsþjónustu heldur einnig á sjálfstæða búsetu og fjölbreyttari lausnir en finnast í dag. 

Í starfshópnum áttu sæti fulltrúar frá félags- og húsnæðismálaráðuneytinu,  hagsmunasamtökum fatlaðs fólks, Sambands íslenskra sveitarfélaga og innviðaráðuneytinu.

• Sjá nánar: Húsnæði við hæfi

Frá vinstri Saga Guðmundsdóttir frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Guðmundur Ármann Pétursson frá Þroskahjálp, Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, Ásta Kristín Benediktsdóttir úr félags- og húsnæðismálaráðuneytinu, Sigrún Dögg Kvaran úr innviðaráðuneytinu og Valdís Ösp Árnadóttir úr félags- og húsnæðismálaráðuneytinu.