21 maí 2026
/
Utanríkisráðuneytið
Hvernig yrði skipulag við aðildarviðræður?
Til upplýsingar: Þessi upplýsingamoli var birtur á vef utanríkisráðuneytisins sem hluti af sérstakri upplýsingasíðu sem sett var í loftið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið sem fram fór 29. ágúst 2026. Þjóðaratkvæðagreiðslan, sem haldin var á grunni stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 21. desember 2024, fór þannig að 52,8% Íslendinga hafnaði því að aðildarviðræður við Evrópusambandið yrðu teknar upp að nýju. Já sögðu 47,2% kjósenda en þátttaka í atkvæðagreiðslunni var 82,6%.
--------
Hvernig yrði skipulag við aðildarviðræður?
Verði ákveðið að halda aðildarviðræðum áfram yrði komið á fót skipulagi um viðræðurnar innanlands. Góð reynsla var af skipulaginu sem sett var upp vegna viðræðna á árunum 2009-2013 sem tekið yrði mið af nú. Samningahópar um samningskaflana gegndu lykilhlutverki, bæði vegna þeirrar þekkingar sem þar var innanborðs en líka sem samráðsvettvangur á hverju sviði þar sem þeir voru skipaðir með breiða skírskotun. Um 200 manns tóku þátt í þessum hópum sem tryggði víðtækt innlent samráð þar sem haghafar og frjáls félagasamtök áttu m.a. beina aðkomu að ferlinu. Þessir samningahópar höfðu það hlutverk að gera tillögu til samninganefndar um samningsafstöðu í hverjum kafla.
Ekki hefur verið tekin endanleg ákvörðun um fjölda samningahópa en hlutverk þeirra yrði hið sama. Fyrsta verkefni þeirra yrði að yfirfara fyrirliggjandi gögn og rýna breytingar á löggjöf ESB og breytingar á Íslandi vegna einstakra samningskafla sem grundvöll fyrir endurskoðaðri samningsafstöðu.
Samninganefnd yrði komið á fót, þar sem m.a. ættu sæti allir formenn samningahópa. Skipaður yrði aðalsamningamaður, sem jafnframt yrði formaður samninganefndarinnar, sem myndi gegna leiðandi hlutverki í viðræðunum.
Líkt og síðast yrði lögð mikil áhersla á breiða aðkomu og gagnsæi í viðræðunum, þ.m.t. að öll helstu gögn málsins væru birt eins fljótt og auðið er. Þá er til skoðunar að koma á sérstökum samráðshópi með breiðri skírskotun sem væri reglulega upplýstur um stöðu viðræðna og til að fá fram sýn úr samfélaginu beint inn í viðræðuferlið. Einnig yrði haft náið samráð við Alþingi og nefndir þess, svo sem með reglulegri skýrslugjöf og samráði við utanríkismálanefnd.
Ítarefni: