Aðgerðaáætlun um líffræðilega fjölbreytni kynnt í Samráðsgátt stjórnvalda

Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur sett aðgerðaáætlun um líffræðilega fjölbreytni til kynningar í Samráðsgátt stjórnvalda. Aðgerðaáætlunin hefur m.a. að geyma þær forgangsaðgerðir sem stjórnvöld leggja sérstaka áherslu á að hrinda í framkvæmd á fyrstu árum innleiðingar stefnunnar. Þær forgangsaðgerðir eru:

• Vernd í hafi: Skilgreining viðmiða við setningu verndarsvæða, stjórntæki rýnd og breytingar gerðar í þágu aukinnar skilvirkni, ábyrgð stofnana skýrð og unnið að fjölgun og/eða stækkun verndarsvæða í hafi með vísan til 30% verndar hafsvæða fyrir 2030.
• Vernd á landi: Greina svæði sem falla undir skilgreiningu samnings Sameinuðu þjóðanna um 30% verndun landsvæða fyrir 2030 og auka gæði verndar.
• Hvatar til verndar og endurheimtar vistkerfa og til sjálfbærrar landnýtingar: Byggt verði ofan á nýja reglugerð frá janúar 2026 um hvata og stuðningsverkefni í landgræðslu- og skógrækt, fjárhagslegir hvatar verði samræmdir, heildstæð ráðgjöf og framkvæmdageta styrkt til að styðja við náttúrumiðaðar lausnir.
• Átak í gerð stjórnunar- og verndaráætlana friðlýstra svæða: Til að bæta árangur verndunar í þágu markvissari stjórnunar friðlýstra svæða, m.a. með aukinni skilvirkni og samlegð fyrir fleiri en eitt svæði í einni áætlun.
• Landbúnaður og náttúruvernd: Efling samstarfs við bændur og landeigendur um sjálfbæra landnýtingu þar sem líffræðileg fjölbreytni er höfð að leiðarljósi.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra gaf í byrjun árs út stefnu stjórnvalda um líffræðilega fjölbreytni. Í aðgerðaáætluninni, sem nú er til kynningar er horft til sex leiðarljósa sem skilgreind voru í stefnunni. Við val aðgerða er lögð áhersla á að þær séu skýrar, framkvæmanlegar og styðji við mælanlegan árangur, m.a. með því að tryggja betur samræmingu verkefna, markvissari nýtingu fjármuna og skýrari ábyrgð á framkvæmd og eftirfylgni.  

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra:

„Við erum tilbúin að hrinda stefnu um líffræðilega fjölbreytni í framkvæmd. Markmiðið er að ná raunverulegum árangri með öflugri samvinnu og framkvæmanlegum verkefnum. Hnignun líffræðilegrar fjölbreytni er hnattræn áskorun, en með þessari aðgerðaáætlun leggjum við grunn að viðspyrnu Íslands og nýtum um leið þau tækifæri sem felast í sjálfbærri vernd og nýtingu vistkerfa, með ávinningi fyrir efnahag, atvinnulíf og samfélagið til framtíðar.

Við höfum þegar gengið hratt til verka í þágu stefnu ríkisstjórnarinnar um aukna vernd líffræðilegrar fjölbreytni. Á rúmu ári hefur heildstæð stefna verið mótuð, Ísland orðið fullgildur aðili að IPBES og lögfest samning um vernd líffræðilegrar fjölbreytni á úthöfum (BBNJ). Nú er komið að næsta skrefi og ég fagna gagnlegum umsögnum við aðgerðaráætlunina sem berast í samráðsgátt.“

Aðgerðir áætlunarinnar eru flokkaðar í fimm stefnumótandi kjarnaviðfangsefni sem eru: Atvinnulíf og samfélag, þar sem horft er til þess m.a. að styrkja samstarf hins opinbera við atvinnulífið hvað varðar fræðslu, upplýsingamiðlun og ráðgjöf. Endurheimt vistkerfa, með áherslu á að kortleggja og meta umfang hnignaðra vistkerfa á Íslandi. Stjórnsýsla og samhæfing, þar sem horft er til þess að styrkja sess líffræðilegrar fjölbreytni innan stjórnsýslunnar. Verndun lífríkis, sem felur í sér skilgreiningu og eflingu svæðisbundinnar verndar líffræðilegrar fjölbreytni á landi. Þekking, gögn og vöktun, sem miðar að vöktun lykilþátta líffræðilegrar fjölbreytni og að þeirri þekkingu sé miðlað.

Aðgerðaáætlunin er liður í vegferð stjórnvalda í að innleiða skuldbindingar Íslands gagnvart samningi Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni (CBD) og Kunming–Montreal rammasamkomulaginu (GBF) sem samþykkt var árið 2022.

Aðgerðaáætlun stefnu stjórnvalda um líffræðilega fjölbreytni 2026-2030