Ráðherra kynnti kerfisbreytingar sem hafa sérstaka þýðingu fyrir raforkukerfið á Vestfjörðum

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, boðar breytingar á raforkulögum sem geta haft sérstaka þýðingu fyrir uppbyggingu raforkuinnviða og virkjunarkosta á Vestfjörðum. Breytingarnar fela í sér að við útreikning tengigjalda og kerfisframlaga verði horft til kerfislegs ávinnings nýrra tenginga, meðal annars fyrir raforkuöryggi, nýtingu innviða og áfallaþol kerfisins.

Þetta kom fram í ræðu ráðherra á Orkuþingi Vestfjarða á Ísafirði í gær og í sérstakri umræðu um raforkuöryggi á Vestfjörðum sem fór fram á Alþingi í dag að frumkvæði Maríu Rutar Kristinsdóttur alþingismanns. Jóhann Páll kynnti fyrirhugaðar lagabreytingar sem eru almenns eðlis, en hafa þó sérstaka þýðingu fyrir Vestfirði. Raforkuframleiðsla innan landshlutans nemur aðeins um þriðjungi af orkuþörf svæðisins, tenging við meginflutningskerfi landsins er veik og hlutfall rafhitunar hátt. Þessi staða hefur áhrif á afhendingaröryggi, kostnað heimila og fyrirtækja og möguleika til atvinnuuppbyggingar.

Í máli ráðherra kom fram að núverandi fyrirkomulag tengikostnaðar og kerfisframlaga taki ekki nægilegt tillit til þess ávinnings sem nýir orkukostir og nýjar tengingar geta haft fyrir raforkukerfið í heild. Það geti til dæmis átt við þegar tenging dregur úr flutningstöpum, bætir nýtingu innviða, styrkir afhendingaröryggi, dregur úr þörf á öðrum framkvæmdum eða eykur möguleika á svokallaðri eyjakeyrslu þegar áföll verða í kerfinu. Þá þurfi að koma í veg fyrir að fyrsti aðili sem tengist á nýju eða veiku svæði beri óhóflega stóran hluta kostnaðar af innviðum sem síðar nýtast fleirum. Slíkt „brautryðjendaóhagræði“ geti staðið hagkvæmum og þjóðhagslega mikilvægum verkefnum fyrir þrifum og falið í sér allratap.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra: „Staða orkumála á Vestfjörðum er óviðunandi. Ríkisstjórnin er staðráðin í að bæta úr henni með lagabreytingum sem gera okkur kleift að horfa til heildaráhrifa nýrra tenginga á raforkukerfið. Það hefur sérstaka þýðingu fyrir Vestfirði og mögulega uppbyggingu Hvalárvirkjunar, Austurgilsvirkjunar og nýs afhendingarstaðar í Miðdal. Markmiðið er skýrt: að styrkja orkuöryggi, auka áfallaþol kerfisins og skapa forsendur fyrir frekari verðmætasköpun og atvinnuuppbyggingu í landshlutanum.“

Samhliða frumvarpinu mun ráðherra mæla fyrir nýrri stefnu um uppbyggingu flutningskerfis raforku. Þar verður lögð áhersla á að uppbygging flutningskerfis, orkuvinnslu og orkunotkunar haldist betur í hendur, sérstaklega á svæðum þar sem styrking raforkuinnviða er forsenda aukins orkuöryggis og uppbyggingar.

Boðaðar lagabreytingar og ný stefna um flutningskerfið falla vel að þeim aðgerðum sem þegar hefur verið ráðist í til að bæta stöðu orkumála á Vestfjörðum. Á þessu ári og í fyrra hefur samtals um 600 milljónum króna verið veitt til jarðhitaleitar, jarðhitanýtingar og varmadæluvæðingar á Vestfjörðum í gegnum Loftslags- og orkusjóð. Þá er frumvarp um jöfnun dreifikostnaðar raforku komið á lokastig á Alþingi. Með því verður dreifikostnaður raforku lækkaður hjá heimilum, fyrirtækjum og sveitarfélögum í dreifbýli og jöfnunargjaldi létt af heimilum sem reiða sig á rafhitun eða kyntar veitur.

„Til að gera langa sögu stutta: við erum að styðja rækilega við hitaveitu- og varmadæluvæðingu á Vestfjörðum, við erum beinlínis að lækka raforkukostnað Vestfirðinga með lagabreytingum og, það sem mestu skiptir, við erum að vinda ofan af skaðlegum lagabreytingum frá fyrri árum og breyta aðferðafræði kerfisframlags og skapa þannig forsendur til þess að hagkvæmir virkjunarkostir komist til framkvæmda.“