Fullveldi Evrópusambandsins á sviði tæknimála og gervigreindar

Að þessu sinni er fjallað um:

• aðgerðapakka til að styrkja fullveldi ESB á sviði tæknimála og gervigreindar
• samkomulag um tillögu um sameiginlegt evrópskt endursendingarkerfi
• fund innanríkisráðherra ESB
• löggjafartillögu um úthlutun tíðnisviða fyrir fjarskipti um gervihnetti
• vorspá um stöðu efnahagsmála
• orðsendingu um vöktun hafsins
• kynningu matsskýrslu fyrir sjávarútvegsnefnd Evrópuþingsins
• stefnu ESB á sviði mannúðarmála
• EES/EFTA-álit um tillögur að nýrri almannavarnaáætlun ESB
• fund sameiginlegu EES-þingmannanefndarinnar
• fund EES-ráðsins
• þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður

 

Aðgerðapakki til að styrkja fullveldi ESB á sviði tæknimála og gervigreindar

Framkvæmdastjórn ESB birti í vikunni aðgerðapakka sem hefur það að markmiði að styðja við og styrkja tæknilegt fullveldi ESB.

Pakkinn samanstendur af tveimur löggjafartillögum, þ.e. tillögu að nýrri reglugerð um hálfleiðara (e. CHIPS 2.0 Act) og tillögu að reglugerð um þróun skýja- og gervigreindarlausna (e. Cloud and AI Development Act), auk tveggja stefnumótunarskjala, þ.e. orðsendingu um tæknilegt fullveldi og opinn hugbúnað (e. Communication on technological sovereignty and EU Open Source Strategy) og vegvísi um stafræna umbreytingu og notkun gervigreindar í orkumálum (e. Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in the Energy Sector).

Markmið aðgerðanna er eins og áður segir að styrkja tæknilegt fullveldi ESB en sambandið þykir mjög háð erlendum birgjum er kemur að stafrænum tæknivörum og tölvugetu.

Aðgerðapakkinn byggir m.a. á áætlun ESB um uppbyggingu og hagnýtingu gervigreindar, sbr. umfjöllun um þá áætlun í Vaktinni 2. maí 2025, sbr. jafnframt leiðarvísi ESB um aukna samkeppnishæfni, sbr. umfjöllun í Vaktinni 31. janúar 2025 og efnahagsöryggisáætlun ESB, sbr. umfjöllun í Vaktinni 23. júní 2023.

Tillaga að nýrri reglugerð um hálfleiðara

Með tillögunni er lagt til að sett verði ný reglugerð um hálfleiðara sem komi í stað fyrri reglugerðar sem samþykkt var árið 2023, sbr. umfjöllun um þá reglugerð í Vaktinni 21. apríl 2023. Tekur tillagan mið af þeirri þróun sem orðið hefur á þessu sviði í millitíðinni og er markmiðið að styðja með markvissari hætti við þróun og framleiðslu á hálfleiðurum í ESB sem aftur mun efla tæknilegt fullveldi ESB á þessu sviði.

Tillaga að reglugerð um þróun skýja- og gervigreindarlausna

Framlagning tillögunnar og væntanleg reglugerð er burðarás í framangreindri áætlun ESB um uppbyggingu og hagnýtingu gervigreindar. Markmiðið er að þrefalda afkastagetu gagnavera í ESB á næstu fimm til sjö árum og miðar tillagan jafnframt að því að styðja við stefnu ESB um innleiðingu gervigreindar í lykil atvinnugreinum og í opinberri þjónustu (e. Apply AI Strategy), sbr. umfjöllun um þá stefnu í Vaktinni 24. október 2025.

Orðsending um opinn hugbúnað

Fjölmargir aðilar í ESB taka þátt í þróun opins hugbúnaðar í samræmi við þarfir Evrópu og í samræmi við evrópskar meginreglur og gildi. Miðar stefnumótunin að því að styðja við slíka framleiðslu og þróun.

Vegvísir um stafræna umbreytingu og notkun gervigreindar í orkumálum

Markmið vegvísisins er að varða leiðina í átt að aukinni notkun stafrænnar tækni og gervigreindar í því skyni að stuðla að aukinni sjálfbærni og skilvirkni í orkukerfum og orkunotkun, m.a. til að knýja áfram stafræna innviði gervigreindar líkt og gagnaver. Þá miðar vegvísirinn jafnframt m.a. að því að hraða innleiðingu snjallmæla í hýbýlum fólks og húsnæði fyrirtækja til gera þeim unnt að ná betri stjórn á orkunotkun sinni og lækka orkureikninga.

Framangreindar löggjafartillögur og stefnumótunaráætlanir ganga nú til umfjöllunar á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Samkomulag um tillögu um sameiginlegt evrópskt endursendingarkerfi

Hinn 1. júní sl. náðist samkomulag á milli Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um efni löggjafartillögu um sameiginlegt evrópskt endursendingarkerfi, en fjallað var um tillöguna í Vaktinni 21. mars 2025.

Tillögunni, sem er í formi reglugerðar, er ætlað að koma í stað gildandi brottvísunartilskipunar ESB (e. Return Directive) sem er frá árinu 2008 en sú tilskipun hefur verið innleidd í íslenska löggjöf á grundvelli Schengen-samstarfsins.

Meginmarkmið tillögunnar er að komið verði á fót samræmdu evrópsku endursendingarkerfi, en gildandi tilskipun þykir hafa leitt af sér mismunandi kerfi í aðildarríkjunum. Þá er það jafnframt markmiðið að auka skilvirkni og einfalda málsmeðferð við endursendingar á fólki í ólögmætri dvöl. Litið er svo á að tillagan feli í sér lykilþátt í nýju regluverki ESB um málefni flótta- og farandfólks (e. Pact on Migration and Asylum) sem samþykkt var í júní 2024 og koma mun til framkvæmda 12. júní nk., sbr. umfjöllun um pakkann í Vaktinni 25. október 2024, og 28. júní og 19. janúar sama ár.

Tillagan og samkomulagið sem nú liggur fyrir felur m.a. í sér:

• að lagðar verða skyldur á einstaklinga sem dvelja ólöglega í aðildarríkjunum um leið og kveðið er á um afleiðingar sem þeir kunna að standa frammi fyrir ef þeim skyldum er ekki sinnt,
• að heimilt verður að setja fót endurkomumiðstöðvar (e. return hubs) í þriðju ríkjum,
• að kveðið er á um gagnkvæmar viðurkenningar brottvísunarákvarðana á milli aðildarríkjanna (valkvæð heimild til að byrja með) og
• heimild til að beita sérstökum ráðstöfunum gagnvart einstaklingum sem taldir eru fela í sér öryggisógn.

Tillagan gengur nú formlegrar afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráðinu í samræmi við fyrirliggjandi samkomulag.

Fundur innanríkisráðherra ESB

Hinn 4. júní sl. fór fram formlegur fundur innanríkisráðherra ESB (e. Home Affairs) á vettvangi ráðherraráðs ESB. Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, sótti fundinn fyrir Íslands hönd en Ísland er samstarfsríki Schengen (e. Schengen Associated Country) eins og kunnugt er. Á fundinum fór fram umræða um Schengen-stöðuskýrslu 2026 og forgangsmál Schengen-ráðsins á næsta starfsári 2026-2027, samstarf við Sómalíu á sviði endursendinga, tímabundna vernd vegna fjöldaflótta frá Úkraínu, áhrif stöðunnar í Mið-Austurlöndum á innra öryggi ESB og nýja öryggisstefnu ESB (e. European security strategy) sem er í undirbúningi.

Norrænn kvöldverðarfundur

Í tengslum við framangreindan fund átti ráðherra jafnframt kvöldverðarfund með ráðherrum Norðurlandanna, sem fara með málefni útlendinga, þar sem samvinna ríkjanna á málefnasviðinu var til umræðu.

Líkt og áður hefur verið fjallað um í Vaktinni hefur orðið skýr viðhorfs- og stefnubreyting innan ESB í málefnum útlendinga frá því sem áður var, sbr. m.a. umfjöllun í Vaktinni 25. október 2024. Á meðal þess sem aðildarríkin hafa nú til umræðu sín á milli eru nýstárlegar lausnir við stjórnun á komum fólks í óreglulegri för til ESB en 1. júní sl. náðist samkomulag á milli Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um efni löggjafartillögu um sameiginlegt evrópskt endursendingarkerfi, sbr. umfjöllun um samkomulagið hér að framan í Vaktinni. Af þessu tilefni komu ráðherrar Norðurlandanna, eins og áður segir, saman til kvöldverðarfundar í boði finnska ráðherrans Mari Rantanen þar sem m.a. var rætt um hvernig efla mætti norrænt samstarf á þessu sviði enn frekar. Var fundurinn framhald af vinnufundum sömu ráðherra sem haldnir voru 18. febrúar sl. og 4. mars sl. Á fundinum var umræðu um nýstárlegar lausnir í útlendingamálum framhaldið, m.a. um mögulega sameiginlega uppbyggingu norrænna endursendingarmiðstöðva utan Evrópu (e. return hubs) eða annarra úrræða sem gagnast geta í öruggum þriðju ríkjum. Ríkin sammæltust um að halda áfram þessari vinnu og greina mögulegar útfærslur. Þá var rætt um framkvæmd endursendinga til Sómalíu og mögulega beitingu takmarkandi ráðstafana í vegabréfsáritunarmálum en beiting slíkra ráðstafanna almennt var einnig á dagskrá ráðherrafundarins.

Schengen-stöðuskýrslan 2026 og forgangsmál næsta starfsárs 2026-2027

Dagskrá ráðherrafundarins hófst með kynningu Magnus Brunner, framkvæmdastjóra innri öryggismála, öryggis landamæra og málefna flótta- og farandfólks, á nýrri Schengen-stöðuskýrslu fyrir árið 2026,  sem er yfirlit framkvæmdastjórnar ESB um stöðu mála innan Schengen-svæðisins, sbr. umfjöllun Vaktarinnar 22. maí sl. um skýrsluna. Forgangsmál Schengen-ráðsins næsta starfsárs eru tilgreind í skýrslunni og byggja á forgangsverkefnum fyrri ára en m.a. verður lögð áhersla á að hraða stafvæðingu ferla, auka árangur við endursendingar, styrkja ytri landamæri og stuðla að frjálsri för innan Schengen-svæðisins án innra landamæraeftirlits. Voru forgangsmálin samþykkt.

Í umræðum um stöðuskýrsluna var efst á baugi bréf ellefu aðildarríkja Schengen til framkvæmdastjórnarinnar þar sem hvatt er til samræmingar og hertari reglna um útgáfu vegabréfsáritana til rússneskra ferðamanna inn á Schengen-svæðið. Bréfið var sent að frumkvæði Svía 2. júní sl. en að bréfinu stóðu ráðherrar Norðurlandanna, Eystrasaltsríkjanna, Hollands, Póllands og Tékklands. Af hálfu Íslands undirrituðu dómsmálaráðherra og utanríkisráðherra bréfið. Þá var rætt um álit framkvæmdastjórnarinnar frá 2. júní sl. um tímabundið innra landamæraeftirlit sem nokkur aðildarríki Schengen hafa viðhaldið um lengri tíma og þau hvött til að gæta meðalhófs við eftirlitið, m.a. með því að nýta önnur úrræði við landamærastjórn. Í máli dómsmálaráðherra undir þessum lið lagði hún áherslu á mikilvægi samstarfs Schengen-ríkjanna á sviði innra öryggis í ljósi baráttunnar gegn skipulagðri brotastarfsemi og fjölþáttaógna. Þá undirstrikaði hún nauðsyn þess að efla lögreglusamvinnu og upplýsingaskipti á sviði löggæslu innan Schengen-svæðisins. Ráðherra lagði einnig áherslu á aðgerðir Íslands til að bæta árangur á sviði endursendinga og hvatti til aukins samstarfs við þriðju ríki á því sviði.

Ráðherrarnir fóru einnig yfir framvindu í samræmingu og innleiðingu (e. interoperability) stórra upplýsingatæknikerfa ESB á sviði dóms- og innanríkismála, þar á meðal komu- og brottfararkerfisins (e. Entry/Exit System) sem var að fullu innleitt 10. apríl sl. og evrópska ferðaupplýsinga- og ferðaheimildarkerfisins (e. ETIAS), en stefnt er að innleiðingu á því kerfi á fjórða ársfjórðungi þessa árs. Loks voru samþykktar tillögur um eflingu stjórnskipulags Schengen á vettvangi ESB og aðildarríkjanna sem miða að því að auka enn frekar skilvirkni og samhæfingu við stjórn Schengen-samstarfsins bæði á landsvísu og innan ESB.

Málefni flótta- og farandfólks

Málefni flótta- og farandfólks voru einnig í forgrunni á fundinum. Kýpverska formennskan og framkvæmdastjórn ESB fóru yfir stöðu innleiðingar verndarsamkomulagsins (e. Pact on Migration and Asylum) sem tekur gildi 12. júní nk. og innleiðingu evrópska fingrafaragagnagrunnsins Eurodac sem tekinn verður í notkun sama dag. Í tilefni gildistökunnar verður efnt til ráðherraráðstefnu í Nikósíu á Kýpur. Þá var rætt um ytri vídd fólksflutninga með áherslu á samstarf við Sómalíu um endursendingar. Fjöldi sómalskra ríkisborgara sem kom með ólögmætum hætti til ESB meira en tvöfaldaðist á árunum 2024–2025 og voru margar ferðirnar skipulagðar af smyglhringjum. Í ljósi þeirrar stöðu ræddu ráðherrarnir um næstu skref varðandi tillögu framkvæmdastjórnarinnar um takmarkandi ráðstafanir í vegabréfsáritunarmálum gagnvart Sómalíu. Einnig ræddu þeir hvernig ESB geti eflt viðbrögð sín gegn smygli á farandfólki. Dómsmálaráðherra tók til máls undir þessum lið og lagði áherslu á að þótt Ísland sé með tiltölulega fá mál sem varða endursendingu sómalskra ríkisborgara sé ástæða til að standa með þeim aðildarríkjum sem verða fyrir meira álagi og styðja aðgerðir um takmarkandi ráðstafanir í vegabréfsáritunarmálum.

Yfir hádegisverði ræddu ráðherrarnir jafnframt næstu skref varðandi tímabundna vernd vegna fjöldaflótta frá Úkraínu. Núverandi tilskipun ESB um tímabundna vernd gildir til mars 2027 en í umræðum kom fram að öll aðildarríki væru sammála um mikilvægi þess að framlengja tímabundnu verndina um eitt ár. Ráðherrar ræddu mögulega takmörkun á gildissviði verndarinnar en ekki náðist niðurstaða um næstu skref í þeim efnum. Dómsmálaráðherra tók til máls undir þessum lið og kynnti fyrirkomulag tímabundinnar verndar vegna fjöldaflótta frá Úkraínu á Íslandi. Ráðherra benti á að Ísland væri ekki skuldbundið af tilskipun ESB um tímabundna vernd en fylgist grannt með þróun mála á þessu sviði. 

Öryggismál

Síðari hluti fundarins fjallaði um áhrif núverandi geópólitísks umhverfis á innra öryggi ESB með áherslu á stöðuna í Mið-Austurlöndum. Þá var rætt almennt um öryggi og öryggisógnir innan ESB, m.a. fengu ráðherrar kynningu á árangri evrópska fjölþátta samstarfsvettvangsins gegn glæpaógnum (e. EMPACT) á árunum 2022–2025 en það er helsti samstarfsvettvangur ESB til að samræma baráttuna gegn skipulagðri brotastarfsemi. Þá fóru fulltrúar framkvæmdastjórnar ESB yfir þverlæga þróun öryggismála (e. cross-cutting security trends) og ráðherrar ræddu hvaða áherslur tengdar innra öryggi ættu að endurspeglast í nýrri evrópskri öryggisstefnu sem nú er í undirbúningi. Ráðherrarnir lýstu almennt stuðningi við að samþætta öryggissjónarmið í löggjöf, stefnumótun og áætlunum ESB og við skipulagningu samstarfs, m.a. um bætta upplýsingamiðlun. Þá kom til umræðu mikilvægi þess að takast á við fjölþáttaógnir og vernd mikilvægra samfélagsinnviða.

Löggjafartillaga um úthlutun tíðnisviða fyrir fjarskipti um gervihnetti

Hinn 27. maí sl. lagði framkvæmdastjórn ESB fram löggjafartillögu sem ætlað er að færa framkvæmd á úthlutun tíðnisviða fyrir fjarskiptakerfi um gervihnetti frá aðildarríkjunum til framkvæmdastjórnarinnar. Tilgangurinn er að skilmálar fyrir notkun á 2 GHz tíðnirófi verði samræmdir þvert á aðildarríkin og sömuleiðis að tryggja að þjónusta sem veitt er á grundvelli tíðniúthlutunar sé í boði í öllum ríkjunum. 

Lagt er til að þriðjungur tíðnisviðsins verði nýttur fyrir opinbera þjónustu svo sem mikilvæg fjarskipti, verndar- og öryggisþjónustu og varnarmál. Þjónustan verði veitt í samræmi við kröfur IRIS2 gervihnattakerfisins og samkvæmt áætlun ESB um örugg fjarskipti um gervihnetti, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 27. mars sl. um samning Íslands og ESB um örugg fjarskipti um gervihnetti.

Þá er lagt til að tveir þriðju hlutar tíðnirófsins verði nýttir fyrir almenna þjónustu á markaði, þar með talið netþjónustu á dreifbýlum svæðum sem hafa ekki aðgang að fjarskiptanetum á landi.

Tillagan kemur til viðbótar við fyrirliggjandi löggjafartillögu um nýtt regluverk á sviði fjarskipta (e. Digital Networks Act), sbr. umfjöllun um þá tillögu í Vaktinni 30. janúar sl.

Sjá nánari umfjöllun um tillöguna í fréttatilkynningu framkvæmdastjórnarinnar. 

Tillagan gengur nú til umfjöllunar og afgreiðslu á Evrópuþinginu og í ráðherraráði ESB.

Vorspá um stöðu efnahagsmála

Vorspá framkvæmdastjórnar ESB um stöðu efnahagsmála kom út 21. maí sl. Hagspár framkvæmdastjórnarinnar leggja m.a. grunn að svonefndum vor- og haustannarpökkum framkvæmdastjórnarinnar (e. European Semester Packages) þar sem settar eru fram ráðleggingar til aðildarríkjanna á breiðum grundvelli svo sem á sviði efnahags- og samkeppnismála, sbr. nýjan vorannarpakka sem birtur var 3. júní sl. 

Fjallað var um haustspá framkvæmdastjórnarinnar í Vaktinni 5. desember sl.

Í vorspánni nú kemur fram að áður en átök brutust út í Mið-Austurlöndum hafi efnahagur ESB styrkst og verðbólga farið lækkandi. Minnkandi samkeppnishæfni og opinber fjármál voru þó áhyggjuefni en hagkerfið þótti hins vegar sýna seiglu, svo sem greina mátti á vinnumarkaði og við könnun á efnahagsreikningum heimila og fyrirtækja. Það umhverfi breyttist hins vegar við lokun Hormússunds sem hefur haft í för með sér eina alvarlegustu röskun á orkuframboði sem þekkt er í sögunni. Frá því að árásir Bandaríkjanna og Ísraels hófust og fram til þess dags sem spáin miðar við, hækkaði gasverð um 50% og hráolíuverð um 65%.

Eðli yfirstandandi orkukrísu og þeirra efnahagsáfalla sem hún hefur haft í för með sér er um margt ólík því áfalli sem varð eftir allsherjarinnrás Rússlands í Úkraínu. Þá var Evrópa mjög háð gasi frá Rússlandi og möguleikar á að skipta því út fyrir aðra orkugjafa með skjótum hætti voru takmarkaðir. Vegna skyndilegrar stöðvunar gasflæðis hækkaði gasverð fimmtán- til tuttugufalt í Evrópu frá því sem verið hafði fyrir innrásina. Nú á sér á hinn bóginn stað röskun á heimsvísu, bæði hvað varðar framboð á olíu og fljótandi jarðgasi, en sveigjanleiki markaðanna gerir það að verkum að verðþrýstingur dreifist jafnar um heimsbúskapinn. Þess vegna er olíu- og gasverð lægra en það var eftir innrásina og höggið minna sem því nemur. Þá hefur tekist á umliðnum árum að draga verulega úr vægi jarðefnaeldsneytis í hagkerfi ESB, bæði með aukinni nýtingu endurnýjanlegrar orku og með aðgerðum til að draga úr orkunotkun iðnaðar og heimila sem einnig mýkir höggið. Að lokum er nefnt að í aðdraganda þess áfalls sem hagkerfi ESB glímir við nú stóð það sterkar að vígi efnahagslega en á árunum 2021-2022 þegar viðspyrnan eftir heimsfaraldurinn hafði þegar ýtt undir verðbólgu og þrýsting á vinnumarkaði.

Hægist á hagvexti og verðbólga eykst

Spáin gerir ráð fyrir að hagvöxtur hægi á sér og fari úr 1,5% árið 2025 í 1,1% á þessu ári. Á sama tíma er búist við að verðbólga muni hækka í 3,1%, sem er heilu prósentustigi hærra en gert var ráð fyrir í haustspánni. Áhrif orkukreppunnar munu teygja sig yfir til ársins 2027 en þá er spáð 1,4% hagvexti og 2,4% verðbólgu. Dráttur sem orðið hefur á endurskoðun viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir (ETS2) hefur einnig áhrif á verðbólguspána fyrir 2027, en í haustspánni var gert ráð fyrir að óbreytt kerfi myndi leiða til hækkunar á verðbólgu um 0,2 - 0,3%, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 27. mars sl. um ETS-kerfið og orkukrísuna.

Búist er við að olíu- og gasverð nái hámarki á yfirstandandi ársfjórðungi og verði um 20% hærra undir lok ársins en það var áður en átökin í Persaflóa brutust út. Þó yfirstandandi áfall sé um margt, eins og áður segir, ólíkt orkukreppunni árið 2022 er búist við að áhrifin á hagkerfið verði af svipuðum toga. Verðbólgugögn fyrir mars og apríl 2026 benda þegar til mikillar hækkunar á orkuverði. Gert er ráð fyrir að orkuverðbólga í ESB nái hámarki á öðrum ársfjórðungi 2026 eða 11% og yfir 10% það sem eftir lifir árs en lækki í ársbyrjun 2027. Þá er gert ráð fyrir að hærri orkukostnaður muni hafa áhrif á verð annarra vara og þjónustu og að hækkanir muni líklega eiga sér stað á öllum liðum verðbólguvísitölunnar, þar með talið vegna þjónustuviðskipta sem ekki eru orkufrek. Þá muni launafólk leitast við að verja kaupmátt sinn og launaþrýstingur verður því meiri en áður var búist við.

Hærri vextir og erfiðari fjármögnunarskilyrði

Gert er ráð fyrir að Seðlabanki Evrópu og flestir aðrir seðlabankar innan ESB muni beita auknu aðhaldi í peningastefnu sinni eða að minnsta kosti fresta áður áætluðum slökunaraðgerðum. Langtímavextir og áhættuálag hafa þegar hækkað sem hefur m.a. birst í hærra álagi á sum ríkisskuldabréf. Bankar hertu lánaskilyrði á fyrsta ársfjórðungi ársins, sérstaklega fyrir fyrirtæki. Á sama tíma hefur eftirspurn eftir lánsfé frá fyrirtækjum og heimilum minnkað. Hlutabréfavísitölur ESB hafa unnið upp mest af því tapi sem varð í kjölfar átakanna, fyrst og fremst vegna virðisaukningar fyrirtækja í  orku- og varnarmálum. Markaðsuppsveifla hefur einnig verið áberandi í Bandaríkjunum en þar eru það öðru fremur hátæknifyrirtæki sem drífa hana áfram.

Hærri fjármögnunarkostnaður og minni hagnaður hafa dregið úr fjármögnunarmöguleikum fyrirtækja og vegna þess, og aukinnar óvissu, hafa mörg fyrirtæki frestað eða dregið úr fjárfestingaáformum. Búist er við að fjármunamyndun aukist aðeins um 2,2% árið 2026 og 2% árið 2027 sem er nokkuð minna en 2,8% vöxtur árið 2025. Í haustspánni var gert ráð fyrir 0,5% meiri vexti fyrir bæði árin. 

Atvinna eykst, en þó hægar en áður, en launaþrýstingur verður meiri

Atvinna jókst um 0,5% árið 2025 og er heildarfjöldi nýrra starfa frá árinu 2019 orðinn um tíu milljónir. Vöxtur atvinnu var að mestu drifinn áfram af aukinni þátttöku á vinnumarkaði. Spáin gerir ráð fyrir að það hægi á atvinnuvexti í 0,3% árið 2026 og 0,4% árið 2027 og að atvinnuleysishlutfallið nái jafnvægi í kringum 6%. Jafnframt muni framleiðnivöxtur hægja á sér í 0,7% árið 2026 en svo ná sér á strik í 1% árið 2027.

Heildarlaunakostnaður mun lítið breytast á spátímabilinu þar sem gert er ráð fyrir að launahækkanir muni vega á móti minni atvinnuaukningu. Hærri verðbólga mun aftur á móti draga úr vexti ráðstöfunartekna heimila um 1,4 prósentustig á spátímabilinu. Því er búist við að sparnaðarhlutfall hækki árið 2026 og vöxtur einkaneyslu hægi á sér í 1,1% árið 2026 og verði 1,3% árið 2027, sem er lækkun frá haustspánni.

Áskoranir í utanríkisviðskiptum, veikari fjárfestingahorfur og erfiðari samkeppnisstaða

Þrátt fyrir ágætar horfur í heimsbúskapnum til skamms tíma, sem rekja má m.a. til fjárfestinga í gervigreind og rýmkunar á viðskiptahömlum, er ekki búist við að það leiði til hlutfallslegs ávinnings fyrir fyrirtæki í ESB. Aukning í alþjóðaviðskiptum nú um mundir á sér fyrst og fremst stað í hagkerfum Asíu. Þá hafi veikari fjárfestingarhorfur innan ESB jafnframt áhrif auk annarra kerfislægra þátta. Ástæða þessa er í fyrsta lagi sú að hlutdeild ESB í ört vaxandi gervigreindargeirum er lág, í öðru lagi hefur ESB dregist aftur úr er kemur að framleiðslu á ýmsum lykilvörum og misst markaðshlutdeild á mikilvægum markaðssvæðum. Ennfremur verða fyrirtæki innan ESB fyrir áhrifum af sífellt meira krefjandi ytra umhverfi og hafa sum þeirra brugðist við með því að draga sig út af útflutningsmörkuðum eða aðlaga verð. Af þessum sökum er búist við að útflutningur ESB muni vaxa um aðeins 0,9% árið 2026, áður en vöxturinn eykst á ný í 2,1% árið 2027. Þessi mikla lækkun frá því sem spáð var síðastliðið haust er að mestu leyti vegna minni vöruútflutnings en þjónustuútflutningur breytist hins vegar lítið. Spá um vöxt innflutnings hefur einnig lækkað og er nú 1,7% fyrir árið 2026. Þar mun sterk evra vega að hluta upp á móti veikari innlendri eftirspurn en hún eykur samkeppnisþrýsting frá viðskiptalöndum, sérstaklega frá Kína. Því er búist við að framlag viðskipta til hagvaxtar verði neikvætt um 0,4%  eða örlítið meira en áætlað var í haust.

Viðskiptajöfnuður mun versna vegna neikvæðra viðskiptakjara fyrir vörur og vegna minni markaðshlutdeildar. Búist er við að vörujöfnuðurinn lækki í 1,2% af landsframleiðslu árið 2026 og 1,1% árið 2027. Þjónusta er áfram þróttmeiri og nær þjónustujöfnuðurinn um 2% af landsframleiðslu. Spáin gerir ráð fyrir afgangi á viðskiptajöfnuði sem nemur 2,4% af landsframleiðslu árið 2025, 1,7% árið 2026 og 1,6% árið 2027.

Halli og skuldir hins opinbera í ríkjum ESB mun aukast

Áætlað er að halli hins opinbera í ríkjum ESB muni aukast smám saman á spátímabilinu úr 3,1% af landsframleiðslu árið 2025 í 3,6% árið 2027. Þróunin endurspeglar minni efnahagsumsvif, hærri vaxtakostnað, aukin útgjöld til varnarmála og nýjar stuðningsaðgerðir til að draga úr áhrifum hás orkuverðs á neytendur og fyrirtæki.

Á sama tíma verða opinberar fjárfestingar áfram stöðugar og umtalsverðar. Skuldahlutfall ESB mun hækka úr 82,8% af landsframleiðslu í lok árs 2025 í 85,3% í lok árs 2027 aðallega vegna minni afgangs af frumjöfnuði og sífellt óhagstæðari munar milli vaxtastigs og hagvaxtar. Á heildina litið er búist við að aðgerðir í ríkisfjármálum verði örvandi árið 2026 en ríkisfjármálastefnan verði hlutlaus árið 2027.

Áhættuþættir fyrir hagspána

Helsti áhættuþáttur fyrir framtíðarhorfur eru átökin í Mið-Austurlöndum og áframhaldandi afleiðingar þeirra á alþjóðlega orkumarkaði. Langvinn átök og hægari aðlögun að eðlilegu framboði, frá því sem nú er gert ráð fyrir, myndi leiða til enn meiri verðbóluþrýstings og minni vaxtar. Hátt verðlag gæti haft í för með sér breytingar á neyslu og fjárfestingu heimila og fyrirtækja t.d. með samdrætti í orkufrekri starfsemi. Þó áhættan á almennum orkuskorti virðist takmörkuð eru tiltekin aðföng og aðfangakeðjur berskjaldaðar. Persaflóasvæðið er gríðarlega mikilvægt fyrir framleiðslu og framboð á unnu eldsneyti sem spilar lykilhlutverk í vöruflutningum og húshitun. Verði röskun á framboði helíums eða áburðar geti það leitt til keðjuverkandi áhrifa á alþjóðlegar framleiðslukeðjur.

Aðrir áhættuþættir fyrir framtíðarhorfur hagspárinnar eru af geópólitískum toga, tæknilegum og loftslagstengdum. Áframhaldandi óvissa um viðskiptastefnu helstu viðskiptaríkja gætu raskað mikilvægum virðiskeðjum og haft neikvæð áhrif á iðnaðarframleiðslu og atvinnu. Aftur á móti myndi réttlát og varanleg lausn á innrásarstríði Rússlands gegn Úkraínu vera augljós áhrifaþáttur til hins betra fyrir efnahagsmál í ESB og á heimsvísu. Nýlegur samdráttur í eftirspurn eftir vinnuafli sem sést á færri lausum störfum og lægri ráðningarhlutföllum, gæti reynst undanfari dýpri niðursveiflu í atvinnuvexti. Rýrnun kaupmáttar vegna viðvarandi hárrar verðbólgu gæti einnig reynt á samfélagslega samheldni.

Loftslagstengd áföll gætu raskað efnahagsumsvifum enn frekar og sett meiri þrýsting á matvælaverð. Gervigreind getur haft bæði jákvæð og neikvæð áhrif fyrir spána til lengri tíma litið, framleiðniaukning gæti stutt við fjárfestingar og vöxt, en tilfærsla starfa gæti haft neikvæð áhrif á traust og eftirspurn. Innan ESB er hraðari framkvæmd umbóta sem styður við samkeppnishæfni og vöxt sambandsins áfram helsta jákvæða breytan fyrir horfurnar. Frekari árangur í orkuskiptum myndi auka þrótt hagkerfisins enn frekar.

Orðsending um vöktun hafsins

Framkvæmdastjórn ESB birti í vikunni orðsendingu til Evrópuþingsins og ráðherraráðs ESB um vöktun hafsins (e. Communication OceanEye). Orðsendingin og sú áætlun sem í henni felst er þáttur í framkvæmd sáttmála ESB um málefni hafsins, sbr. umfjöllun um sáttmálann í Vaktinni 27. júní 2025.

Markmið verkefnisins er að ESB verði í fremstu röð í heiminum er kemur að hafmælingum og upplýsingaöflun um hafið en slík upplýsingasöfnun er talin afar mikilvæg fyrir verndun og endurreisn hafsins, loftslagsspár, bláa hagkerfið m.a. fiskveiðar og fiskeldi, orkuframleiðslu á hafi úti, skipaflutninga og öryggis- og varnarmál.

Áætlun framkvæmdastjórnarinnar byggir á fjórum meginstoðum, þ.e.:

• Bættum stjórnarháttum og sameiginlegri evrópskri nálgun.
• Forustu og samstarfi á alþjóðasviðinu, sbr. m.a. umfjöllun Vaktarinnar 13. mars sl., um ákall Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar ESB, um alþjóðlegt bandalag um vöktun hafsins.
• Starfrækslu og þróun á stafræna líkaninu European Digital Twin of the Ocean og stuðningi við nýsköpun og þróun á nýrri tækni til vöktunar.
• Þátttöku samfélagsins og uppbyggingu á færni á þessu sviði.

Sjávarútvegsstjóri ESB kynnir matsskýrslu fyrir sjávarútvegsnefnd Evrópuþingsins

Þann 3. júní sl. kynnti sjávarútvegsstjóri ESB, Costas Kadis, matsskýrslu um framkvæmd sameiginlegu sjávarútvegsstefnu ESB (e. Common Fisheries Policy (CFP)) fyrir sjávarútvegsnefnd Evrópuþingsins, sbr. umfjöllun um skýrsluna í Vaktinni 8. maí sl.

Kadis sagði að sameiginlega sjávarútvegsstefnan hefði skilað mælanlegum árangri síðan síðasta endurskoðun fór fram árið 2013, einkum við að draga úr ofveiði og bæta söfnun vísindalegra gagna og stjórnsýslu. Hann benti á að hlutfall fiskistofna sem nýttir eru á sjálfbæran hátt hafi hækkað úr 50% á árinu 2014 í 63% árið 2022.

En þrátt fyrir þennan árangur væru þessar niðurstöður alls ekki fullnægjandi og þörf væri á frekari aðgerðum til að byggja upp og viðhalda fiskistofnum á sjálfbærum grunni. Kadis fjallaði einnig um þá annmarka sem matið hefði leit í ljós, þ. á m. erfiðleika sem sjómenn standa frammi fyrir svo sem samkeppnishæfni greinarinnar, endurnýjun fiskiskipaflotans, stuðning við smábátaútgerð og strandveiðar og nauðsyn þess að tryggja jafna samkeppnisstöðu gagnvart rekstraraðilum utan ESB.

Varðandi hina umdeildu löndunarskyldu sagði Kadis að hún hefði ekki skilað þeim árangri sem vænst hefði verið. Vísaði hann til erfiðleika við framkvæmd og eftirlit og lagði til að ræddar yrðu aðrar leiðir, s.s. aukið val á veiðarfærum og veiðiaðferðum til að draga úr meðafla, bæta eftirlit og svæðisbundnar lausnir.

Kadis gaf til kynna að framkvæmdastjórnin væri að skoða markvissar breytingar á stefnunni fremur en heildarendurskoðun hennar og lagði áherslu á að stefnan hefði skilað mikilvægum ávinningi en það þyrfti að bæta úr veikleikum sem hefðu komið í ljós.

Í upphafi kynningar sinnar notaði Kadis tilefnið til að kynna stuttlega nýja orðsendingu framkvæmdastjórnarinnar um vöktun hafsins, sbr. umfjöllun um orðsendinguna hér að ofan í Vaktinni.

Sjá til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 24. apríl sl. um árlegan samráðsfund Íslands og ESB um aukið samstarf í málefnum hafsins sem haldinn var í Reykjavík.

Fyrir áhugasama má horfa á upptöku af fundinum hér:

Costas Kadis, sjávarútvegstjóri ESB.

Stefna ESB á sviði mannúðarmála

Hinn 27. maí sl. birtu framkvæmdastjórn ESB og utanríkismálastjóri ESB sameiginlega orðsendingu til Evrópuþingins og ráðherraráðs ESB um stefnu ESB á sviði mannúðarmála.

Samkvæmt orðsendingunni er gert ráð fyrir að ESB verði hér eftir sem hingað til áreiðanlegur samstarfsaðili og forustuafl í alþjóðlegu hjálparstarfi og mannúðaraðstoð. Fram kemur að þörfin fyrir mannúðaraðstoð hafi aldrei verið meiri í heiminum og hyggst framkvæmdastjórnin og utanríkisþjónusta ESB vinna markvisst að því tryggja að mannúðaraðstoð nái til fólks í neyð um allan heim um leið og unnið sé að vernd lýðræðislegra gilda og mannréttinda.

Sjá nánar um stefnu ESB á þessu sviði í fréttatilkynningu framkvæmdastjórnarinnar.

© UNICEF Mauritania/Raphael Pouget, 2021.

EES/EFTA-álit um tillögur að nýrri almannavarnaáætlun ESB

Ísland, Noregur og Liechtenstein birtu í vikunni sameiginlegt álit (e. EEA EFTA Comment) um tillögur að nýrri almannavarnaáætlun ESB (e. Union Civil Protection Mechanism (UCPM+)). Ísland og Noregur hafa tekið þátt í almannavarnaáætlunum ESB á grundvelli samningsins um Evrópska efnahagssvæðið (EES) frá árinu 2002. Núverandi áætlun rennur út í lok árs 2027 og gert er ráð fyrir að ný áætlun taki gildi í byrjun árs 2028.

Almannavarnaáætlun ESB gerir þátttökuríkjunum kleift að samræma forvarnir, viðbúnað og viðbrögð við náttúruhamförum og manngerðum krísum, bæði í Evrópu og á alþjóðavettvangi. Á yfirstandandi tímabili hafa samhæfð viðbrögð m.a. falist í sjúkraflutningum frá Úkraínu, aðgerðum til að draga úr hættu vegna eldsumbrota á Reykjanesskaga með nýstárlegum hraunkælingaraðferðum og sameiginlegum aðgerðum í COVID-19 faraldrinum.

Með nýrri tillögu framkvæmdastjórnar ESB er stefnt að heildstæðari og skilvirkari viðbragðsramma, meðal annars með aukinni samþættingu borgaralegra og hernaðarlegra viðbragðsaðila.

Í sameiginlegu áliti sínu lýsa EES/EFTA-ríkin yfir stuðningi við tillögurnar og leggja áherslu á mikilvægi þess að tryggja áfram fulla þátttöku þeirra í kerfinu. Þau undirstrika að EES-samningurinn veiti þeim sérstöðu umfram önnur ríki utan ESB, meðal annars hvað varðar jafnræði á við aðildarríki sambandsins svo sem er kemur að þátttöku í stjórnarnefndum, aðkomu að ákvarðanatöku og forgangsröðun fjárveitinga.

UCPM+ er ein þeirra áætlana sem nú eru til skoðunar með tilliti til þátttöku EES/EFTA-ríkjanna á tímabilinu 2028–2034, sbr. fyrri umfjöllun Vaktarinnar frá 13. febrúar sl. um opið samráð um tillögur að nýjum samstarfsáætlunum og umfjöllun Vaktarinnar 27. febrúar sl. um kynningarfund íslenskra stjórnvalda vegna málsins.

Fundur sameiginlegu EES-þingmannanefndarinnar

Sameiginleg þingmannanefnd Evrópska efnahagssvæðisins kom saman til fundar í Vaduz í Liechtenstein 22. maí sl. Nefndin samanstendur af þingmönnum þjóðþinga EES/EFTA-ríkjanna Íslands, Noregs og Liechtenstein og þingmönnum Evrópuþingsins, auk þess sem Sviss á áheyrnarfulltrúa í nefndinni. Sjá umfjöllun um síðasta fund nefndarinnar í Vaktinni 5. desember sl.

Venju samkvæmt fór fram almenn umræða um stöðu og þróun EES-samningsins, framkvæmd hans og upptöku ESB-gerða í samninginn. Umræðan bar þess nokkur merki að pólitískt og efnahagslegt umhverfi EES-samningsins hefur breyst frá því að samningurinn tók gildi fyrir rúmum þremur áratugum.

Á fundinum var lögð áhersla á að EES-samningurinn hefur reynst sveigjanlegur og burðugur í gegnum umfangsmiklar breytingar, svo sem stækkun ESB, breytingar á sáttmálum sambandsins, Brexit, fjármálakreppuna, heimsfaraldurinn og nú síðast breytingar á öryggisumhverfi í Evrópu í kjölfar innrásar Rússlands í Úkraínu. Jafnframt var bent á að sífellt verður algengara að stefnumótun og löggjafartillögur ESB falli ekki með skýrum hætti að hefðbundinni skiptingu milli innri markaðarins annars vegar og málefnasviða sem falla utan gildissviðs EES-samningsins hins vegar. Þetta eigi m.a. við um málefni sem tengjast iðnaðarstefnu ESB, efnahagslegu öryggi og hagvörnum, orkumálum, innviðauppbyggingu og varnartengdu samstarfi, sbr. til hliðsjónar umfjöllun Vaktarinnar 11. október 2024 um svonefndar þverlægar gerðir og áskoranir sem þeim fylgja.

Í því samhengi voru ræddar áskoranir sem EES-samstarfið stendur frammi fyrir og mikilvægi þess að fundnar séu leiðir til að tryggja stofnanalega sérstöðu EES-samningsins og mörk hans gagnvart sviðum sem standa utan hans, svo sem sameiginlegri viðskiptastefnu ESB og varnarmálum. Ef ný mál eru talin falla utan samningsins að verulegu leyti getur það leitt til þess að EES/EFTA-ríkin verði jaðarsett í málum sem þó hafa bein áhrif á innri markaðinn. Ef þau eru hins vegar tekin upp í EES-samninginn þarf að finna lausnir sem taka mið af eðli samningsins og sérstakri stöðu ríkjanna innan hans.

Einnig var rætt um fjölda ESB-gerða sem bíða upptöku í EES-samninginn. Af hálfu fulltrúa ESB var lögð áhersla á að tafir á upptöku gerða væru ekki aðeins tæknilegt úrlausnarefni heldur vörðuðu einnig virkni innri markaðarins, lagalegar skuldbindingar samkvæmt EES-samningnum og pólitískt traust milli aðila.

Á fundinum var jafnframt fjallað um tillögu framkvæmdastjórnar ESB um svonefndan iðnaðarhraðal (e. Industrial Accelerator Act), sbr. umfjöllun um tillöguna í Vaktinni 13. mars sl. Tillagan er hluti af víðtækari viðbrögðum ESB við vaxandi samkeppni frá Kína, fjárfestingarhvötum í Bandaríkjunum og áhyggjum af stöðu evrópsks iðnaðar almennt. Sérstaklega var rætt um hversu víðtækt ætti að skilgreina hugtök á borð við „Made in Europe“ og „Made in EU“, í tengslum við uppruna vöru og lágkolefnisframleiðslu. Í því sambandi var bent á að of þröng skilgreining gæti leitt til þess að EES/EFTA-ríkin yrðu ekki talin hluti af evrópskum iðnaðargrunni þrátt fyrir fulla þátttöku þeirra í innri markaðnum. Af hálfu Íslands var sérstaklega vikið að mikilvægi þess að skilgreiningar á lágkolefnisvörum taki með fullnægjandi hætti til íslenskrar álframleiðslu og annarrar framleiðslu sem byggir á nýtingu endurnýjanlegrar orku.

Þá var rætt um uppbyggingu raforkuinnviða (e. European Grids Package), sbr. umfjöllun í Vaktinni 19. desember sl. Umræðan snerist einkum um þörfina á að styrkja raforkukerfi Evrópu og bæta tengingar milli ríkja í ljósi orkuskipta, aukinnar rafvæðingar og vaxandi áherslu á orkuöryggi. Komu fram sjónarmið um að ákvarðanir um innlenda raforkuinnviði, flutningskerfi og skipulag raforkumarkaða yrðu að taka mið af aðstæðum í hverju ríki, staðbundnum áhrifum og afstöðu almennings.

Auk þessa var fjallað um aukinn hreyfanleika herliðs og hergagna innan Evrópu, (e. Military Mobility), sbr. umfjöllun í Vaktinni 5. desember sl. Fram kom að evrópskur varnarviðbúnaður ráðist ekki aðeins af herafla, búnaði og fjárfestingum í varnariðnaði, heldur einnig af því hvort unnt sé að flytja lið, tæki, birgðir, eldsneyti og annan nauðsynlegan búnað hratt og örugglega yfir landamæri. Af hálfu norskra fulltrúa var sérstaklega lögð áhersla á að slíkar flutningsleiðir mættu ekki stöðvast við ytri mörk ESB, enda gegni Noregur lykilhlutverki í flutningsleiðum frá Atlantshafi til austurs, ekki síst í norrænu öryggissamhengi og frá sjónarhóli Atlantshafsbandalagsins.

Loks var vikið að mögulegum aðildarviðræðum Íslands við ESB og hugsanlegri inngöngu í framhaldinu. Fram kom að slík niðurstaða gæti haft áhrif út fyrir Ísland og kallað á pólitískt endurmat á framtíðarfyrirkomulagi EES/EFTA-stoðarinnar, þó að frá lagalegu sjónarmiði kunni að vera unnt að viðhalda EES-samningnum áfram með þátttöku Noregs og Liechtenstein.

Nálgast má nánari umfjöllun um fund sameiginlegu EES-þingmannanefndarinnar á vef EFTA-skrifstofunnar.

Frá fundi þingmannanefndarinnar í Vadus

Fundur EES-ráðsins

EES-ráðið (EEA Council) kom saman til reglulegs fundar í Brussel 27. maí sl. EES-ráðið er pólitískur aflvaki EES-samstarfsins og er það skipað utanríkisráðherrum Íslands, Noregs og Liechtenstein og háttsettum fulltrúum ráðs ESB og framkvæmdastjórnar ESB. Fundir ráðsins fara fram tvisvar sinnum á ári.

Espen Barth Eide, utanríkisráðherra Noregs, stýrði fundinum að þessu sinni þar sem Noregur fer nú með formennsku í fastanefnd EFTA og í EES-samstarfinu, en auk hans sóttu fundinn Martin Eyjólfsson, ráðuneytisstjóri utanríkisráðuneytisins, Sabine Monauni, varaforsætisráðherra og utanríkisráðherra Liechtenstein, Michael Damianos, viðskiptaráðherra Kýpur, og Maroš Šefčovič, framkvæmdastjóri ESB fyrir utanríkisviðskipti og málefni EES-samningsins.

Meginumræðuefni fundarins var framkvæmd EES-samningsins og samkeppnishæfni og grænn vöxtur á innri markaðnum.

Sjá nánar niðurstöður fundarins í ályktunum ráðsins sem samþykktar voru á fundinum. Sjá einnig fréttatilkynningu utanríkisráðuneytisins og fréttatilkynningu EFTA-skrifstofunnar þar sem nánar er fjallað um efni fundarins.

Martin Eyjólfsson, ráðuneytisstjóri utanríkisráðuneytisins, Sabine Monauni, varaforsætisráðherra og utanríkisráðherra Liechtenstein, Espen Barth Eide, utanríkisráðherra Noregs, Michael Damianos, viðskiptaráðherra Kýpur og Maroš Šefčovič, framkvæmdastjóri ESB fyrir utanríkisviðskipti og málefni EES-samningsins.

Þjóðaratkvæðagreiðsla um aðildarviðræður

Hinn 28. maí sl. samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að ESB.

Ályktunartextinn er svohljóðandi:

   „Alþingi ályktar að fram fari þjóðaratkvæðagreiðsla 29. ágúst 2026 um hvort Ísland hefji aðildarviðræður við Evrópusambandið að nýju.
    Eftirfarandi spurning verði borin upp í þjóðaratkvæðagreiðslunni:
    „Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?
    ❏ Já.
    ❏ Nei.““

Með samþykkt tillögunnar er staðfest að atkvæðagreiðslan skuli fara fram 29. ágúst nk. en um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar fer samkvæmt kosningalögum.

Utanríkisráðuneytið hefur sett upp vefsíðu þar sem nálgast má upplýsingar er varða þjóðaratkvæðagreiðsluna sem og efni frá aðildarviðræðunum sem fram fóru árin 2009-2013 o.fl. Þá er á síðunni finna svör við ýmsum algengum spurningum sem varða þjóðaratkvæðagreiðsluna og inntak hennar.

 

***

Brussel-vaktin, fréttabréf sendinefndar Íslands gagnvart Evrópusambandinu, er gefið út að jafnaði tvisvar í mánuði. Þar er greint frá því sem efst er á baugi í stefnumörkun Evrópusambandsins og á vettvangi EES-samningsins, í samræmi við samþykkta ritstjórnarstefnu.

Ritstjóri: Ágúst Geir Ágústsson, sendiráðunautur.

Ábyrgðarmaður: Stefán Haukur Jóhannesson, sendiherra.

Leiðréttingar, ábendingar og athugasemdir sendist til ritstjóra Vaktarinnar á netfangið [email protected].

 

Hægt er að gerast áskrifandi með því að fara í „Áskriftir“ hér á vefnum og merkja þar við Brussel-vaktina. Einnig er hægt að senda tölvupóst með beiðni um áskrift á [email protected].