Könnun á námsefni í stærðfræði – niðurstöður og næstu skref

Mennta- og barnamálaráðuneytið hefur lokið greiningu á stöðu námsefnis í stærðfræði í grunn- og framhaldsskólum. Greiningin byggir meðal annars á könnunum sem lagðar voru fyrir kennara í júní, samráði við skólasamfélagið og rýni á námskrá, námsgögnum, fyrri skýrslum og alþjóðlegum viðmiðum.

Vinnan er liður í að fá skýrari yfirsýn yfir stöðu menntakerfisins, greina hvar vandinn liggur og byggja ákvarðanir um úrbætur á gögnum og reynslu þeirra sem starfa í skólunum.

Helsti lærdómur vinnunnar er að mörg merki benda í sömu átt. Áhyggjur kennara af núverandi kjarnaefni, fyrri skýrslur um veikleika í námsgögnum, veikur og misjafn undirbúningur nemenda fyrir framhaldsskóla, skortur á sérhæfingu kennara, slakar niðurstöður í PISA í stærðfræði og aukin áhersla á STEM-greinar sbr. atvinnustefnu stjórnvalda, kalla öll á sterkari og markvissari grunn í stærðfræði fyrr á skólagöngunni.

Því hefur upphafleg spurning um námsefni þróast yfir í stærri kerfisspurningu. Niðurstaða greiningarinnar er að ekki dugi að horfa eingöngu til nýrra bóka eða einstakra námsgagna. Aðalnámskrá, námsefni, námsmat, kennarastuðningur og starfsþróun þurfa að vinna betur saman svo hægt sé að byggja upp sterkan stærðfræðigrunn fyrir nemendur. Þriðja og síðasta aðgerðaáætlun menntastefnu fyrir árin 2027–2030 er nú í undirbúningi í mennta- og barnamálaráðuneytinu þar sem horft verður heildrænt til þessara þátta.

Alls bárust 663 svör frá grunnskólakennurum og 89 svör frá framhaldsskólakennurum. Niðurstöður sýna að kjarnaefni sem komið er til ára sinna sé enn burðarás kennslunnar, en stuðningur, viðhald og tenging við námsmat hafa ekki fylgt nægilega með. Um 76% grunnskólakennara segjast oft þurfa viðbótarefni og 84% nota eigin verkefni reglulega. Aðeins 30% telja aðalnámskrá styðja vel við skýra framvindu í náminu. Í greiningunni kemur fram að kennarar haldi kerfinu að verulegu leyti gangandi með eigin námsefni, aðlögun og undirbúningi.

Sama mynd birtist við skil grunn- og framhaldsskóla. Enginn framhaldsskólakennari í könnuninni metur stöðu nýnema mjög góða og 62% meta hana frekar eða mjög veika. Aðeins 10% segja samskipti við grunnskóla markviss.

Í greiningunni er lagt til að stærðfræði verði skilgreind sem forgangsverkefni til næstu þriggja ára. Nýtt kjarnaefni verði valið á grundvelli faglegra gæðaviðmiða og innleiðing hefjist á miðstigi grunnskóla, en verkefnið verði frá upphafi hannað með samfellu í stærðfræðinámi frá 1. til 10. bekk í huga. Samhliða þurfi að fjármagna kjarnaefni, innleiðingu, stöðumat, viðhald, starfsþróun kennara og markvissa samfellu milli grunn- og framhaldsskóla.

Markmiðið er að tryggja að kennarar fái betri stuðning, að nemendur fái meiri samfellu og samræmi í stærðfræðinámi óháð búsetu og að stjórnvöld hafi betri yfirsýn yfir hvaða innviði þarf að styrkja í menntakerfinu. Stöðu- og framvindupróf Matsferils í stærðfræði, sem lögð voru fyrst fyrir nú í vor, gegna þar mikilvægu hlutverki í að veita samanburðarhæfar upplýsingar um námsframvindu í stærðfræði í grunnskólum um allt land. Mælingar einar og sér bæta hins vegar ekki árangur – samhliða þarf markvissar umbætur á stærðfræðinámi þar sem gögnin sýna að þörfin sé mest.