Hreyfingar á milli launahópa

Úr Vefriti fjármálaráðuneytisins 31. maí 2007 - þú getur gerst áskrifandi að vefritinu.

Mælingar Hagstofu Evrópusambandsins á launadreifingu 31 ríkis í Evrópu á grundvelli alþjóðlegra viðurkenndra mæliaðferða benda til að jöfnuður í dreifingu tekna einstaklinga sé meiri á Íslandi en í flestum hinna ríkjanna.

Árið 2004, mældist svokallaður Gini-stuðull á Ísland 0,25, sem var fjórði minnsti ójöfnuðurinn, en aðeins þrjú ríki voru með meiri launajöfnuð það ár, þ.e. Slóvenía, Danmörk og Svíþjóð. Í öðrum sambærilegum mælingum var Ísland í 2. eða 3. sæti.

Það er einnig áhugavert að skoða hvernig hreyfingar einstaklinga á milli tekjuhópa þróast yfir tíma. Í síðustu útgáfu Þjóðarbúskaparins er að finna í viðauka umfjöllun um tekjuteygni skatta. Í viðaukanum er tafla sem sýnir færslu einstaklinga á milli tekjutíunda, annars vegar á milli áranna 2004 og 2005, og hins vegar yfir fimm ára tímabil, milli áranna 2000 og 2005. Taflan hér að neðan sýnir hreyfingar einstaklinga á milli tekjutíunda frá 2000 til 2005.

Hreyfing milli launatíunda milli áranna 2000 og 2005 (%)

Launatíundir 2005 á x-ás (–)
Launatíundir 2000 á y-ás (|)

	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	Smt.
1	21,8	23,1	14,1	10,3	9,1	7,4	5,8	4,1	2,7	1,5	100
2	11,2	24,5	20,7	12,0	9,7	7,9	5,5	4,0	3,0	1,5	100
3	9,2	12,7	24,9	19,1	11,5	8,7	5,9	4,0	2,7	1,3	100
4	6,9	8,7	14,1	29,0	15,5	10,0	6,8	4,5	2,8	1,7	100
5	3,8	6,3	9,6	16,8	25,9	16,4	9,9	5,9	3,7	1,7	100
6	2,7	4,3	6,7	9,2	16,0	23,7	18,2	10,3	6,0	2,9	100
7	1,8	3,2	4,3	5,4	8,8	16,2	25,6	20,4	10,2	4,1	100
8	1,3	1,8	2,6	3,3	5,4	8,5	17,9	29,3	22,1	7,7	100
9	0,8	1,3	1,6	1,9	3,2	5,0	8,2	19,0	36,3	22,6	100
10	0,9	1,0	1,3	1,1	2,1	3,0	4,2	6,5	17,5	62,5	100

Á lóðrétta ásnum má lesa dreifingu launafólks í tíundir á fyrra tímabilinu og á lárétta ásnum því síðara. Lesa skal úr töflunni þannig að 21,8% þess launafólks sem var í lægsta tekjuhópnum árið 2000 var enn í lægsta tekjuhópnum árið 2005, 23,1% þeirra sem voru í lægsta tekjuhópnum á fyrra árinu voru í næstlægsta hópnum árið 2005, 14,1% voru í þriðja neðsta hópnum og þannig koll af kolli.

Sjá má að miklar færslur eru á milli hópa yfir það fimm ára tímabil sem horft er til hér; langstærstur hluti þeirra tekjulægstu færist að verulegu leyti upp og tekjur þeirra tekjuhæstu lækka hlutfallslega á móti. Þá þróun má eflaust skýra að verulegu leyti með aldurstengingu launatekna, en þekkt er að launatekjur fari hækkandi fram yfir miðjan aldur og lækki svo hratt á síðustu árum starfsævinnar.

Þessar mælingar benda til að meirihluti þeirra sem mælist með lægstu tekjurnar sé ungt fólk sem síðan fótar sig á vinnumarkaði og hækkar í tekjum með aukinni reynslu og þekkingu. Af þessu má því sjá að til viðbótar við mikinn jöfnuð í dreifingu launatekna, eru hreyfingar fólks á milli tekjuhópa verulegar og mikilvægur þáttur í tekjudreifingu á Íslandi.