Nr. 154/2022 Úrskurður

KÆRUNEFND ÚTLENDINGAMÁLA

 

Hinn 7. apríl 2022 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 154/2022

í stjórnsýslumáli nr. KNU22020021

 

Beiðni […] og barna hennar um endurupptöku

 

I.       Málsatvik og málsmeðferð

Hinn 14. janúar 2021 staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 23. október 2020, um að synja einstaklinga er kveðst heita, […], vera fædd […] og vera ríkisborgari Nígeríu (hér eftir nefnd kærandi) og börnum hennar, […], fd. […], ríkisborgari Nígeríu (hér eftir A), og […], fd. […], ríkisborgari Nígeríu (hér eftir B), um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á Íslandi.

Niðurstaða kærunefndar var birt kæranda hinn 18. janúar 2021. Hinn 22. janúar 2021 barst kærunefnd beiðni kæranda og barna hennar um frestun réttaráhrifa. Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 161/2021, dags. 9. apríl 2021, var fallist á beiðni kæranda og barna hennar um frestun réttaráhrifa. Hinn 18. maí 2021 var mál kæranda og barna hennar gegn íslenska ríkinu til ógildingar á úrskurði kærunefndar frá 14. janúar 2021 og ákvörðun Útlendingastofnunar frá 23. október 2020 þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur. Hinn 14. mars 2022 barst kærunefnd beiðni kæranda og barna hennar um endurupptöku ásamt fylgigagni. Þá barst kærunefnd gögn hinn 23. mars 2022.

Beiðni kæranda um endurupptöku á máli hennar og barna hennar er reist á grundvelli 1. og 2. tölul. 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

II.        Málsástæður og rök kæranda

Í endurupptökubeiðni kemur fram að krafa kæranda og barna hennar sé reist á tvíþættum grundvelli, annars vegar á því að aðstæður hafi breyst verulega frá því að ákvörðun hafi verið tekin og hins vegar að ákvörðunin hafi verið byggð á ófullnægjandi upplýsingum. Kröfu þeirra til stuðnings er vísað til bréfs deildarstjóra barna- og fjölskyldumálasviðs Hafnarfjarðar. Komi þar m.a. fram að A og B séu báðir í greiningarferli vegna gruns um einhverfu og að fjölskyldan þurfi utanumhald og stuðning til lengri tíma. Kærandi hafi stöðugar áhyggjur af því hvernig dómsmál þeirra hér á landi fari. Hún fái aðstoð meðferðaraðila en svo virðist sem áhyggjur hennar hamli því að meðferð skili fullum árangri. Þá hafi starfsmenn Barnaverndar Hafnarfjarðar áhyggjur af því að ekki náist árangur með A og B fari svo að mál fjölskyldunnar dragist frekar. Framangreindar upplýsingar geti haft grundvallarþýðingu fyrir niðurstöðu málsins og hafi ekki legið fyrir þegar úrskurður kærunefndar frá 14. janúar 2021 hafi verið kveðinn upp. Aðstæður kæranda og barna hennar hafi því breyst verulega í skilningi 2. tl. 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga. Kærandi telur að staða barna hennar í heimaríki verði afar óljós, m.a. með tilliti til umönnunargetu hennar, húsnæðis, framfærslu og öryggis. Nauðsynlegt sé því að endurupptaka mál fjölskyldunnar svo að viðhlítandi mat á hagsmunum barnanna geti farið fram.

Í ljósi framangreinds telur kærandi að skýr og haldgóð rök séu fyrir því að 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga verði beitt í máli kæranda og barna hennar. Framlögð gögn feli í sér ný atriði sem hafi ekki legið fyrir þegar ákvörðun var tekin á fyrri stigum. Kærunefnd beri því að endurupptaka málið og kanna umrædd gögn til hlítar. Í því sambandi vísa kærendur til þess að kærunefnd hafi endurupptekið mál við minna tilefni, en nefndinni beri að gæta jafnræðis.

III.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 24. gr. stjórnsýslulaga á aðili máls rétt á því að mál sé tekið upp á ný ef ákvörðun hefur byggst á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik eða íþyngjandi ákvörðun um boð eða bann hefur byggst á atvikum sem breyst hafa verulega frá því að ákvörðun var tekin.

Í úrskurði kærunefndar nr. 18/2021 frá 14. janúar 2021 var lagt mat á aðstæður kæranda og barna  hennar í heimaríki og byggt á gögnum sem þá lágu fyrir. Í framlögðum gögnum sem litið var til kom m.a. fram að kærandi hafi greint frá mikilli andlegri vanlíðan þar sem hún hafi upplifað andlegt, líkamlegt og kynferðislegt ofbeldi. Þá kom fram í framlögðu bréfi frá leikskóla A að málþroski hans væri slakur og að hann hafi átt erfitt með að tengjast öðrum börnum. Hins vegar hafi honum farið fram í félagslegum samskiptum og sé yfirleitt glaður og kátur en skap hans geti þó breyst á augabragði. Komist var að þeirri niðurstöðu að kærandi og börn hennar uppfylltu ekki skilyrði 1. eða 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og því ættu þau ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga. Þá var það mat kærunefndar að aðstæður þeirra í heimaríki væru ekki með þeim hætti að veita bæri þeim dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 74. gr. laga um útlendinga. Við mat á því horfði kærunefnd m.a. til þess að börnin væru í fylgd móður sinnar, sem væri heilsuhraust og vinnufær, og nytu stuðnings hennar. Var það mat kærunefndar að gögn málsins hefðu hvorki gefið til kynna að kærandi glímdi við alvarleg veikindi né að hún væri ekki fær um að sinna börnum sínum. Þá stæði fjölskyldunni til boða aðgangur að heilbrigðisþjónustu og skólakerfinu í heimaríki.

Hinn 22. janúar 2021 barst kærunefnd beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa á úrskurði nefndarinnar. Til stuðnings þeirri beiðni lagði kærandi fram bréf frá deildar- og leikskólastjóra á leikskóla A, dags. 11. febrúar 2021, og bréf frá barnalækni á Heilsugæslu Fjarðar, dags. 12. febrúar 2021. Í bréfinu frá leikskóla A kom fram að það væri mat bréfritara að A hefði sýnt áráttuhegðun sem gæti bent til undirliggjandi vanda. Sú hegðun, ásamt hræðslu- og skapofsaköstum sem A hefði fengið, kallaði á frekari greiningu. Í bréfi barnalæknis kom m.a. fram að kærandi hefði farið í ungbarnavernd og greint frá áhyggjum af máltjáningu, málskilningi og hegðunarvanda A. Máltaka hefði hafist á eðlilegan hátt en A hafi síðar hætt að tala. Var það mat barnalæknis að aðkallandi væri að fram færi alhliða sálfræðimat á þroskastöðu, hegðun og líðan A svo að unnt væri að veita honum viðeigandi aðstoð. Í ljósi þeirra upplýsinga sem fram komu í framangreindum bréfum óskaði kærunefnd eftir því að A gengist undir sálfræðimat. Kærunefnd fékk upplýsingar frá þjónustuteymi Útlendingastofnunar um að ekki væri unnt að taka svo ungt barn í sálfræðimat en hins vegar hefði verið send tilvísun á þroska- og hegðunarmiðstoð þar sem þroskamat myndi fara fram. Að mati kærunefndar gáfu framangreind gögn um heilsufar A, þá einkum bréf barnalæknis, til kynna að aðstæður A hefðu breyst frá því að úrskurður nefndarinnar frá 14. janúar 2021 hafi verið kveðinn upp. Í ljósi framangreinds og með hliðsjón af 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, taldi kærunefnd að ástæða væri til þess að fresta réttaráhrifum framangreinds úrskurðar í máli kæranda og barna hennar á meðan þau rækju mál sitt fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur, sbr. 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga.

Meðfylgjandi endurupptökubeiðni er vottorð frá deildarstjóra fjölskyldu- og barnamálasviðs Hafnarfjarðar, dags. 2. febrúar 2022. Kemur þar m.a. fram að A hafi fengið pláss í leikskóla síðla árs 2020. Fljótlega eftir að hann hafi byrjað þar hafi komið fram grunsemdir um að hann væri einhverfur og að kærandi þyrfti stuðning við uppeldi hans. A hefði farið í þroskamat í byrjun febrúar 2021 en erfitt hefði reynst að meta hann og hafi honum því verið vísað áfram á Ráðgjafar- og greiningarstöð og Heyrnar- og Talmeinastöð Íslands. Vísaði deildastjórinn til þess að sérfræðingar sem hafi komið að máli fjölskyldunnar væru sammála um að fjölskyldan þurfi utanumhald og stuðning til lengri tíma. Aðstæður kæranda bjóði ekki upp á að hún geti að fullu meðtekið og sinnt öllu því sem fyrir hana sé lagt á meðan óvissa ríki í máli fjölskyldunnar. Hún hafi stöðugar áhyggjur af því hvernig dómsmál hennar hér á landi muni fara og hafi sýnt einkenni þunglyndis og kvíða. Þá hafi starfsmenn barnaverndar áhyggjur af því að ekki náist árangur með A og B fari svo að mál þeirra dragist frekar.

Þá lagði kærandi fram vottorð barnalæknis, dags. 15. mars 2022. Kemur þar fram að B hafi komið í 18 mánaða skoðun hinn 28. janúar 2022. Við skoðun hafi virst sem að orðaforði B væri lítill og að málskilningi hans væri ábótavant. Borið hafi á einkennum sem hafi vakið grun um röskun á einhverfurófi og hafi honum verið vísað á Ráðgjafar- og greiningarstöð (RGR) til ráðgjafar og nánara mats. Var það mat barnalæknisins að aðkallandi væri að B kæmist sem fyrst inn á leikskóla þar sem hann hefði þörf fyrir sérkennslu sem miði sérstaklega að því að örva mál og tjáskipti. Auk þess lagði kærandi fram bréf, dags. 23. mars 2022, frá […] vegna A. Kemur þar m.a. fram að A virðist vera með alvarlega málþroskaröskun. Orðaforði hans sé innan við tíu orð og hann tjái sig með hljóðum og bendingum. Þá sæki hann ekki í samskipti við önnur börn og tengist kennurum misvel. A uni sér oftast vel á leikskólanum. Hann sé með stuðningsaðila sem fylgi honum og hafi sýnt framfarir.

Að teknu tilliti til framlagðra gagna verður hvorki séð að A hafi verið eða sé í ákveðinni meðferð né hafi fengið ákveðna greiningu. Þá er um efnislega svipaðar upplýsingar að ræða um heilsufar kæranda og A og nefndin tók afstöðu til í úrskurði kveðnum upp hinn 14. janúar 2021. Var það niðurstaða nefndarinnar að ekki yrði talið að andlegt heilsufar kæranda og A væri með þeim hætti að meðferð vegna þess væri aðgengileg hér á landi en ekki í heimaríki.

Líkt og framan er rakið er það mat barnalæknis á Heilsugæslunni Fjörður að aðkallandi sé að B komist sem fyrst inn á leikskóla. Þá hafi barnalæknirinn vísað B til RGR til ráðgjafar og nánara mats vegna gruns um röskun á einhverfurófi. Líkt og A er B hvorki í ákveðinni meðferð né kominn með ákveðna greiningu. Það er mat kærunefndar að ekki verði séð af gögnum málsins að börn kæranda séu í meðferð hér á landi sem sé læknisfræðilega óforsvaranlegt að rjúfa. Þá liggur fyrir að úrskurði í efnismeðferðarmáli kæranda og barna hennar hafi verið frestað á meðan mál þeirra fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur er til meðferðar. Að framangreindu virtu er það mat kærunefndar að ekkert í gögnum málsins bendi til þess að aðstæður kæranda og/eða barna hennar hafi breyst verulega síðan nefndin úrskurðaði í málinu á þann hátt að nefndin telji að það geti haft áhrif á efnislega niðurstöðu málsins.

Með vísan til framangreinds er það mat kærunefndar að ekki sé hægt að fallast á að atvik í máli kæranda og barna hennar hafi breyst verulega frá því að úrskurður kærunefndar frá 14. janúar 2021 var birtur, sbr. 24. gr. stjórnsýslulaga.

Endurupptökubeiðni kæranda og barna hennar er, sem fyrr segir, einnig byggð á því að ákvörðun í máli þeirra hafi verið byggð á ófullnægjandi upplýsingum. Þá er á því byggt að kærunefnd hafi endurupptekið mál við minna tilefni, en nefndinni beri að gæta jafnræðis. Framangreindar málsástæður eru hvorki rökstuddar né studdar neinum gögnum og er því ekki tilefni til frekari umfjöllunar um þær.

 

 

Samantekt

Að framangreindu virtu er það því mat kærunefndar að atvik í máli kæranda og barna hennar hafi ekki breyst verulega þannig að taka beri mál þeirra upp að nýju á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga. Þá er ekkert sem bendir til þess að niðurstaða í máli kæranda hafi byggst á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik.

Með vísan til alls framangreinds er beiðni kæranda um endurupptöku málsins hafnað.

 

 

Úrskurðarorð:

Kröfu kæranda um endurupptöku er hafnað.

The request of the appellant to re-examine the case is denied.

 

Tómas Hrafn Sveinsson

 

Sindri M. Stephensen                                                              Þorbjörg I. Jónsdóttir