Úrskurður nr. 87/2024

Hinn 1. febrúar 2024 er kveðinn upp svohljóðandi úrskurður nr. 87/2024 í stjórnsýslumáli nr. KNU23090012

Kæra [...]á ákvörðun Útlendingastofnunar

Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 1. september 2023 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Brasilíu (hér eftir nefnd kærandi) ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 18. ágúst 2023, um að synja henni um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja henni um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga.

Kærandi krefst þess aðallega að henni verði veitt alþjóðleg vernd með vísan til 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Til vara krefst kærandi þess að henni verði veitt viðbótarvernd hér á landi með vísan til 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Til þrautavara krefst kærandi þess að henni verði veitt dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða með vísan til 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Málsmeðferð

Kærandi sótti um alþjóðlega vernd hér á landi 16. september 2022. Kærandi kom í viðtal hjá Útlendingastofnun 20. október 2022 ásamt talsmanni sínum. Með ákvörðun, dags. 18. ágúst 2023, synjaði Útlendingastofnun kæranda um alþjóðlega vernd ásamt því að synja henni um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Kæranda var jafnframt brottvísað frá landinu og henni ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Var sú ákvörðun kærð til kærunefndar útlendingamála 1. september 2023. Kærunefnd barst greinargerð kæranda 15. september 2023. Þá bárust kærunefnd frekari gögn frá kæranda dagana 23. og 31. október 2023.

Ákvörðun Útlendingastofnunar

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að kærandi byggi umsókn sína um alþjóðlega vernd á því að hún sé í hættu í heimaríki vegna almenns ástands þar og þá eigi hún hættu á að verða fyrir ofbeldi og ránum af hálfu glæpamanna þar í landi og geti þarlend yfirvöld ekki veitt henni aðstoð eða vernd.

Niðurstaða ákvörðunar Útlendingastofnunar í máli kæranda var sú að kærandi væri ekki flóttamaður og henni skyldi synjað um alþjóðlega vernd á Íslandi samkvæmt ákvæðum 37. og 40. gr. laga um útlendinga. Kæranda var jafnframt synjað um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. laga um útlendinga. Þá taldi stofnunin að ákvæði 42. gr. laga um útlendinga stæði endursendingu til heimaríkis ekki í vegi.

Kæranda var brottvísað frá landinu og henni ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Kæranda var veittur 15 daga frestur til að yfirgefa landið. Fram kom að yfirgæfi kærandi landið sjálfviljug innan frestsins yrði endurkomubannið fellt niður.

Útlendingastofnun tilkynnti kæranda jafnframt að kæra frestaði réttaráhrifum ákvörðunarinnar, sbr.

1. mgr. 35. gr. laga um útlendinga.

Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð vísar kærandi til gagna málsins hvað málsatvik varðar, einkum viðtals síns hjá Útlendingastofnun og greinargerðar sinnar til stofnunarinnar.

Kærandi byggir á því að hún sé í sérstaklega viðkvæmri stöðu, með vísan til 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, og vegna þeirra sérstöku aðstæðna sem bíði hennar í heimaríki og í Bandaríkjunum. Telur hún að með því að senda hana aftur þangað verði brotið gegn meginreglu þjóðarréttar um að óheimilt sé að senda fólk þangað sem líf þess og frelsi sé í hættu, sem birtist meðal annars í 33. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttarstöðu flóttamanna frá 1951, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga. Að auki telur kærandi að slík ákvörðun brjóti í bága við 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, 2. og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, 6. og 7. gr. alþjóðasamnings um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og 33. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna.

Kærandi byggir á því að hún geti hvorki snúið aftur til Brasilíu né Bandaríkjanna. Kærandi hafi ekki komið til Brasilíu í fleiri ár og þekki engan þar eða hafi nokkur tengsl við landið og eigi þar ekki í nein hús að venda. Þá geti kærandi ekki farið aftur til Bandaríkjanna þar sem hún hafi ekki lengur dvalarleyfi þar í landi. Vegna geðrænna sjúkdóma hafi kærandi meira og minna búið á götunni í Bandaríkjunum. Muni kærandi lenda á götunni án heilbrigðis- eða félagslegrar þjónustu sem sé henni lífsnauðsynleg í ljósi alvarleika andlegra sjúkdóma hennar.

Kærandi byggir á því að rannsókn málsins hjá Útlendingastofnun hafi verið ábótavant og hafi ekki verið í samræmi við 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eða 2. mgr. 23. gr. laga um útlendinga. Að mati kæranda hafi stofnunin ekki rannsakað með nægilegum hætti þær aðstæður sem bíði hennar verði hún send til baka, einkum með tilliti til sjúkdóms hennar og þar sem hún eigi ekki í nein hús að venda í hvorugu landinu. Þá telur kærandi að Útlendingastofnun hafi borið að leggja heildstætt mat á einstaklingsbundnar aðstæður hennar og þær íþyngjandi afleiðingar sem endursending geti haft í för með sér fyrir hana, bæði líkamlegar og andlegar.

V. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð nr. 540/2017 um útlendinga, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Jafnframt ber að líta til ákvæða alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna frá 1951, ásamt viðauka við samninginn frá 1967, og annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

Auðkenni

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að til að sanna á sér deili hafi kærandi framvísað brasilísku vegabréfi. Telur kærunefnd því ljóst að kærandi sé brasilískur ríkisborgari.

Landaupplýsingar

Kærunefnd útlendingamála hefur lagt mat á aðstæður í Brasilíu, m.a. með hliðsjón af eftirfarandi skýrslum:

• 2022 Country Reports on Human Rights Practices – Brazil (US. Department of State, 20. mars 2023); • Report on the human rights situation covering 2022 – Brazil (Amnesty International, 27. mars 2023);

• Brazil. Social Institution and Gender Index 2019 (Social Institutions & Gender Index, 1. janúar 2019);
• BTI 2022 Country Report – Brazil (Bertelsmann Stiftung, 23. febrúar 2022);

• Freedom in the World 2023 – Brazil (Freedom House, 2023); • Mänskliga rättigheter, demokrati och rättstatens principer i Brasilien: situationen per den 31 december 2019 (sænska utanríkisráðuneytið, 16. desember 2020); • Mental Health Atlas 2020 Country Profile: Brazil (World Health Organization, 15. apríl 2022); • Mental health policy in Brazil: what´s at stake in the changes currently under way (José Miguel Caldas de Almeida, Cadernos de Saúde Pública, 31. október 2019); • National report submitted pursuant to Human Rights Council resolutions 5/1 and 16/21 – Brazil (United Nations. Human Rights Council, 1. September 2022); • Social Security Programs Throughout the World: The Americas, 2019 (Social Security Administration, mars 2020);

• Stop the Killings (Front Line Defenders, 2018);
• OECD Reviews of Health Systems: Brazil 2021 (Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), 14. desember 2021);
• The World Factbook. South America: Brazil (Central Intelligence Agency, 17. janúar 2024);
• World Bank in Brazil (upplýsingar sóttar á vefsíðu World Bank um Brasilíu, BTI 2022 Country Report – Brazil, sótt 24. janúar 2024);
• World Report 2021 – Brazil (Human Rights Watch, 13. janúar 2021) og
• World Report 2024 – Brazil (Human Rights Watch, 11. janúar 2024).

Brasilía er stjórnarskrárbundið, fjölflokka lýðveldi. Í landinu búa rúmlega 217 miljónir manna og er yfir helmingur þjóðarinnar kaþólskrar trúar. Árið 1964 tók herinn yfir stjórn landsins með valdaráni og var við stjórnvölin til ársins 1985. Ný stjórnarskrá, byggð á lýðræði, tók gildi í október árið 1988. Árið 1945 gerðist Brasilía aðili að Sameinuðu þjóðunum og hefur ríkið fullgilt flesta þá alþjóðasamninga um mannréttindi, og bókanir við þá, sem gerðir hafa verið á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Árið 1989 gerðist ríkið til að mynda aðili að samningi gegn pyndingum og annarri grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu og árið 1992 hvort tveggja að alþjóðasamningi um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og alþjóðasamningi um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi. Þá fullgilti ríkið jafnframt samning um afnám allrar mismununar gagnvart konum árið 1984.

Samkvæmt landslögum eru kosningar í Brasilíu leynilegar og fara fram með reglulegu millibili. Í forsetakosningum árið 2018 var hinn hægrisinnaði Jair Bolsanaro kosinn forseti landsins. Af fréttum og upplýsingum á veraldarvefnum má lesa að Bolsonaro er meðal annars þekktur fyrir opinbera andstöðu sína við samkynja hjónabönd, samkynhneigð og fóstureyðingar. Þá hafi Bolsonaro í stjórnartíð sinni á forsetastólnum dregið til baka verndarráðstafanir fyrir frumbyggja Amasón regnskóganna og hliðrað fyrir eyðileggingu skóganna. Hinn 30. október 2022, í seinni umferð forsetakosninga í Brasilíu, var frambjóðandi Verkamannaflokksins og fyrrum forseti landsins, Luiz Inácio Lula da Silva (Lula), kosinn forseti landsins. Fram kemur á vefsíðu Mannréttindavaktarinnar 30. október 2022 að Lula hafi heitið því að vinna gegn hungri, fátækt, ofbeldi gegn konum og innfæddum, kynþáttahatri og eyðingu Amasón regnskóganna.

Í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2022 kemur fram að helstu vandamál á sviði mannréttinda í Brasilíu séu m.a. spilling innan stjórnkerfis, valdbeiting lögreglu, slæmar aðstæður í fangelsum, pyndingar og ofbeldi, eða hótanir um ofbeldi, sem m.a. beinist að minnihlutahópum og aðgerðarsinnum. Þá kemur fram að glæpir séu vandamál í Brasilíu. Skipulögð glæpastarfsemi sé víðtæk og ofbeldisglæpir algengir, sérstaklega í stærri borgum landsins. Morðtíðni sé há í landinu en hafi farið lækkandi, að einhverju leyti vegna vopnahlés eiturlyfjagengja. Þolendur ofbeldis í landinu séu að meginstefnu ungt, fátækt fólk sem sé dökkt á hörund. Lögregla landsins skiptist annars vegar í alríkis-, vega- og járnbrautalögreglu sem heyrir undir dómsmála- og almannaöryggisráðuneytið (p. Ministério da Justiça e Segurança Pública) og hins vegar fylkislögreglu sem skiptist í almenna lögreglu sem rannsaki mál og herlögreglu sem haldi uppi lögum og reglu í fylkjunum og á alríkissvæðinu. Herlögreglan heyri undir dómsmálaráðuneyti landsins en ekki varnarmálaráðuneytið. Her landsins fari einnig með hlutverk í öryggisgæslu innanlands og heyri undir varnarmálaráðuneytið í því hlutverki. Spilling sé algeng innan löggæslu landsins og óhófleg valdbeiting af hálfu lögreglu hafi sætt gagnrýni. Stjórnarskrá landsins banni handahófskenndar handtökur og varðhald. Heimild til handtöku sé takmörkuð við einstaklinga sem staðnir séu að refsiverðum verknaði eða sem gefin hafi verið út handtökuskipun á hendur. Lögregla virði hins vegar ekki alltaf þetta bann. Lög geri ráð fyrir að einstaklingar geti borið lögmæti handtöku eða varðhalds undir dómstóla og stjórnvöld virði yfirleitt þann rétt. Þá hafi verið fregnir um að lögregla ráði fólki bana af handahófi og að ungir karlmenn sem séu dökkir á hörund séu í meirihluta þolenda lögregluofbeldis. Lögreglumenn séu sjaldan ákærðir fyrir brot í starfi og nánast aldrei sakfelldir fyrir slík brot.

Í skýrslu utanríkisráðuneytis Bandaríkjanna fyrir árið 2022 kemur fram að í lögum landsins sé kveðið á um refsingar fyrir spillingu opinberra aðila og dæmi séu um að stjórnvöld höfði dómsmál af þeim sökum. Þá kemur fram að algengt sé að dómsmál sem höfðuð séu vegna spillingar verði fyrir töfum sem valdi de facto refsileysi. Þá séu dómstólar landsins sjálfstæðir en gjaldi fyrir fjölda óafgreiddra mála og geti orðið fyrir utanaðkomandi áhrifum, m.a. pólitískum. Dómsvaldið standi þó traustum fótum m.a. vegna stjórnarskrár landsins og veiti stjórnvöldum aðhald með dómum sínum, borgurum landsins í vil. Borgarar landsins geti einnig höfðað mál fyrir dómstólum vegna mannréttindabrota og leitað til skrifstofa umboðsmanna. Þá sé hægt að leggja mál vegna mannréttindabrota fyrir mannréttindanefnd Ameríkuríkja (e. Inter-American Commission on Human Rights) sem geti sent málið til Mannréttindadómstóls Ameríkuríkja (e. Inter-American Court of Human Rights). Þá starfi hvorutveggja innlend og alþjóðleg félagasamtök á sviði mannrétttinda án vandkvæða í landinu, brasilísk stjórnvöld séu þeim samvinnuþýð og leiti jafnvel aðstoðar þeirra við ýmis mál.

Í framangreindum skýrslum kemur fram að kveðið sé á um funda- og félagafrelsi í stjórnarskrá landsins og að það sé alla jafna virt af stjórnvöldum. Þó séu dæmi um að lögregla hafi haft afskipti af mótmælum með óhóflegu ofbeldi og valdbeitingu. Fram kemur í skýrslu Freedom House fyrir árið 2022 að stjórnarskrá Brasilíu verndi skoðanafrelsi borgaranna og stjórnvöld virði almennt þann rétt. Þá sé fjölmiðlaumhverfi landsins líflegt. Hins vegar hafi blaðamenn sem hafi gagnrýnt Bolsonaro, sem og aðrir miðlar sem hafi verið uppvísir að slíkri gagnrýni, orðið fyrir áreiti á netinu og efnahagslegum þrýstingi stjórnvalda. Samkvæmt skýrslu mannréttindavaktarinnar fyrir árið 2023 hafi ríkisstjórn Lula boðað að hún myndi opna fyrir aðganga á samfélagsmiðlum sem hafi verið læst af ríkisstjórn Bolsonaro.

Í skýrslu utanríkisráðuneytis Bandaríkjanna fyrir árið 2022 kemur fram að í lögum í Brasilíu sé femicide skilgreintsem morð á konum sem framin séu á grundvelli kyns þeirra þar á meðal en ekki takmörkuð við morð sem framin eru í kjölfar til að mynda heimilisofbeldis, mismununar eða vegna kvenfyrirlitningar. Í skýrslu Mannréttindavaktarinnar frá 2021 kemur fram að árið 2001 hafi lög gegn kynbundnu ofbeldi, svokölluð „Maria da Penha“ lögin, verið lögfest. Hafi lögfesting laganna verið mikilvægt skref í því að berjast gegn heimilisofbeldi en dráttur hafi verið á útfærslu laganna og framkvæmd þeirra. Er vísað til þess í skýrslunni að árið 2019 hafi ein milljón mála vegna heimilisofbeldis og 5.100 mál vegna morða á konum (e. femicide) beðið málsmeðferðar fyrir dómstólum. Í skýrslu Mannréttindavaktarinnar fyrir árið 2023 kemur fram að ofbeldi gegn konum hafi aukist frá árinu 2022 og að í lok árs 2022 hafi enn yfir milljón mála vegna heimilisofbeldis beðið meðferðar hjá dómstólum landsins. Í skýrslu mannréttindanefndar Sameinuðu þjóðanna sem gefin var út í september 2022 kemur fram að með tilskipun 22. desember 2021 hafi áætlun gegn kynbundnu ofbeldi gegn konum verið komið á fót. Sé markmið áætlunarinnar meðal annars að hvetja fólk til að tilkynna hvers konar ofbeldi gegn konum. Á vef Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna má finna upplýsingar um þau úrræði sem standi konum sem hafi lent í ofbeldi til boða. Meðal annars kemur fram að til staðar séu í landinu sérstakar lögreglustöðvar fyrir konur, þar sem við störf séu starfsmenn sem séu sérstaklega þjálfaðir til að aðstoða konur sem hafi lent í ofbeldi. Þá sé jafnframt til staðar það úrræði að leggja fram kvörtun/kæru á öllum lögreglustöðvum eða til skrifstofu umboðsmanns (e. Public Defender´s Office). Auk þess sé hægt að tilkynna heimilisofbeldi hjá neyðarlínu kvenna (p. Central de Atendimento à Mulher). Þá má finna á vef kvenna-, fjölskyldu- og mannréttindaráðuneytisins lista yfir starfandi kvennaathvörf í landinu.

Í skýrslu Bertelsmann Stiftung frá árinu 2022 kemur fram að almannatryggingakerfið í Brasilíu samanstandi af iðgjaldalausum tryggingum, iðgjaldatryggingum og heilbrigðistryggingum. Framlagsfrjálsar félagslegar millifærslur gegna lykilhlutverki í að tryggja félagslega vernd fyrir þá sem ekki njóta iðgjaldatrygginga. Almannatryggingakerfi undir nafninu Bolsa Família hafi verið sett á laggirnar árið 2003 og hafi greiðslurnar átt stóran þátt í að draga úr fátækt og ójöfnuði í landinu. Árið 2020 hafi um 13,4 milljónir fjölskyldna með mánaðartekjur undir 200 R$ notið góðs af áætluninni. Þá kemur fram í skýrslunni að þegar um sé að ræða lífeyri og iðgjaldatryggingar hafi tvískipt kerfi verið við lýði síðan 1988, með mismunandi bótafyrirkomulagi fyrir opinbera og einkaaðila. Í október 2019 hafi brasilíska þingið samþykkt umbætur á lífeyri sem lengi hafi verið talið brýn nauðsyn. Með umbótunum 2019 hafi verið tekinn upp lágmarkseftirlaunaaldur 65 fyrir karla og 62 fyrir konur. Fyrra kerfið hafi gert mörgum kleift að hætta störfum snemma á fimmtugsaldri með rausnarlegum lífeyri.

Samkvæmt stjórnarskrá Brasilíu eiga ríkisborgarar rétt á grunnheilbrigðisþjónustu og félagslegri aðstoð í landinu. Í skýrslu OECD um heilbrigðiskerfin í Brasilíu frá árinu 2021 kemur fram að stjórnarskrárbreytingar árið 1988 hafi leitt til núverandi sameinaðs heilbrigðiskerfis í Brasilíu (p. Sistema Único de Saúde) og síðan þá sé nánast öll þjóðin sjúkratryggð og með tryggt aðgengi að ríkisreknum heilbrigðisstofnunum. Hins vegar hafi það verið stöðug áskorun að tryggja nægilegt fjármagn til reksturs á hinu sameinaða heilbrigðiskerfi. Fram kemur í skýrslunni að á árinu 2019 hafi 25% af greiðslum til heilbrigðiskerfisins komið úr vösum notenda þess. Árið 2001 voru lögfest lög nr. 10.216 um geðheilbrigði. Í grein José Miguel Caldas de Almeida frá október 2019 kemur fram að upphaflegt markmið með lögunum hafi verið að skipta út kerfi sem fólst í innlögnum á geðspítölum yfir í nýtt kerfi sem grundvallist á samfélagsþjónustu og verndun mannréttinda einstaklinga með geðraskanir. Eftir því sem hafi liðið á reynslu laganna hafi þau verið látin ná til annarra markmiða, svo sem eins og forvarna gegn geðröskunum, geðheilbrigðisþjónustu fyrir börn og unglinga og aðferðir til að takast á við áfengisneyslu og annars konar vímuefnafíkn. Samkvæmt upplýsingum frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni fyrir árið 2020 sé geðheilbrigðisþjónusta að mestu tryggð með sjúkratryggingakerfi landsins og meirihluti fólks sem eigi við andleg vandamál að stríða þurfi ekki að greiða fyrir slíka þjónustu.

Ákvæði 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Í 1. mgr. 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga, sem byggir á A-lið 1. gr. flóttamannasamningsins, segir:

Flóttamaður samkvæmt lögum þessum telst vera útlendingur sem er utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við að vera ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar að tilteknum þjóðfélagshópi eða vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd þess lands; eða sá sem er ríkisfangslaus og er utan þess lands þar sem hann áður hafði reglulegt aðsetur vegna slíkra atburða og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta hverfa aftur þangað, sbr. A-lið 1. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951 og bókun við samninginn frá 31. janúar 1967, sbr. einnig 38. gr. laga þessara.

Í 38. gr. laga um útlendinga eru sett fram viðmið um það hvað felist í hugtakinu ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr., á hvaða grundvelli ofsóknir geta byggst og hvaða aðilar geta verið valdir að þeim.

Í 1. mgr. ákvæðisins segir:

Ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr. eru þær athafnir sem í eðli sínu eða vegna þess að þær eru endurteknar fela í sér alvarleg brot á grundvallarmannréttindum, einkum ófrávíkjanlegum grundvallarmannréttindum á borð við réttinn til lífs og bann við pyndingum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, bann við þrældómi og þrælkun og bann við refsingum án laga. Sama á við um samsafn athafna, þ.m.t.

ólögmæta mismunun, sem hafa eða geta haft sömu eða sambærileg áhrif á einstakling.

Í 2. mgr. 38. gr. laga um útlendinga er fjallað um í hverju ofsóknir geta falist. Þá eru þær ástæður sem ofsóknir þurfa að tengjast skilgreindar nánar í 3. mgr. 38. gr. laganna.

Í 4. mgr. 38. gr. laga um útlendinga kemur fram að þeir aðilar sem geta verið valdir að ofsóknum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð séu:

1. ríkið,
2. hópar eða samtök sem stjórna ríkinu eða verulegum hluta landsvæðis þess,
3. aðrir aðilar, sem ekki fara með ríkisvald, ef sýnt er fram á að ríkið eða hópar eða samtök samkvæmt b-lið, þ.m.t. alþjóðastofnanir, geti ekki eða vilji ekki veita vernd gegn ofsóknum eða meðferð sem fellur undir 2. mgr. 37. gr., m.a. með því að ákæra og refsa fyrir athafnir sem fela í sér ofsóknir.

Orðasambandið „ástæðuríkur ótti við að vera ofsóttur“ í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga inniheldur huglæga og hlutlæga þætti og þarf að taka tillit til hvors tveggja þegar mat er lagt á umsókn um alþjóðlega vernd. Mat á því hvort ótti umsækjanda sé ástæðuríkur getur verið byggt á persónulegri reynslu umsækjanda sem og á upplýsingum um ofsóknir sem aðrir í umhverfi hans eða þeir sem tilheyra sama hópi hafa orðið fyrir. Umsækjandi sem hefur sýnt fram á að hann hafi þegar orðið fyrir ofsóknum í heimaríki, sbr. 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga, eða beinum og marktækum hótunum um slíkar ofsóknir, yrði almennt talinn hafa sýnt fram á ástæðuríkan ótta við slíkar ofsóknir snúi hann aftur til heimaríkis nema talið verði að miklar líkur séu á því að slíkar ofsóknir yrðu ekki endurteknar, t.d. þar sem aðstæður í heimaríki hans hafi breyst. Þótt umsækjandi um alþjóðlega vernd skuli njóta vafa upp að ákveðnu marki, verður umsækjandinn með rökstuddum hætti að leiða líkur að því að hans bíði ofsóknir í heimaríki. Frásögn umsækjanda og önnur gögn um einstaklingsbundnar aðstæður hans verða því almennt að fá stuðning í hlutlægum og áreiðanlegum upplýsingum um heimaríki umsækjanda, stjórnvöld, stjórnarfar og löggjöf þess. Þá er litið til sambærilegra upplýsinga um ástand, aðstöðu og verndarþörf þess hóps sem umsækjandi tilheyrir eða er talinn tilheyra.

Kærunefnd hefur við mat sitt á umsókn kæranda haft til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd (Handbook and Guidelines on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status, Genf 2019). Þá hefur aðferðarfræði trúverðugleikamats kærunefndar tekið mið af skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat, eftir því sem við á (Beyond Proof: Credibility Assessment in EU Asylum Systems, Brussel 2013).

Kærandi byggir umsókn sína um alþjóðlega vernd á því að hún sé í hættu í heimaríki vegna almenns ástands þar og þá eigi hún hættu á að verða fyrir ofbeldi og ránum af hálfu glæpamanna þar í landi. Kærandi heldur því fram að yfirvöld í heimaríki geti ekki veitt henni aðstoð eða vernd.

Mat á trúverðugleika frásagnar kæranda er byggt á viðtali hennar hjá Útlendingastofnun, öðrum gögnum málsins og upplýsingum um heimaríki kæranda.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun 20. október 2022 greindi kærandi frá að vera fædd og uppalin í Sao Paulo í Brasilíu og hafi búið þar áður en hún yfirgaf heimaríki sitt. Kærandi kvaðst hafa farið frá Brasilíu í ágúst 1994 og verið búsett í Bandaríkjunum síðan þá, í tæp 28 ár. Aðspurð um ástæður flótta frá heimaríki greindi kærandi frá því að hafa verið rænd í strætó á leið til vinnu árið 1993 eða í ársbyrjun 1994. Eitt sinn, milli áranna 1991 til 1992, hafi hún verið í hraðbanka og hún rænd. Þá vísaði kærandi til þess að árið 1994 hafi bifreið hennar verið eyðilögð af börnum en lögreglan hafi ekki gert neitt fyrir hana. Kærandi kvaðst ekki hafa getað lifað í heimaríki undir þessum kringumstæðum. Kærandi kvaðst óttast að verða fyrir ofbeldi í heimaríki og að glæpamenn muni ræna henni. Kærandi vísaði til þess að lögreglan í heimaríki væri mjög spillt og það væri ekki hægt að treysta neinum þar í landi.

Kærandi hefur ekki borið fyrir sig að hafa sætt ofsóknum eða að hún óttist ofsóknir af hálfu brasilískra yfirvalda af ástæðum sem tilgreindar eru í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Þá benda önnur gögn málsins ekki til þess að slíkar ofsóknir hafi átt sér stað eða að kærandi eigi þær á hættu.

Að mati kærunefndar er ekki ástæða til að draga í efa frásögn kæranda um að hafa orðið fyrir glæpum samborgara sinna í heimaríki áður en hún hafi yfirgefið landið árið 1994. Að mati kærunefndar eru þeir atburði sem kærandi vísar til hins vegar ekki af þeim toga eða ná því alvarleikastigi að teljast ofsóknir í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 2. mgr. 38. gr. sömu laga. Samkvæmt heimildum í gögnum um aðstæður í Brasilíu sem kærunefnd hefur rannsakað, m.a. skýrslu utanríkisráðuneytis Bandaríkjanna frá árinu 2023 geta ríkisborgarar Brasilíu sem telja að á réttindum sínum hafi verið brotið leitað aðstoðar og verndar þar í landi og fengið lausn mála sinna. Séu þessi úrræði almennt raunhæf og árangursrík. Að mati kærunefndar hefur ekki verið sýnt fram á að aðstæður kæranda séu með þeim hætti að stjórnvöld í heimaríki hennar skorti vilja eða getu til að veita henni viðeigandi vernd gegn athöfnum sem feli í sér hótanir, áreiti eða ofbeldi, meðal annars með því að ákæra eða refsa fyrir þær athafnir. Kærandi hefur því raunhæfan möguleika á að leita sér ásjár stjórnvalda í heimaríki, ef hún telur sig þurfa á aðstoð þeirra að halda.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun var kærandi spurð að því hvort hún tilheyrði sérstöku þjóðarbroti í heimaríki. Kærandi svaraði því að hún hefði heyrt af því að móðurættin væri af frumbyggjum komin en föðurættin væri af víkingum komin. Vegna þess uppruna teldi kærandi sig ekki vera eins og aðrir í heimaríki. Af framburði kæranda og gögnum málsins verður ekki séð að kærandi hafi orðið fyrir mismunun í heimaríki vegna uppruna síns. Þá verður ekki ráðið af þeim gögnum sem kærunefnd hefur kynnt sér um aðstæður í Brasilíu að einstaklingar af þeim uppruna sem kærandi kveðst vera af eigi á hættu mismunun í landinu að því marki að hún geti talist ofsóknir í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 1. mgr. 38. gr. laganna.

Með vísan til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki með rökstuddum hætti leitt líkur að því að hún hafi ástæðuríkan ótta við ofsóknir í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 1. mgr. 38. gr. laganna.

Er því ljóst að kærandi uppfyllir ekki skilyrði 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi.

Ákvæði 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga er útlendingur einnig flóttamaður ef, verði hann sendur aftur til heimaríkis síns, raunhæf ástæða er til að ætla að hann eigi á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu eða hann verði fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum þar sem ekki er greint á milli hernaðarlegra og borgaralegra skotmarka. Sama gildir um ríkisfangslausan einstakling.

Við mat á hvort aðstæður kæranda séu slíkar að þær eigi undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga ber að líta til 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. jafnframt 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrárinnar. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur fjallað um það mat sem þarf að fara fram þegar metið er hvort kærandi sé í raunverulegri hættu á að verða fyrir meðferð sem falli undir 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sem bannar pyndingar og ómannlega eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Hefur dómstóllinn sagt að 3. gr. sáttmálans geti átt við þegar hættan stafar frá einstaklingum eða hópi fólks sem ekki séu fulltrúar stjórnvalda. Kærandi verður þó að geta sýnt fram á að gildar ástæður séu til að ætla að um raunverulega hættu sé að ræða og að stjórnvöld í ríkinu séu ekki í stakk búin til að veita viðeigandi vernd. Ekki er nóg að aðeins sé um að ræða möguleika á illri meðferð og verður frásögn kæranda að fá stuðning í öðrum gögnum (sjá t.d. dóma Mannréttindadómstóls Evrópu í máli NA gegn Bretlandi (mál nr. 25904/07) frá 7. júlí 2008 og H.L.R. gegn Frakklandi (mál nr. 24573/94) frá 29. apríl 1997).

Í ljósi þess sem að framan er rakið og þeirra gagna sem liggja fyrir um heimaríki kæranda telur kærunefnd að aðstæður hennar þar séu ekki þannig að þær falli undir ákvæði 2. mgr. 37. gr. laganna. Er því ljóst að kærandi uppfyllir heldur ekki skilyrði 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi.

Alþjóðleg vernd á grundvelli 40. gr. laga um útlendinga

Þar sem kærunefnd hefur komist að þeirri niðurstöðu að kærandi uppfylli ekki skilyrði 1. eða 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga á kærandi ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga.

Dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem staddur er hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, þrátt fyrir að skilyrði 37. gr. séu ekki uppfyllt, ef útlendingur getur sýnt fram á ríka þörf fyrir vernd, t.d. af heilbrigðisástæðum eða vegna erfiðra félagslegra aðstæðna viðkomandi eða erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki eða í landi sem honum yrði vísað til. Kærunefnd telur, með vísan til orðalags ákvæðisins um „ríka þörf fyrir vernd“ auk lögskýringargagna sem fylgdu greininni, að dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verði ekki veitt nema aðstæður, bæði almennar og sérstakar m.t.t. heilsufars og félagslegra þátta, auk atvika sem þar er vísað til, nái ákveðnu alvarleikastigi þegar málið er virt í heild.

Í greinargerð er byggt á því að kærandi þjáist af alvarlegum andlegum sjúkdómum og muni lenda á götunni í heimaríki án heilbrigðis- eða félagslegrar þjónustu sem sé henni lífsnauðsynleg.

Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017 með síðari breytingum og athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga kemur fram að með ríkri þörf á vernd af heilbrigðisástæðum sé m.a. miðað við að um skyndilegan og lífshættulegan sjúkdóm sé að ræða og meðferð við honum væri aðgengileg hér á landi en ekki í heimaríki viðkomandi. Í þessu sambandi kemur jafnframt fram að meðferð teljist ekki óaðgengileg þótt greiða þurfi fyrir hana heldur er hér átt við þau tilvik þar sem meðferð sé til í heimaríkinu en viðkomandi eigi ekki rétt á henni. Þá kunna að falla undir 1. mgr. 74. gr. mjög alvarlegir sjúkdómar sem ekki teljast lífshættulegir, svo sem ef sýnt þykir að þeir muni valda alvarlegu óbætanlegu heilsutjóni. Ef um langvarandi sjúkdóm sé að ræða væru ríkari verndarsjónarmið fyrir hendi ef sjúkdómur væri á lokastigi. Jafnframt væri rétt að líta til þess hvort meðferð hafi hafist hér á landi og ekki væri læknisfræðilega forsvaranlegt að rjúfa meðferð, sem og til atriða sem varði félagslegar aðstæður útlendings og horfur hans.

Í viðtali hjá Útlendingastofnun 20. október 2022 kvaðst kærandi aðspurð um heilsufar hafa vegna andlegs álags fengið hjartaáfall árið 2015. Kærandi kvaðst telja að hún væri með áfallastreituröskun. Í gögnum málsins liggja fyrir nótur frá göngudeild sóttvarna, dagsettir frá 31. október 2022 til 24. apríl 2023. Á göngudeildarnótu dagsettri 31. október 2022 er skráð að kærandi hafi greint frá því hún sé stressuð og líði mjög illa andlega. Á göngudeildarnótu dagsettri 2. nóvember 2022 er meðal annars skráð að kærandi hafi greint frá því að vera með áfallastreituröskun og víðáttufælni. Að mati læknis sé ekki grunur um geðveiki eða annan undirliggjandi geðsjúkdóm. Á göngudeildarnótu dagsettri 16. janúar 2023 ritar sálfræðingur göngudeildarinnar að kæranda hafi verið ráðlagt að hafa samband við bráðaþjónustu geðsviðs ef kvíði hennar versnaði. Þá liggur fyrir í gögnum málsins göngudeildarnóta bráðaþjónustu geðsviðs, dags. 10. mars 2023. Í nótunni kemur meðal annars fram í niðurstöðukafla sem ber heitið Áhættumat að um sé að ræða fjögurra ára sögu af lífseigu ranghugmyndakerfi. Upplifi kærandi mikla aðsóknarkennd og virðist vera með ofskynjanir. Kærandi hafi ekki sögu um sjálfskaða og sé ekki metin í sjálfsvígshættu. Mikilvægt sé að vinna með kæranda uppi á geðdeild og sé hún með alvarleg geðrofseinkenni. Þá kemur fram að kærandi sé bókuð í eftirfylgd 14. mars 2023. Í framangreindum göngudeildarnótum er skráð af sálfræðingi göngudeildarinnar dagana 13. mars og 24. apríl 2023 að kærandi hafi ekki í mætt í tíma og sé ástæða ókunn. Frekari gögn um andlega heilsu kæranda voru ekki lögð fram.

Samkvæmt framangreindum gögnum um aðstæður í Brasilíu hafa ríkisborgarar landsins aðgengi að heilbrigðisþjónustu, þar á meðal geðheilbrigðisþjónustu. Samkvæmt gögnum málsins er kærandi ekki í meðferð hér á landi sem læknisfræðilega óforsvaranlegt er að rjúfa. Með vísan til þess sem fram hefur komið í gögnum málsins og framangreindum gögnum um heilbrigðiskerfið í Brasilíu og á grundvelli heildstæðs mats á aðstæðum kæranda telur kærunefnd að kærandi geti fengið aðstoð í heimaríki sem og aðgang að meðferðum og lyfjum sem hún þurfi á að halda vegna heilsufarsvandamála sinna, leiti hún eftir því.

Þá er í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga fjallað um erfiðar félagslegar aðstæður. Þar kemur fram að átt sé við að útlendingur hafi þörf á vernd vegna félagslegra aðstæðna í heimaríki og eru þar nefnd sem dæmi aðstæður kvenna sem hafa sætt kynferðislegu ofbeldi, sem leitt getur til erfiðrar stöðu þeirra í heimaríki, eða aðstæður kvenna sem ekki fella sig við kynhlutverk sem er hefðbundið í heimaríki þeirra og eiga á hættu útskúfun eða ofbeldi við endurkomu. Verndarþörf þjóðfélagshópa að öðru leyti myndi fara eftir aðstæðum í hverju máli.

Kærandi er tæplega [...] ára gömul kona. Í viðtali hjá Útlendingastofnun kvaðst kærandi hafa unnið í banka í heimaríki. Aðspurð um hvort hún hefði einhver atvinnutækifæri í heimaríki kvaðst kærandi geta unnið í fjármálafyrirtæki í heimaríki og yrði það í samræmi við menntun hennar en það yrði erfitt þar sem hún myndi þurfa að keppa um störf við yngra fólk. Er það mat kærunefndar að með vísan til framburðar kæranda í viðtali hjá Útlendingastofnun að hún muni geta aflað tekna og séð sér farborða í heimaríki. Kærunefnd telur að félagslegar aðstæður kæranda við endurkomu séu ekki slíkar að þær geti talist erfiðar í skilningi 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Með vísan til fyrri umfjöllunar er það mat kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á ríka þörf á vernd á grundvelli félagslegra aðstæðna.

Þegar upplýsingar um heimaríki kæranda og gögn málsins eru virt í heild er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á aðstæður sem ná því alvarleikastigi að hún teljist hafa ríka þörf á vernd líkt og kveðið er á um í 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Því er fallist á það með Útlendingastofnun að aðstæður kæranda í heimaríki séu ekki með þeim hætti að veita beri kæranda dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga

Samkvæmt 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem sótt hefur um alþjóðlega vernd og ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 18 mánaða eftir að hann sótti um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða að nánar tilteknum skilyrðum. Ef um barn er að ræða skal miða við 16 mánuði.

Kærandi sótti um alþjóðlega vernd 15. september 2022 og á ákvæði 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga því ekki við.

Bann við endursendingu samkvæmt 42. gr. laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga er ekki heimilt að senda útlending eða ríkisfangslausan einstakling til svæðis þar sem hann hefur ástæðu til að óttast ofsóknir, sbr. 37. og 38. gr., eða vegna svipaðra aðstæðna og greinir í flóttamannahugtakinu er í yfirvofandi hættu á að láta lífið eða verða fyrir ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar er einnig óheimilt að senda útlending til svæðis þar sem ekki er tryggt að hann verði ekki sendur áfram til slíks svæðis sem greinir í 1. mgr.

Með vísan til umfjöllunar að framan um heimaríki kæranda telur kærunefnd að þær aðstæður sem ákvæðið tekur til ekki eiga við í máli kæranda. Kærunefnd telur því að ákvæði 42. gr. laga um útlendinga standi ekki í vegi fyrir endursendingu kæranda þangað.

Brottvísun og endurkomubann

Í 3. mgr. 43. gr. reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017 kemur fram að verði umsækjanda um alþjóðlega vernd ekki veitt dvalarleyfi skuli Útlendingastofnun taka ákvörðun um frávísun eða brottvísun eftir ákvæðum laga um útlendinga og að útlendingur sem sótt hafi um alþjóðlega vernd teljist hafa áform um að dveljast á landinu lengur en 90 daga. Samkvæmt 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga skal vísa útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu svo framarlega sem ákvæði 102. gr. laganna eigi ekki við. Í 102. gr. laganna er kveðið á um vernd og takmarkanir við ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laganna skal brottvísun ekki ákveðin ef hún, með hliðsjón af atvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Sérstaklega skal taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skal það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Við mat á því hvort brottvísun feli í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart kæranda verður að hafa ákvæði 71. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. nr. 33/1944 og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um friðhelgi einkalífs og fjölskyldu til hliðsjónar. Þegar útlendingur á hagsmuna að gæta í skilningi 8. gr. sáttmálans verður ákvörðun um brottvísun að vera í samræmi við það sem lög mæla fyrir um og nauðsyn ber til í lýðræðislegu þjóðfélagi, sbr. 2. mgr. 8. gr. sáttmálans.

Samkvæmt 1. mgr. 101. gr. laganna felst í endanlegri ákvörðun um brottvísun skylda útlendings til þess að yfirgefa Schengen-svæðið nema viðkomandi hafi heimild til dvalar í öðru ríki sem er þátttakandi í Schengen-samstarfinu. Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 98. gr. laga um útlendinga sem leiða til þess að brottvísun og endurkomubann er nú beitt þar sem áður var beitt frávísun en veita skal frest til sjálfviljugrar heimfarar, sbr. 104. gr. laga um útlendinga. Sá sem sætir slíkri ákvörðun getur komist hjá endurkomubanni með því að yfirgefa landið sjálfviljugur innan frestsins sbr. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.

Samkvæmt gögnum málsins sótti kærandi um alþjóðlega vernd hér á landi 16. september 2022. Eins og að framan greinir hefur umsókn hennar um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verið synjað. Hefur hún því ekki frekari heimild til dvalar hér á landi. Af framangreindu leiðir að með hinni kærðu ákvörðun var réttilega bundinn endir á heimild kæranda til dvalar hér á landi og ber því samkvæmt 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga að vísa henni úr landi nema 102. gr. laganna standi því í vegi. Það athugast að kæra til kærunefndar útlendingamála frestaði réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar.

Með bréfi Útlendingastofnunar til kæranda, dags. 14. ágúst 2023, var henni leiðbeint um að til skoðunar væri að brottvísa henni frá Íslandi og ákvarða endurkomubann hingað til lands. Var kæranda gefið færi á að koma að andmælum hvað það varðar. Í svörum kæranda 16. ágúst 2023 kvaðst kærandi ekki hafa tengsl við Ísland. Kærandi kvað það ákvörðun um brottvísun og endurkomubann vera ósanngjarna í sinn garð. Kærandi vísaði til þess að eiga ættingja í bæði Portúgal og Svíþjóð.

Af þeim svörum sem kærandi gaf um tengsl sín við Ísland og önnur Schengen-ríki verður ekki séð að brottvísun hennar og endurkomubann verði talin ósanngjörn ráðstöfun í garð hennar eða nánustu aðstandenda hennar, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Þá horfir kærunefnd jafnframt til þess að kærandi getur komist hjá endurkomubanni og afleiðingum þess yfirgefi hún Ísland innan þess frest sem henni er gefinn.

Í ákvörðunarorðum í ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda brottvísað og henni ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Var kæranda veittur 15 daga frestur til að yfirgefa landið auk þess sem tekið var fram að yfirgefi hún landið sjálfviljug innan þess frests verði endurkomubannið fellt niður.

Að mati kærunefndar og með vísan til 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga teljast 15 dagar hæfilegur frestur í tilviki kæranda til að yfirgefa landið. Endurkomubann kæranda fellur niður yfirgefi kærandi landið sjálfviljug innan framangreinds frests.

Samantekt

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest. Endurkomubann kæranda verður fellt úr gildi fari hún sjálfviljug frá Íslandi innan 15 daga.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed. If the appellant leaves Iceland voluntarily within 15 days, the re-entry ban will be revoked.

Valgerður María Sigurðardóttir

Sindri M. Stephensen Þorbjörg I. Jónsdóttir