Nr. 211/2024 Úrskurður

Hinn 4. mars 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 221/2024

í stjórnsýslumálum nr. KNU24020008 og KNU24020009

 

Endurteknar umsóknir og beiðnir um frestun réttaráhrifa í málum [...] og [...]

I.       Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 80/2024, dags. 24. janúar 2024, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 30. ágúst 2023, um að taka umsóknir [...], fd. [...], ríkisborgara Palestínu (hér eftir M) og [...], fd. [...], ríkisborgara Palestínu (hér eftir K), um alþjóðlega vernd á Íslandi ekki til efnismeðferðar og vísa þeim frá landinu. Niðurstaða kærunefndar var birt kærendum 25. janúar 2024.

Hinn 1. febrúar 2024 bárust kærunefnd endurteknar umsóknir kærenda og beiðnir um frestun réttaráhrifa. Kærendur lögðu fram greinargerð í málinu, dags. 1. febrúar 2024, lögðu kærendur fram frekari gögn og rökstuðning með umsóknum sínum. Upplýsingar um málsmeðferð í máli kærenda bárust kærunefnd frá stoðdeild Ríkislögreglustjóra og Útlendingastofnun 1. febrúar 2024.

Endurteknar umsóknir kærenda byggja á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016.

II.        Málsástæður og rök kærenda

Í greinargerð sinni gera kærendur kröfu á grundvelli 35. gr. a laga um útlendinga um að endurteknar umsóknir þeirra verði teknar til meðferðar í ljósi nýrra upplýsinga varðandi heilsu K, sem sé ekki góð. K þurfi á sérhæfðri heilbrigðisþjónustu að halda. Kærendur gera athugasemd þess efnis að gögn, sem hafi verið send nefndinni 24. janúar 2024, hafi ekki verið lögð til grundvallar í úrskurði nefndarinnar í máli kærenda. Komi fram í úrskurðinum að síðustu gögn hafi borist nefndinni 10. janúar 2024. Kærendur telji að framangreind gögn, ásamt viðbótargagni með greinargerð kærenda, sýni stöðuna á heilsufari K, sem sé m.a. vegna upplifunar hennar á Spáni og því séu sýnilega auknar líkur á því að fallist verði á fyrri umsókn kærenda samkvæmt 24. gr. laga um útlendinga. Þá árétta kærendur að K glími enn við afleiðingar barnsburðar og heilsu hennar hafi farið hrakandi. Hún glími við mikinn kvíða, þunglyndi, beri öll einkenni áfallastreituröskunar og sé í sjálfsvígshættu. Það sé því skýrt af gögnum málsins að K sé í sérstaklega viðkvæmri stöðu og sömuleiðis fjölskyldan í heild sinni vegna ungs aldurs barns kærenda. Með vísan til heilsufarsástands K telji kærendur einnig nauðsynlegt að fresta réttaráhrifum fyrri úrskurðar kærunefndarinnar, dags. 24. janúar 2024. K sé í sjálfsvígshættu vegna andlegra veikinda og stafi veruleg lífshætta af því að vera flutt úr landi.

Kærendur byggja kröfu sína um að mál þeirra verði tekið til efnismeðferðar, eins og áður, á grundvelli 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga þar sem sérstakar ástæður séu uppi í málinu. Jafnframt byggja þau á 42. gr. laga um útlendinga, sbr. 3. mgr. 36. gr. sömu laga, um bann við því að vísa fólki brott eða endursenda þangað sem líf þess eða frelsi kann að vera í hættu. Telji kærendur að beiting 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga leiði til þess að brotið verði gegn ákvæði 42. gr. laganna, sbr. 3. mgr. 36. gr. sömu laga. Að öðru leyti vísa kærendur til þess sem fram hafi komið í viðtölum þeirra hjá Útlendingastofnun, greinargerðum þeirra á fyrri stigum ásamt fyrirliggjandi gögnum málsins.

III.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

1. Endurteknar umsóknir samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga 

   Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna.

   Samkvæmt upplýsingum um málsmeðferð í máli kærenda sem bárust kærunefnd frá stoðdeild Ríkislögreglustjóra og Útlendingastofnun 1. febrúar 2024 eru kærendur að öllum líkindum stödd á landinu og því fyrra skilyrði 35. gr. a laga um útlendinga uppfyllt.

   Kærendur byggja endurteknar umsóknir sínar á því að mál þeirra skuli tekið til efnismeðferðar vegna heilsufars K. Hún glími við mikinn kvíða, þunglyndi, beri öll einkenni áfallastreituröskunar og sé í sjálfsvígshættu. Þá stafi henni veruleg lífshætta af því að vera flutt úr landi og öll fjölskyldan sé í sérstaklega viðkvæmri stöðu vegna aðstæðna K og ungs aldurs barns kærenda. Með úrskurði kærunefndar í máli kærenda, dags. 24. janúar 2024, var komist að þeirri niðurstöðu að synjun á efnismeðferð umsókna þeirra um alþjóðlega vernd á Íslandi bryti ekki gegn 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga, sbr. 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Þá var ekki talið að kærendur hefðu slík tengsl við landið að nærtækast væri að þau fengju hér vernd eða að sérstakar ástæður mæltu annars með því að taka umsóknir þeirra um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Spænsk stjórnvöld beri ábyrgð á meðferð umsókna kærenda um alþjóðlega vernd á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar.

   Meðfylgjandi endurupptökubeiðni kærenda er komunóta K frá Göngudeild sóttvarna, dags. 29. janúar 2024. Þar kemur m.a. fram að sjálfsmatslisti hafi leitt í ljós alvarleg þunglyndiseinkenni, alvarleg einkenni kvíða og öll einkenni áfallastreitu, bæði vegna atvika í heimaríki og viðtökuríki. Þá teljist sjálfsvígshætta K aukin en ekki yfirvofandi. Hafi ástand K versnað eftir að kærendur hafi fengið endanlega synjun á umsókn þeirra. K hvorki borði né drekki annað en vatn og feli sig og barnið þegar hún heyri raddir fyrir utan hurðina af ótta við að lögreglan sé komin til að fara með þau til viðtökuríkis, en hún vilji frekar fara til heimaríkis. Þá hafa kærendur gert athugasemd við að kærunefnd hafi ekki litið til viðbótargagns sem lagt hafi verið fram 24. janúar 2024, sama dag og úrskurður kærunefndar lá fyrir í máli kærenda. Um er að ræða göngudeildarnótu fæðinga- og kvensjúkdómalækninga, dags. 2. janúar 2024. K hafi leitað læknisaðstoðar vegna mikilla verkja í baki sem hafi leitt niður í kynfæri. Skoðun hafi komið vel út og K ráðlagt að gera æfingar og leita til taugasérfræðings og sjúkraþjálfara.

   Við meðferð máls kærenda hjá kærunefnd lágu fyrir upplýsingar um að K glími við mikla streitu og álag. Sjálfsmatslisti frá 8. janúar 2024 hafi leitt í ljós alvarleg þunglyndiseinkenni, alvarleg einkenni kvíða og aukna sjálfsvígshættu. K eigi erfitt með svefn, fái oft martraðir og kvíðaköst og sé viðkvæm fyrir miklum hávaða. Jafnframt lá fyrir að K sé með áfallastreituröskun vegna atvika sem hún hafi upplifað í heimaríki. Það er mat kærunefndar að framangreind heilsufarsgögn, sem lögð voru fram samhliða endurtekinni umsókn, hafi aðeins að geyma ítarlegri upplýsingar um óbreytt heilsufarsástand K. Í úrskurði kærunefndar frá 24. janúar 2024, kemur fram að kærendur hafi aðeins dvalið í tvo daga í viðtökuríki. Kærunefnd telur ekki forsendur til annars, í ljósi þeirra upplýsinga sem liggja fyrir um aðstæður á Spáni, en að leggja til grundvallar við úrlausn málsins að kærendur geti fengið nauðsynlega heilbrigðisþjónustu þar í landi. Kærunefnd telur að þrátt fyrir framangreind heilsufarsgögn geti þau ekki talist vera nýjar upplýsingar sem gefi tilefni til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra. Framlögð gögn varðandi andlega heilsu K breyta ekki fyrra mati kærunefndar.

   Fyrir liggur að stjórnvöld í viðtökuríkinu hafa viðurkennt skyldu sína til þess að taka við kærendum og umsóknum þeirra um alþjóðlega vernd á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærunefnd ítrekar það sem kemur fram í úrskurði í máli kærenda frá 24. janúar 2024, að athugun nefndarinnar hefur ekki leitt í ljós gögn sem gefa tilefni til að ætla að aðstæður í viðtökuríki séu þess eðlis að endursending kærenda þangað sé í andstöðu við 1. og 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga eða 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu eða að þeim sé ekki tryggð raunhæf leið til að ná fram rétti sínum þar í landi, sbr. 13. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar bera stjórnvöld viðtökuríkis ábyrgð á umsóknum kærenda um alþjóðlega vernd og er skylt að tryggja að þau verði ekki endursend í slíkar aðstæður annars staðar. Líkt og fram kemur í úrskurði kærunefndar í máli kærenda sæta umsóknir einstaklinga sem eru endursendir til Spánar á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar hefðbundinni málsmeðferð. Sé umsókn um alþjóðlega vernd synjað er hún kæranleg til spænska innanríkisráðuneytisins og síðan dómstóla. Umsækjendur um alþjóðlega vernd á Spáni eigi rétt á félagslegri aðstoð, heilbrigðisþjónustu og lögfræðiaðstoð.

   Með vísan til framangreinds telur kærunefnd að skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga, um að nýjar upplýsingar liggi fyrir í máli kærenda sem leiði til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra samkvæmt 24. gr. laga um útlendinga, séu ekki uppfyllt í máli kærenda.

   Að framangreindu virtu er kröfu kærenda um endurteknar umsóknir vísað frá. 

2. Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga 

Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.

Þar sem endurteknum umsóknum kærenda er vísað frá telur nefndin ekki ástæðu til að fresta réttaráhrifum á meðan umsóknirnar eru til meðferðar. Að framangreindu virtu er kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa á ákvörðunum Útlendingastofnunar hafnað.

 

Úrskurðarorð: 

 

Endurteknum umsóknum kærenda er vísað frá. 

Kröfu kærenda um frestun réttaráhrifa er hafnað.

 

The appellants’ subsequent applications are dismissed.  

The appellants‘ requests to suspend the implementation of the decisions are denied.

 

F.h. kærunefndar útlendingamála, 

 

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður.