Úrskurður nr. 403/2024

Hinn 29. apríl 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 403/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24020066

Endurteknar umsóknir

og beiðni um frestun réttaráhrifa í málum

[...] og barns hennar

1. Málsatvik

Með úrskurði nr. 171/2023, dags. 30. mars 2023, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 14. desember 2022, um að synja umsóknum einstaklings er kveðst heita [...], vera fædd [...] og vera ríkisborgari Nígeríu (hér eftir kærandi) og barns hennar er hún kveður heita [...], vera fædda [...] og vera ríkisborgara Nígeríu, um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja þeim um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Hinn 4. apríl 2023 lagði kærandi fram beiðni um frestun réttaráhrifa á úrskurði nefndarinnar nr. 171/2023 frá 30. mars 2023 og var beiðninni synjað af kærunefnd með úrskurði nr. 254/2023, dags. 27. apríl 2023. Hinn 5. júlí 2023 bárust kærunefnd endurteknar umsóknir kæranda og barns hennar og beiðni um frestun réttaráhrifa á meðan umsóknir þeirra væru til meðferðar, sbr. 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Endurteknum umsóknum þeirra og beiðni um frestun réttaráhrifa var synjað af kærunefnd með úrskurði nr. 469/2023, dags. 29. ágúst 2023.

Hinn 9. febrúar 2024 bárust kærunefnd endurteknar umsóknir kæranda og barns hennar. Hinn 19. mars 2024 barst kærunefnd viðbótargagn frá kæranda og barni hennar.

Umsókn kæranda byggir á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016.

1. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð er gerð sú krafa að umsókn kæranda verði að nýju tekin til efnismeðferðar hér á landi. Í fyrsta lagi með vísan til sérstakra ástæðna og/eða vegna þess að nýjar upplýsingar liggi fyrir sem leiði til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsókn. Þess er aðallega krafist að kæranda og barni hennar verði veitt alþjóðleg vernd á grundvelli 1. mgr. 37. gr. laga til útlendinga. Til vara er þess krafist að kæranda og barni hennar verði veitt viðbótarvernd á grundvelli 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Til þrautavara er þess krafist að kæranda og barni hennar verði veitt dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða með vísan til 1. og 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Með vísan til 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga er einnig gerð krafa um frestun réttaráhrifa fyrri ákvörðunar meðan beiðnin er til meðferðar hjá kærunefnd.

Vísað er til þess að barn kæranda hafi aldrei búið í Nígeríu. Barnið sé á leikskóla hér á landi og gangi vel að læra íslensku. Kærandi og barn hennar eigi ekki mikið bakland í Nígeríu en kærandi hafi ekki búið í Nígeríu í tíu ár og hafi flúið m.a. fjölskyldu sína. Kærandi sé kristin og trúi ekki á umskurð kvenna. Faðir barnsins sé múslimi, hann sé frá Nígeríu en búi á Ítalíu. Faðir barnsins hafi hótað að láta framkvæma umskurð á barninu en það sé ein ástæða flótta þeirra til Íslands. Kærandi hafi óttast það á unglingsaldri að verða umskorin en foreldrar hennar styðji umskurð. Það hafi m.a. leitt til þess að kærandi hafi ákveðið að flýja að heiman aðeins 17 ára gömul og lent í mansalshring. Þá sé staða kvenna í Nígeríu ekki góð og kærandi óttist það að snúa aftur til Nígeríu, sérstaklega hafi hún áhyggjur af framtíð dóttur sinnar og mögulegum umskurði á henni. Kærandi geti ekki treyst á stuðning fjölskyldu sinnar í heimaríki og tilheyri ekki sérstökum þjóðflokki eða bræðralagi í heimaríki.

Það kunni að valda óafturkræfum skaða á barni kæranda verði þeim ekki veitt dvalarleyfi hér á landi. Í Nígeríu séu umskurðir á barnungum stúlkum algengir og útbreiddir. Kærandi komi frá Benín borg þar sem uppgangur múslímskra öfgahópa sé mikill og alvarlegur. Það sé grundvallaratriði að horft verði til hagsmuna barnsins.

Glæpir og styrjaldir milli mismunandi hópa séu vandamál í Nígeríu. Hryðjuverkasamtökin Boko Haram séu alvarlegt vandamál í landinu, einkum í norðurhluta þess. Kærandi sé kristinnar trúar en meirihluti landsmanna sé íslamstrúar. Enn fremur er vísað til skýrslu flóttamannastofnunar Kanada þar sem fram kemur að mikið sé um leynileg glæpasamtök í Nígeríu, t.d. glæpasamtökin Black Axe. Heimildir beri með sér að starfsemi þeirra nái til Ítalíu og víðar um Evrópu. Kærandi óttist samtökin enda hafi þau staðið að flutningi kæranda til Líbíu og Ítalíu. Í alþjóðlegum skýrslum komi fram að Nígería sé upprunaland, viðkomustaður og áfangastaður mansals og nauðungarvinnu. Flestir þolendur mansals komi frá borginni Benín í Edo fylki, þaðan sem kærandi komi.

Kærandi vísar til hagsmuna barnsins m.t.t. 2. mgr. 10. gr., 3. mgr. 25. gr. og 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Kærandi vísar einnig til skýrslna Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna og UNICEF. Í gögnum frá Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna komi fram að ofbeldi gegn börnum sé útbreitt vandamál í Nígeríu. Hættulegar hefðir séu við líði í landinu, s.s. kynfæralimlestingar og barnahjónabönd sem stjórnvöld hafi ekki sýnt vilja til að taka á. Í sumum tilvikum álíti lögreglan í Nígeríu umskurð kvenna vera einkamál fjölskyldunnar og í öðrum tilfellum styðji lögreglan jafnvel aðgerðina. Ljóst sé að félagslegar og efnahagslegar aðstæður kæranda yrðu ekki góðar í Nígeríu. Hún sé einstæð móðir sem njóti ekki stuðnings barnsföður síns og geti ekki reitt sig á stuðning frá fjölskyldu í heimaríki. Foreldrar hennar og barnsfaðir séu stuðningsfólk umskurðar á stúlkum sem sé meginástæða þess að kærandi ákvað að flýja heimaríki.

Jafnframt sé vísað til 43. gr. a. reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017. Í því sambandi vísar kærandi til þess að hún sé þolandi mansals og stödd hér á landi einsömul með barni sínu. Kærandi hafi takmarkað bakland í heimaríki sínu og aðstaða barns hennar í heimaríki sé óljós m.a. með tilliti til framfærslu þess, framtíðarmöguleika og aðgengis að húsnæði. Þá skuli horfa til þess að kærandi og barn hennar hafi myndað tengsl hér á landi og njóti félagslegs stuðnings. Einnig líti barnið á sig sem hluta samfélagsins hér á landi og yrði barninu mikið áfall að þurfa flytja af landi brott. Sé því rétt að veita kæranda og barni hennar dvalarleyfi samkvæmt 74. gr. laga um útlendinga.

Hinn 19. mars 2024 lagði kærandi fram yfirlýsingu sem hún kveður vera frá móður sinni. Í yfirlýsingunni er fjallað um umskurð á kynfærum kvenna í Afríku og að nauðsynlegt sé að umskera kvenkyns fjölskyldumeðlimi kæranda.

1. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
2. Endurtekin umsókn kæranda samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna.

Eins og áður hefur komið fram kvað kærunefnd upp úrskurð í máli kæranda og barns hennar 30. mars 2023. Með úrskurðinum var komist að þeirri niðurstöðu að kærandi og barn hennar uppfylltu ekki skilyrði 1. eða 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ættu því ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga. Þá var það mat kærunefndar að aðstæður kæranda og barns hennar væru ekki með þeim hætti að veita bæri þeim dvalarleyfi á grundvelli 74., 75., eða 76. gr. laga um útlendinga. Var það mat kærunefndar, að teknu tilliti til sjónarmiða um öryggi, velferð og félagslegan þroska barnsins, sbr. 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, að það væri barninu fyrir bestu að fylgja móður sinni til heimaríkis eða Ítalíu. Kærandi og barn hennar komu til landsins í maí 2022 og af gögnum málsins verður ráðið að þær dvelji enn hér á landi.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á sérstökum ástæðum og að nýjar upplýsingar liggja fyrir sem sýnilega auki líkur á að fallist verði á fyrri umsókn hennar. Í greinargerð kæranda vegna endurtekinna umsókna hennar og barns hennar er byggt á almennu ástandi í heimaríki þeirra og félagslegri stöðu kæranda við endurkomu þangað. Þá er á því byggt að kærandi og barn hennar eigi á hættu kynfæralimlestingar í heimaríki. Í fyrri úrskurðum kæranda og barns hennar hjá kærunefnd var ítarlega fjallað um aðstæður í heimaríki þeirra og mat lagt á félagslega stöðu þeirra en í viðtali hjá Útlendingastofnunar greindi kærandi m.a. frá því að eiga móður og systkini í heimaríki sem hún væri í reglulegu sambandi við. Þá var fjallað um stöðu kæranda sem þolandi vændis og mansals. Kemur m.a. fram að í heimaríki kæranda séu til staðar innviðir sem sérhæfi sig í þjónustu og aðstoð við þolendur mansals og að öllum ríkisborgurum Nígeríu sé tryggður aðgangur að heilbrigðiskerfi landsins. Í niðurstöðum nefndarinnar var m.a. vísað til skýrslu sérstaks skýrslugjafa Sameinuðu þjóðanna um mansal frá 2019 þar sem fram kemur að í ágúst árið 2017 hafi í Edo fylki verið sett á fót sérstakt aðgerðarteymi gegn mansali (e. Edo State task force against human trafficking (ETAHT)) sem leitt sé af dómsmálaráðherra fylkisins (e. State Attorney-General and Commissioner of Justice). Meginverkefni aðgerðarteymisins séu rannsókn og saksókn í mansalsmálum, forvarnir og vitundarvakning, aðstoð við þolendur með því að bjóða sálfræðiaðstoð, skammtíma og langtíma húsnæði, kennslu og þjálfun í iðngreinum og stuðningur og aðstoð við aðlögun þolenda sem snúi aftur heim.

Í úrskurði í máli kæranda og barns hennar var jafnframt fjallað um kynfæralimlestingar og barnahjónabönd. Var kærandi við meðferð málsins hjá kærunefnd spurð um afstöðu sína til umskurðar kvenna og greindi frá því í svari til nefndarinnar að vera alfarið á móti því og að hún muni aldrei láta umskera dóttur sína. Var það niðurstaða kærunefndar að hvorki kærandi né dóttir hennar hefðu ástæðuríkan ótta við að verða þolendur umskurðar í heimaríki sínu. Kærandi hefur nú lagt fram yfirlýsingu sem hún kveður vera frá móður sinni um að kvenkyns fjölskyldumeðlimir kæranda þurfi að gangast undir umskurð. Að mati kærunefndar er yfirlýsing móður kæranda ekki til þess fallin að breyta fyrri niðurstöðu nefndarinnar eða auka líkur á að slíkt verði gert. Líkt og fjallað var um í úrskurði kærunefndar nr. 171/2023, dags. 30. mars 2023, í máli kæranda er umskurður á konum og stúlkum refsiverður verknaður samkvæmt nígerískum alríkislögum. Lögin gilda hins vegar einungis í höfuðborg Nígeríu, Abuja, en 13 fylki í Nígeríu hafi samþykkt svipuð lög sem leggi bann við verknaðinum, m.a. Edo-fylki þar sem kærandi hafði búsetu. Þrátt fyrir að tíðni umskurða fari lækkandi milli ára er talið að tíðni umskurða á stúlkum í Nígeríu sem séu á aldursbilinu 1-14 ára sé um 15-25%. Þá kemur fram í heimildum um heimaríki kæranda að ákvörðun um að umskera stúlkur liggi nær alltaf hjá foreldrum þeirra. Þrátt fyrir að aðrir ættingjar geti haft áhrif á þá ákvörðun sé það mjög sjaldgæft að ættingjar stúlkna hunsi ákvörðun foreldra og framkvæmi aðgerðina án þeirra leyfis. Fyrir liggur að kærandi er mótfallin kynfæralimlestingum og af framburði hennar og með vísan til landaupplýsinga verður ekki ráðið að ástæða sé til að ætla að barn hennar hafi ástæðuríkan ótta við að verða þolandi umskurðar í heimaríki sínu gegn vilja móður sinnar.

Með vísan til framangreinds er það mat kærunefndar að ekki liggi fyrir nýjar upplýsingar í máli kæranda og barns hennar sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Eru skilyrði 35. gr. a laga um útlendinga því ekki uppfyllt.

Að framangreindu virtu er endurteknum umsóknum kæranda og barns hennar vísað frá.

ii. Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.

Þar sem endurtekinni umsókn kæranda og barns hennar er vísað frá kærunefnd er ekki ástæða til að fallast á beiðni þeirra um frestun réttaráhrifa. Að framangreindu virtu er beiðni kæranda og barns hennar um frestun réttaráhrifa úrskurðar kærunefndar hafnað.

Úrskurðarorð:

Endurteknum umsóknum kæranda og barns hennar er vísað frá.

Beiðni kæranda og barns hennar um frestun réttaráhrifa er hafnað.

The appellant‘s and her child’s subsequent applications are dismissed.

The appellant‘s and her child‘s requests for suspension of legal effects are denied.

F.h. kærunefndar útlendingamála,

Þorsteinn Gunnarsson, formaður.