Nr. 420/2024 Úrskurður

Hinn 30. apríl 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 450/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24040075

 

Endurtekin umsókn í máli [...]

I.       Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 325/2023, dags. 6. október 2022, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 23. maí 2022, um að taka umsókn [...], fd. [...], ríkisborgara Palestínu (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd á Íslandi ekki til efnismeðferðar og vísa honum frá landinu. Niðurstaða kærunefndar var birt kæranda 7. október 2022. 

Hinn 13. október 2022 barst kærunefnd beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa á úrskurði nefndarinnar og synjaði kærunefnd beiðni kæranda 8. nóvember 2022 með úrskurði nr. 460/2022. Hinn 3. janúar 2023 barst kærunefnd beiðni kæranda um endurupptöku og var þeirri beiðni synjað með úrskurði kærunefndar nr. 94/2023, dags. 16. febrúar 2023. Hinn 10. júlí 2023 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda og var þeirri beiðni vísað frá með úrskurði kærunefndar nr. 530/2023, dags. 21. september 2023. Hinn 25. september 2023 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda að nýju og var þeirri beiðni vísað frá með úrskurði kærunefndar nr. 674/2023, dags. 6. nóvember 2023. Hinn 9. apríl 2024 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda í þriðja sinn ásamt greinargerð. Upplýsingar um málsmeðferð í máli kæranda bárust kærunefnd frá Útlendingastofnun 9. og 24. apríl 2024, Vinnumálastofnun 9. apríl 2024 og stoðdeild Ríkislögreglustjóra 10. apríl 2024.

Af greinargerð kæranda má ráða að umsókn hans byggi á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016.

II.        Málsástæður og rök kæranda

Kærandi vísar til þess að 35. gr. a laga um útlendinga skyldi stjórnvöld til að taka umsókn til meðferðar að nýju uppfylli umsækjandi um alþjóðlega vernd þrjú skilyrði. Að hann sé staddur á Íslandi, það komi fram nýjar upplýsingar og að þær upplýsingar auki sýnilega líkur á því að fallist verði á fyrri umsókn viðkomandi. Kærandi byggir á því að hann uppfylli þessi þrjú skilyrði. Kærandi sé enn staddur á Íslandi. Þá liggi fyrir nýjar upplýsingar í máli hans þar sem hann hafi dvalið á Íslandi í átján mánuði frá því úrskurður kærunefndar nr. 325/2022 var kveðinn upp 6. október 2022. Auk þess sé ljóst að samkvæmt venjubundinni framkvæmd og skýrum reglum reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 604/2013 (hér eftir Dyflinnarreglugerðin) séu nú sýnilega auknar líkur á því að fallist verði á fyrri umsókn hans um alþjóðlega vernd. Kærandi vísar til þess að mikilvægt sé að ekki séu settar sérreglur í lög sem geri vægari kröfur til málsmeðferðar en leiði af ákvæðum stjórnsýslulaga nema veigamikil rök séu fyrir því. Ljóst sé að beiðni kæranda hefði verið samþykkt samkvæmt 1. og 2. tölul. 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga og því beri einnig að samþykkja hana samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga.

Kærandi vísar til þess að samkvæmt 2. mgr. 29. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar falli niður skylda þess aðildarríkis sem beri ábyrgð, að taka hlutaðeigandi einstakling í umsjá og ábyrgðin færist til þess aðildarríkis sem lagði beiðnina fram, fari flutningur ekki fram innan átján mánaða að hámarki ef viðkomandi hleypst á brott. Ljóst sé af langri framkvæmd að þetta ákvæði Dyflinnarreglugerðarinnar sé óundanþægt. Austurrísk stjórnvöld séu ekki lengur ábyrg fyrir umsókn kæranda um alþjóðlega vernd á Íslandi en það séu hins vegar íslensk stjórnvöld. Því eigi engin undantekningarregla 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga við í máli kæranda og taka beri umsókn kæranda um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar hér á landi. Kærandi hafi réttmætar væntingar um að sú framkvæmd eigi einnig við um umsókn hans um alþjóðlega vernd hér á landi. Ljóst sé að kærandi hafi beðið í átján mánuði, frá 6. október 2022, þegar lokaúrskurður í máli hans féll. Kærandi sé enn á Íslandi og hafi skrifað undir umboð í viðurvist talsmanns hans.

Kærandi fer jafnframt fram á það að kærunefnd útlendingamála fresti réttaráhrifum fyrri úrskurðar síns samkvæmt 2. málsl. 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Íslenskum stjórnvöldum beri skylda til að taka umsókn hans til efnismeðferðar hér á landi og því sé brýn nauðsyn til að fresta framkvæmd. Það sé andstætt góðum stjórnsýsluháttum og réttinum til réttlátrar málsmeðferðar ef kærandi yrði fluttur frá Íslandi til þess eins að íslensk stjórnvöld geti komist undan því að viðurkenna rétt hans til að fá umsókn um alþjóðlega vernd tekna til efnismeðferðar á Íslandi.

III.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna. 

Með vísan til 35. gr. a laga um útlendinga óskaði kærunefnd eftir upplýsingum frá Útlendingastofnun, dags. 9. og 24. apríl 2024 um hvort kærandi væri staddur hér á landi. Í svari Útlendingastofnunar 24. apríl 2024 kemur fram að kærandi hafi gefið sig fram hjá Vinnumálastofnun og gefið upp upplýsingar um heimilisfang sitt 17. apríl 2024. Með vísan til þess telur kærunefnd ljóst að kærandi er staddur hér á landi.

Kærandi byggir á því að skylda Austurríkis til að taka við kæranda sé fallin niður þar sem flutningur hans hafi ekki farið fram innan 18 mánaða frests sem sé tilgreindur í 2. mgr. 29. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærandi byggir á því að nýjar upplýsingar liggi fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans þar sem umræddur frestur leiði til þess að ekki sé lengur heimilt að synja umsókn kæranda um efnismeðferð á grundvelli 36. gr. laga um útlendinga.

Í 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga er mælt fyrir um að umsókn um alþjóðlega vernd skuli tekin til efnismeðferðar nema undantekningar sem greindar eru í a-, b-, c-, og d-liðum ákvæðisins eigi við. Samkvæmt c-lið 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga er stjórnvöldum heimilt að synja því að taka umsókn um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar ef krefja má annað ríki, sem tekur þátt í samstarfi á grundvelli samninga sem Ísland hefur gert um viðmiðanir og fyrirkomulag við að ákvarða hvaða ríki skuli fara með beiðni um alþjóðlega vernd sem lögð er fram hér á landi eða í einhverjum samningsríkjanna, um að taka við umsækjanda. Í samræmi við samning ráðs Evrópusambandsins og Íslands og Noregs um þátttöku hinna síðarnefndu í framkvæmd, beitingu og þróun Schengen-gerðanna samþykkti Ísland áðurnefnda Dyflinnarreglugerð, sbr. auglýsingu í C-deild Stjórnartíðinda nr. 1/2014.

Í III. kafla Dyflinnarreglugerðarinnar koma fram viðmið, í ákveðinni forgangsröðun, um hvaða ríki skuli bera ábyrgð á umsókn um alþjóðlega vernd. Eins og fram kemur í úrskurði kærunefndar í máli kæranda nr. 325/2022 frá 6. október 2022 samþykkti Austurríki viðtöku á kæranda á þeim grundvelli að hann væri með umsókn um alþjóðlega vernd til meðferðar þar í landi, sbr. b-lið 1. mgr. 18. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Við rekstur máls sem fer samkvæmt fyrirkomulagi Dyflinnarreglugerðarinnar þurfa stjórnvöld að gæta að tilteknum tímafrestum, sbr. m.a. 1. og 2. mgr. 29. gr. reglugerðarinnar sem fjallar um fyrirkomulag og fresti. Í því ákvæði felst m.a. að flutningur á umsækjanda skal fara fram innan sex mánaða frá því að lokaákvörðun er tekin um kæru eða endurskoðun. Þó er heimilt í undantekningartilvikum að framlengja frest til flutnings í að hámarki 18 mánuði ef hlutaðeigandi einstaklingur hleypst á brott (e. abscond). Ef umræddir frestir líða leiðir það til þess að ábyrgð á viðkomandi umsókn um alþjóðlega vernd færist sjálfkrafa yfir til þess aðildarríkis sem leggur fram beiðni, sbr. til hliðsjónar dómur Evrópudómstólsins í máli C-201/16 Shiri frá 25. október 2017, 26. - 34. mgr. Ef frestir samkvæmt 29. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar líða er íslenskum stjórnvöldum því ekki lengur heimilt að krefja viðkomandi ríki um viðtöku einstaklings í skilningi c-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Áður hefur komið fram í úrskurðum kærunefndar að þegar mál hefur verið kært til kærunefndar og réttaráhrifum frestað yrði upphafstími þessa frests miðaður við dagsetningu birtingar úrskurðar kærunefndar. Eins og að framan greinir samþykktu austurrísk stjórnvöld endurviðtökubeiðni íslenskra stjórnvalda, dags. 20. janúar 2022. Þá var endanleg niðurstaða á stjórnsýslustigi birt fyrir kæranda 7. október 2022.

Líkt og fram kemur í úrskurði í máli kæranda nr. 674/2023 frá 6. nóvember 2023 lét kærandi sig hverfa úr búsetuúrræði sínu, svaraði ekki símtölum stoðdeildar Ríkislögreglustjóra og var skráður horfinn og eftirlýstur í kerfum lögreglu. Á þeim grundvelli var frestur íslenskra stjórnvalda til þess að flytja kæranda til viðtökuríkis á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar framlengdur í 18 mánuði og tilkynning þess efnis send til Austurrískra stjórnvalda, sbr. 2. mgr. 29. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Líkt og áður hefur komið fram var úrskurður kærunefndar birtur kæranda 7. október 2022 og flutningur til viðtökuríkis hefur ekki enn átt sér stað. Því eru liðnir meira en 18 mánuðir frá því að endanleg niðurstaða á stjórnsýslustigi lá fyrir. Af þeim sökum er íslenskum stjórnvöldum ekki lengur heimilt að krefjast þess að viðtökuríkið taki við kæranda, sbr. c-lið 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga og 2. mgr. 29. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Í ljósi þess að flutningur kæranda til viðtökuríkis fór ekki fram innan þeirra tímafresta sem Dyflinnarreglugerðin mælir fyrir um er það mat kærunefndar að nýjar upplýsingar liggi fyrir í máli hans sem leiði til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna, sbr. 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Er það því niðurstaða kærunefndar að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka umsókn kæranda um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar.

 

Úrskurðarorð: 

 

Endurtekin umsókn kæranda er tekin til meðferðar.

Ákvörðun Útlendingastofnunar er felld úr gildi og lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka mál kæranda til efnismeðferðar.

 

The appellant‘s subsequent application shall be examined.

The decision of the Directorate of Immigration is vacated. The Directorate shall examine the merits of the appellant‘s application for international protection in Iceland.

 

F.h. kærunefndar útlendingamála, 

 

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður