Nr. 627/2024 Úrskurður

Hinn 19. júní 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 627/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24010110

 

Kæra [...]

á ákvörðun

Útlendingastofnunar

 

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 29. janúar 2024 kærði [...], kt. [...], ríkisborgari Gana ( hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 17. janúar 2024, um að synja umsókn hans um endurnýjun dvalarleyfis fyrir námsmenn, sbr. 65. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016. Með ákvörðuninni var kæranda jafnframt ákvörðuð brottvísun og tveggja ára endurkomubann, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að dvalarleyfi hans fyrir námsmenn verði endurnýjað.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi fékk fyrst útgefið dvalarleyfi fyrir námsmenn 12. september 2022, með gildistíma til 15. júlí 2023, sbr. 65. gr. laga um útlendinga. Hinn 22. júní 2023 sótti kærandi um endurnýjun leyfisins en umsókn hans var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 17. janúar 2024. Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga varðandi námsframvindu. Fram kom að kærandi hefði ekki lokið neinum einingum á námsárinu 2022-2023. Þá hafi heilsufarsgögn kæranda verið ónákvæm að mati Útlendingastofnunar og hafi kærandi ekki sýnt fram á slík veikindi að hann hafi ekki getað sinnt námi sínu.

Ákvörðunin var móttekin af kæranda 18. janúar 2024. Með tölvubréfi til kærunefndar útlendingamála, dags. 29. janúar 2024, lagði kærandi fram stjórnsýslukæru og greinargerð. Frekari fylgigögn voru lögð fram með tölvubréfum, dags. 5. og 12. febrúar, og 18. apríl 2024. Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 3. maí 2024, var lagt fyrir kæranda að leggja fram námsferilsyfirlit fyrir skólaárið 2023-2024. Frekari gögn voru lögð fram með tölvubréfum, dags. 24. og 27. maí 2024.

Líkt og fram kemur í ákvörðunarorðum hinnar kærðu ákvörðunar frestar stjórnsýslukæra réttaráhrifum hennar, sbr. 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð, dags. 26. janúar 2024, óskar kærandi eftir því að ákvörðun Útlendingastofnunar verði endurskoðuð. Vísað er til þeirrar málsástæðu Útlendingastofnunar að kærandi hafi ekki sótt sér læknisaðstoð á Íslandi en hann kveðst ekki hafa fengið nægar leiðbeiningar og skýringar frá stofnuninni. Kærandi hafi leitað eftir aðstoð lækna í Þýskalandi og telji að Útlendingastofnun hafi borið að tilgreina tiltekinn þjónustuveitanda heilbrigðisþjónustu hér á landi sem honum hafi borið að sækja sér aðstoð hjá. Þrátt fyrir að læknir kæranda starfi ekki á Íslandi þá starfi hann innan EES-ríkis. Framangreindan vafa beri að túlka kæranda í dag. Þá býðst kærandi til þess að fara til hvaða læknis sem sé, samkvæmt leiðbeiningum kærunefndar.

Þar að auki hafi Útlendingastofnun ekki tekið nægt tillit til þess að veikindi kæranda komi fram með mismunandi einkennum hjá sjúklingum. Í ákvörðun sinni leggi Útlendingastofnun til grundvallar að veikindi kæranda hafi ekki átt að koma í veg fyrir skólasókn hans. Kærandi leggi til grundvallar að þvert á móti hafi hann ekki getað einbeitt sér að námi vegna bakverkja og ekki hafi tekist að finna rétta greiningu að undanskilinni greiningu kírópraktors, sem starfi í Þýskalandi. Nám krefjist mikillar kyrrsetu sem kærandi hafi ekki verið fær um á námsárinu 2022-2023. Að öllu framangreindu virtu óskar kærandi þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi.

Kærandi lagði fram ný fylgigögn á kærustigi, þ. á m. bréf til Háskóla Íslands, dags. 8. janúar 2024, þar sem fram kemur að kærandi hafi farið í aðgerðir á nefi í desember 2023 og óski því eftir veikindaleyfi á vorönn 2024. Þá kemur fram í námsferilsyfirliti, dags. 8. maí 2024, að kærandi hafi lokið 20 einingum á haustönn 2023.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 65. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem ætlar að stunda fullt nám hér á landi dvalarleyfi enda sé hann eldri en 18 ára og fullnægi þeim kröfum sem gerðar eru í viðkomandi námi. Fullt nám er samfellt nám á háskólastigi, þ.m.t. nám á háskólastigi sem fram fer á vinnustöðum, eða annað það nám sem gerir sambærilegar kröfur til undirbúningsmenntunar og nám á háskólastigi. Sá sem sækir einstök námskeið telst ekki stunda fullt nám. Ákvæði 2. mgr. 65. gr. laga um útlendinga áskilur að 1. og 2. mgr. 55. gr. laga um útlendinga séu uppfyllt, ásamt því að útlendingur stundi fullt nám hér á landi samkvæmt staðfestingu eða vottorði frá hlutaðeigandi skóla eða hafi fengið heimild til undanþágu frá skilyrði um fullt nám, svo sem vegna skipulags náms á grundvelli beiðni frá hlutaðeigandi skóla.

Í 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga er mælt fyrir um endurnýjun dvalarleyfis fyrir námsmenn en það skal gert ef útlendingur fullnægir áfram skilyrðum 1. og 2. mgr. sömu greinar og getur sýnt fram á viðunandi námsárangur, þar sem þess er krafist. Við fyrstu endurnýjun dvalarleyfis telst námsárangur viðunandi hafi útlendingur lokið samanlagt a.m.k. 75% af fullu námi á námsárinu. Heimilt er að víkja frá kröfunni um viðunandi námsárangur ef um er að ræða óviðráðanlegar ytri aðstæður, svo sem slys eða alvarleg veikindi.

Kærandi hefur verið innritaður í nám á vegum Háskóla Íslands frá haustönn 2022. Samkvæmt gögnum málsins er ljóst að kærandi hefur ekki lokið námsframvindu skólaárið 2022-2023. Um fyrstu endurnýjun er að ræða í skilningi 3. málsl. 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga og þyrfti kærandi því að hafa samanlagt lokið a.m.k. 75% af fullu námi á námsárinu til að fá leyfið endurnýjað. Kærandi uppfyllir ekki framangreint skilyrði og skal dvalarleyfi hans því almennt ekki endurnýjað nema að óviðráðanlegar ytri aðstæður, svo sem slys eða alvarleg veikindi mæli með því.

Kærandi byggir málatilbúnað sinn á því að veikindi hans teljist til óviðráðanlegra ytri aðstæðna sem heimili að vikið sé frá kröfu um námsframvindu. Af 1. og 3. mgr. 10. gr. reglugerðar um útlendinga og 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga leiðir að umsækjendum um dvalarleyfi ber að leggja fram gögn til stuðnings þess að uppfylla lagaskilyrði umbeðinna dvalarleyfa. Þá kemur fram á heimasíðu Útlendingastofnunar að gögn á öðrum tungumálum en ensku eða norðurlandamáli þurfi að fylgja þýðing löggilts skjalaþýðanda. Samkvæmt gögnum málsins áttu kærandi og fulltrúi Útlendingastofnunar í tölvubréfasamskiptum á tímabilinu 27. september 2023 til 6. nóvember 2023 vegna málsins. Af samskiptunum er ljóst að lagt hafi verið fyrir kæranda að afla nýlegra gagna frá íslenskum lækni sem sýnt gætu fram á veikindi hans. Fram kemur í tölvubréfi kæranda til Útlendingastofnunar, dags. 3. október 2023, að kærandi hafi ætlað sér að fara til læknis á Íslandi innan tíðar. Með tölvubréfi, dags. 3. nóvember 2023, hafi afstaða kæranda þó breyst og hann vísað til þess að hafa eingöngu sótt heilbrigðisþjónustu í Þýskalandi þar sem aðgengi hans hafi verið hvað best. Í greinargerð finnur kærandi að því að Útlendingastofnun hafi ekki tilgreint til hvaða læknis eða hvaða þjónustuveitanda heilbrigðisþjónustu hann skyldi mæta og óska eftir greiningu.

Kærunefnd hefur yfirfarið þau heilsufarsgögn sem lögð hafa verið fram í málinu. Um er að ræða ýmis læknisfræðileg gögn á þýsku utan eins sem einnig fylgdi þýðing löggilts skjalaþýðanda. Í þýðingu á vottorði heimilislæknis, dags. 22. ágúst 2022, kemur fram að kæranda skuli veitt leyfi frá námi fyrir skólaárið 2022-2023 vegna veikinda. Það sé kæranda ómögulegt að læra og taka próf vegna bráðra veikinda. Vottorðið tilgreinir þó ekki hvaða veikindi sé átt við né hvaða mat hafi farið fram. Samkvæmt lauslegri þýðingu á vottorði taugalæknis, dags. 6. febrúar 2023, hafi ekki verið vísbendingar um skaða á mænu og hrygg. Skoðunin hafi þó leitt í ljós ennisholubólgu. Samkvæmt bréfi kírópraktors, dags. 27. febrúar 2023, sæki kærandi meðferð þar. Samkvæmt vottorði, dags. 21. desember 2023, hafi kærandi farið í aðgerðir á nefi vegna öndunarerfiðleika í desember 2023. Framangreind gögn um heilsufar kæranda eru ekki skýr um hvaða veikindi um er að ræða eða hvort þau gætu talist vera óviðráðanlegar ytri aðstæður.

Var kæranda leiðbeint um að afla betri gagna til grundvallar mats á óviðráðanlegum ytri aðstæðum í skilningi 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga. Með því uppfyllti stofnunin leiðbeiningarskyldu sína er laut að því hvaða gögn stofnunin teldi nauðsynlegt að kærandi legði fram umsókn sinni til stuðnings. Af leiðbeiningunum gat kæranda ekki dulist að Útlendingastofnun teldi að þau gögn sem hann hafði lagt fram væru ekki fullnægjandi og að stofnunin teldi þörf á að hann myndi afla sér vottorðs vegna veikinda sinna hjá íslenskum lækni til að unnt væri að leggja mat á hvort um óviðráðanlegar aðstæður væri að ræða í skilningi framangreinds ákvæðis. Þrátt fyrir að ekki sé nauðsynlegt fyrir einstaklinga sem telja sig uppfylla skilyrði 6. mgr. 65. gr. vegna heilsufarsástæðna að leita sér aðstoðar eða greiningar hjá íslenskum læknum þá verður að gera kröfu um það að framlögð gögn uppfylli að öðru leyti kröfur um skýrleika og að þau séu á ensku eða norðurlandamáli eða fyrir liggi þýðing þeirra. Þegar gögn eru ekki nægilega skýr getur verið eðlilegt að krefja umsækjanda sem byggir á framangreindri ástæðu að leggja fram betri gögn eða eftir atvikum afla vottorðs frá lækni hér á landi. Kærandi varð ekki við þeirri kröfu Útlendingastofnunar og þá lagði hann ekki fram betri gögn um heilsufar sitt hjá Útlendingastofnun eða kærunefnd.

Að teknu tilliti til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á að óviðráðanlegar ytri aðstæður í skilningi 6. mgr. 65. gr. laga um útlendinga séu fyrir hendi í málinu. Er ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja kæranda um endurnýjun dvalarleyfis vegna náms því staðfest.

Samkvæmt námsferilsyfirliti, undirrituðu 8. maí 2024, kemur fram að kærandi hafi lokið 20 einingum á haustmisseri 2023. Þá liggur fyrir að kærandi hafi óskað eftir veikindaleyfi á vorönn 2024 vegna nefaðgerðar sem hann hafi undirgengist í árslok 2023. Kærunefnd bendir kæranda á að hann geti sótt um dvalarleyfi vegna náms að nýju kjósi hann að hefja nám að nýju. Með þessum leiðbeiningum er kærunefnd þó ekki að taka afstöðu til þess hvernig slík umsókn verði afgreidd.

Brottvísun og endurkomubann

Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kærandi hafi ekki heimild til frekari dvalar á landinu og var honum því gert að sæta brottvísun, sbr. 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, eins og ákvæðinu var breytt með lögum um landamæri nr. 136/2022. Samhliða því var kæranda gert að sæta tveggja ára endurkomubanni, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Kæranda var þó veittur 15 daga frestur frá birtingu ákvörðunar til þess að yfirgefa landið sjálfviljugum, en innan þess tímafrests yrði endurkomubann hans fellt niður, sbr. 1. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Samhliða ákvörðun um brottvísun var kæranda veittur sjö daga frestur til þess að leggja fram andmæli gegn ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann, með hliðsjón af 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga.

Ákvarðanir stjórnvalda um brottvísun og endurkomubann eru stjórnvaldsákvarðanir sem mæla fyrir um íþyngjandi skyldur fyrir aðila máls og bundnar íþyngjandi stjórnsýsluviðurlögum. Gera verður ríkar kröfur til málsmeðferðar í slíkum málum, einkum varðandi tilkynningu um meðferð máls og andmælarétt, sbr. 13. og 14. gr. stjórnsýslulaga, auk annarra málsmeðferðarreglna stjórnsýsluréttarins og laga um útlendinga. Sú tilhögun Útlendingastofnunar að taka ákvörðun um brottvísun og endurkomubann kæranda, án þess að tilkynna honum um að stofnunin hefði slíkt til skoðunar og veita honum ekki tækifæri á að koma á framfæri andmælum sínum áður en ákvörðun var tekin, felur í sér alvarlegan annmarka á meðferð málsins. Þar að auki fær kærunefnd ekki séð að málið hafi verið nægjanlega upplýst áður en ákvörðun var tekin, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga, s.s. með því að fá svör við spurningum sem hafa það að markmiði að upplýsa hvort takmarkanir geta verið á ákvörðun um brottvísun, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Kærunefnd telur slíka annmarka á meðferð málsins að ekki sé unnt að bæta úr þeim á kærustigi. Verður því að fella úr gildi þann hluta ákvörðunar Útlendingastofnunar er varðar brottvísun og endurkomubann kæranda.

 

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja kæranda um endurnýjun dvalarleyfis er staðfest. Ákvörðun um brottvísun og endurkomubann er felld úr gildi.

 

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed regarding the appellant‘s application for renewed residence permit,  but vacated regarding his expulsion and entry ban.

 

Valgerður María Sigurðardóttir

 

Gunnar Páll Baldvinsson                                                                                             Sandra Hlíf Ocares