16 ágúst 2024

Úrskurður nr. 819/2024

Hinn 16. ágúst 2024 er kveðinn upp svohljóðandi úrskurður nr. 819/2024 í stjórnsýslumáli nr. KNU23090043

Kæra [...]á ákvörðun Útlendingastofnunar

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 11. september 2023 kærði einstaklingur er kveðst heita [...], vera fæddur [...]og vera ríkisborgari Íraks (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 29. ágúst 2023, um að synja honum um endurnýjun á dvalarleyfi, sbr. 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að kærunefnd útlendingamála leggi fyrir Útlendingastofnun að veita honum endurnýjað dvalarleyfi á Íslandi til tveggja ára, sbr. 5. mgr. 74.

gr. laga um útlendinga.

Þá gerir kærandi kröfu um að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað í samræmi við 2. mgr. 29. gr. laga um útlendinga.

Kæruheimild er í 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

2 Málsatvik

Kærandi sótti um alþjóðlega vernd hér á landi 24. ágúst 2020. Samkvæmt skýrslu lögreglustjórans á Suðurnesjum, vegna umsóknar kæranda um alþjóðlega vernd, framvísaði kærandi dvalarleyfisskírteini frá Grikklandi með gildistíma frá 1. mars 2019 til 28. febrúar 2022 og flóttamannavegabréfi gefnu út af grískum stjórnvöldum með gildistíma til 12. júlí 2025 auk þess að vera með írakskt vegabréf nr. [...] á nafninu [...].

Við leit að fingraförum kæranda í Eurodac gagnagrunninum 29. ágúst 2020 kom í ljós að fingraför hans höfðu verið skráð í grunninn af yfirvöldum í Grikklandi. Þá kom fram að kæranda hefði verið veitt alþjóðleg vernd þar í landi 19. febrúar 2019. Útlendingastofnun ákvað 6. nóvember 2020 að taka ekki umsókn kæranda um alþjóðlega vernd hér á landi til efnismeðferðar og að honum skyldi vísað frá landinu. Kærandi kærði ákvörðunina 24. nóvember 2020 til kærunefndar útlendingamála. Með úrskurði nr. 96/2021, uppkveðnum 4. mars 2021, felldi kærunefnd ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi og lagði fyrir stofnunina að taka mál kæranda til meðferðar á ný. Útlendingastofnun ákvað 8. júní 2021 að taka ekki umsókn kæranda um alþjóðlega vernd hér á landi til efnismeðferðar og að honum skyldi vísað frá landinu. Kærandi kærði ákvörðunina 29. júní 2021 til kærunefndar útlendingamála. Með úrskurði nr. 345/2021, uppkveðnum 15. júlí 2021, staðfesti kærunefnd ákvörðun Útlendingastofnunar.

Hinn 25. ágúst 2021 barst kærunefnd beiðni kæranda um endurupptöku. Með úrskurði nr. 489/2021, uppkveðnum 7. október 2021, féllst kærunefnd á beiðni kæranda um endurupptöku og lagði fyrir Útlendingastofnun að taka mál hans til efnismeðferðar.

Með ákvörðun, dags. 10. janúar 2022, synjaði Útlendingastofnun kæranda um alþjóðlega vernd ásamt því að synja honum um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Var sú ákvörðun kærð til kærunefndar útlendingamála 1. febrúar 2022. Með úrskurði nr. 123/2022, uppkveðnum 10. mars 2022, var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest. Þar sem meira en 18 mánuðir voru liðnir frá því að kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér landi og skilyrði a- til d-liðir 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga voru uppfyllt að mati kærunefndar lagði nefndin fyrir Útlendingastofnun að veita kæranda dvalarleyfi á grundvelli framangreinds ákvæðis.

Í gögnum málsins liggur fyrir ódagsett umsókn kæranda um endurnýjun á dvalarleyfi, móttekin hjá Útlendingastofnun 22. febrúar 2023. Hinn 15. maí 2023 lagði kærandi fram til Útlendingastofnunar ljósmyndir af tveimur írökskum nafnskírteinum ásamt enskum þýðingum á þeim. Með bréfum Útlendingastofnunar dagsettum 15. maí, 10. júlí og 19. júlí 2023 til kæranda var honum veitt tækifæri til að leggja fram gögn og andmæli við málsmeðferð stofnunarinnar á umsókn hans um endurnýjun dvalarleyfis. Með bréfum til Útlendingastofnunar, dags. 14. júní og 17. ágúst 2023, lagði kærandi fram andmæli til stofnunarinnar. Hinn 18. júlí 2023 lagði kærandi fram til Útlendingastofnunar ljósrit af vegabréfi frá heimaríki nr. [...]. Með ákvörðun, dags. 29. ágúst 2023, synjaði Útlendingastofnun kæranda um endurnýjun dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Var kæranda vísað á brott frá Íslandi á grundvelli 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og jafnframt bönnuð endurkoma til landsins í þrjú ár, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Þá kemur fram að kæra til kærunefndar frestaði réttaráhrifum ákvörðunarinnar.

Kærandi kærði ákvörðun Útlendingastofnunar til kærunefndar 11. september 2023. Greinargerð kæranda barst kærunefnd 25. september 2023 og þá bárust frekari gögn frá kæranda 18. október s.á.

3 Ákvörðun Útlendingastofnunar

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að stofnunin hafi með ákvörðun, dags. 10. janúar 2022, synjað kæranda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Kærunefnd hafi með úrskurði, dags. 10. mars 2022, staðfest ákvörðun Útlendingastofnunar en lagt fyrir stofnunina að veita kæranda dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Hafi Útlendingastofnun gefið út mannúðarleyfi til handa kæranda 24. mars 2022 með gildistíma til 24. mars 2023. Vegna umsóknar kæranda um endurnýjun dvalarleyfis þann 22. febrúar 2023 hafi Útlendingastofnun sent kæranda andmælabréf 15. maí 2023. Vísað er til þess að kærandi hafi með tölvubréfi 16. maí 2023 sent ljósrit af vegabréfi og tveimur öðrum skilríkjum. Þá hafi Útlendingastofnun sent lögreglunni á Suðurnesjum tölvubréf 18. júlí 2022 þar sem óskað hafi verið eftir því hvort lögreglan hefði upplýsingar um það hvort vegabréf, sem ljósrit hefði verið lagt fram af, hefði verið tilkynnt stolið eða týnt í kerfi Interpol og hvort það vekti grunsemdir hjá lögreglu. Þá kemur fram að með tölvubréfi til talsmanns kæranda 18. júlí 2022 hafi Útlendingastofnun óskað eftir upplýsingum um það af hverju kærandi hefði tilkynnt um týnt vegabréf fimm árum síðar og örfáum dögum eftir að gildistími þess hafi runnið út. Einnig hafi verið óskað eftir upplýsingum um það af hverju strikað hefði verið yfir nafnið [...]og skrifað [...] í staðinn í upplýsingum um tilkynnanda. Hafi lögmaður kæranda svarað samdægurs og greint frá því að kærandi teldi það að hann hafi tilkynnt vegabréfið týnt 12. júlí 2023 og hvernig nafn hans á þeirri tilkynningu væri skrifað vera fullkomið aukaatriði.

Í upphafi niðurstöðukafla ákvörðunarinnar er tekið fram að fyrir liggi að vegabréfið sem kærandi hafi lagt fram hjá Útlendingastofnun við umsókn um alþjóðlega vernd sé falsað og sé það óumdeilt. Að mati Útlendingastofnunar hafi dvalarleyfi sem kærandi hafi fengið útgefið verið gefið út á röngum forsendum í upphafi en þar sem leyfið hafi verið útrunnið hafi ekki verið unnt að afturkalla það. Vísað er til þess að kærandi hafi sótt um endurnýjun dvalarleyfis sem aldrei hefði átt að gefa út þar sem það hafi ekki verið heimilt samkvæmt b-lið 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Framangreint dvalarleyfi hafi ekki verið útgefið á grundvelli nafnskírteinis eða þjóðernisvottorðs heldur hafi það verið útgefið á grundvelli falsaðs vegabréfs. Tekið er fram að talsmaður kæranda hafi lagt fram greinargerð til stofnunarinnar, dags. 17. ágúst 2023. Í greinargerðinni hafi komið fram að kærandi hafi ekki lagt fram vegabréfið með það að markmiði að styrkja umsókn sína um alþjóðlega vernd eða til sönnunar á auðkenni sínu. Kærandi hafi ekki lagt fram vegabréfið sjálfviljugur heldur að kröfu lögreglu. Þá hafi kærandi talið sig vera í góðri trú um það að dvalarleyfi hans byggðist á réttum og lögmætum grunni. Kærandi hafi aldrei verið upplýstur um á tungumáli sem hann gæti skilið að dvalarleyfið hafi verið byggt á hinu írakska vegabréfi.

Fram kemur í ákvörðun Útlendingastofnunar að stofnunin fallist ekki á það með kæranda að hann hafi verið í góðri trú enda hafi það strax komið fram í ákvörðun stofnunarinnar frá 10. janúar 2022 að kærandi hefði lagt fram írakskt vegabréf nr. [...]og þá hafi sérstaklega verið vísað til þess vegabréfs í úrskurði kærunefndar frá 10. mars 2022. Kærandi hafi vitað að vegabréfið væri falsað enda kæmi það fram í greinargerð kæranda að hann hafi upplýst lögreglu um það. Kærandi hafi því ekki uppfyllt skilyrði b-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga þegar dvalarleyfið var gefið út enda hafi hann lagt fram falsað skilríki til að sanna á sér deili. Þá lægju fyrir ástæður sem gætu leitt til brottvísunar kæranda þar sem hann hafi lagt fram falsað skjal, sbr. b-lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Ekki yrði heldur séð að kærandi hefði veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn málsins á fyrri stigum, sbr. d-lið 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Jafnframt var það mat Útlendingastofnunar að aðstæður kæranda væru ekki þess eðlis að hann félli undir undanþágu 4. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Kærandi vissi eða mátti vita að vegabréfið hans væri falsað og til marks um það hafi hann tvívegis sótt um ferðaskilríki hjá Útlendingastofnun rétt eftir útgáfu dvalarleyfisins. Hætt hafi verið við umsóknir hans um ferðaskilríki á þeim grundvelli að hann hafi verið með vegabréf frá heimaríki. Var það niðurstaða Útlendingastofnunar að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga og því yrði umsókn hans um endurnýjun dvalarleyfis synjað.

Kæranda var vísað brott frá Íslandi á grundvelli 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og jafnframt var honum ákveðið endurkomubann til Íslands í þrjú ár, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.

4 Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda kemur fram að hann hafi vitað að vegabréf sem lagt hafi verið til grundvallar veitingu á dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga væri falsað en hann hafi hins vegar verið í góðri trú um það að dvalarleyfi hans byggðist á réttum og lögmætum grunni. Kærandi hafi aldrei verið upplýstur um það að hið falsaða vegabréf hafi verið grunnforsenda dvalarleyfis hans ekki frekar en þau grísku skilríki sem hann hafi lagt fram yrðu ekki metin sem fullnægjandi sönnun á auðkenni. Hvorki Útlendingastofnun né kærunefnd útlendingamála hafi útskýrt fyrir honum forsendur dvalarleyfisins á tungumáli sem hann gæti skilið. Þá hafi þáverandi talsmenn hans ekki gert það heldur. Kærandi bendir á að það sé mikill misskilningur að talsmenn hafi almennt tækifæri til að þýða niðurstöður og forsendur stjórnvalda í heild sinni yfir á tungumál sem umsækjendur um alþjóðlega vernd skilja. Talsmenn hafi aðeins skamman tíma til að útskýra niðurstöður stjórnvalda og þá þýðingu sem þær hafi fyrir viðkomandi. Að mati kæranda geti hann ekki verið látinn bera ábyrgð á þessu. Að mati kæranda hafi Útlendingastofnun ekki tekist að sýna fram á að honum hafi raunverulega verið kunnugt um það að íslensk stjórnvöld hafi lagt hið falsaða gagn til grundvallar þegar honum var veitt dvalarleyfi á Íslandi. Kærandi ítrekar að hann hafi ávallt verið heiðarlegur við lögreglu varðandi umrætt vegabréf en hvorki Útlendingastofnun né kærunefnd útlendingamála hafi spurt hann út í vegabréfið eða gildi þess.

Í greinargerð gerir kærandi athugasemdir við það sem fram komi í ákvörðun Útlendingastofnunar um að hann hafi lagt fram falsað skilríki til að sanna á sér deili og því uppfylli hann ekki skilyrði b-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Að mati kæranda sé það engan veginn í samræmi við staðreyndir málsins. Kærandi telur þvert á móti að hann uppfylli skilyrði b-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga þar sem hann hafi ekki lagt hið íraska vegabréf fram með það að markmiði að styrkja umsókn sína um alþjóðlega vernd eða til sönnunar á auðkenni sínu. Kærandi hafi í raun aldrei lagt fram umrætt vegabréf sjálfviljugur. Þar sem lögreglu hafi láðst að greina Útlendingastofnun frá fölsun vegabréfsins og sent þess í stað afrit þess til stofnunarinnar sem sönnun á auðkenni hans hafi kæranda aldrei gefist tækifæri til að leggja fram önnur gögn til sönnunar á auðkenni sínu eins og hann hafi nú gert. Kærandi hafi greint lögreglunni þegar í stað frá því að vegabréfið væri falsað og hafi ítrekað það í síðari samskiptum sínum við lögregluna, meðal annars 21. febrúar 2023. Með vísan til framangreinds telur kærandi að hann falli ekki undir a-lið 3. mgr. 74. gr. laga um útlendinga og að ef lögreglan hefði ekki gert þau mistök sem hún hafi sannanlega gert hefði hann í samræmi við b-lið 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga getað sannað auðkenni sitt.

Þá telur kærandi að þó lögreglan hafi haldlagt hjá honum falsað vegabréf þá gefi það, eitt og sér, ekki íslenskum stjórnvöldum heimild til að þess að brottvísa honum frá Íslandi. Kærandi ítrekar það að hann hafi strax upplýst um það að vegabréfið væri falsað. Að mati kæranda sé ósanngjarnt að hann sé látinn bera halla af því að hvernig lögreglan skrifar skýrslur sínar.

Jafnframt telur kærandi að rétt sé að víkja frá ákvæðum 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga sem og 3. mgr. sömu greinar eins og ákvæðið hafi hljóðað þegar hann lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd. Að mati kæranda sé íslenskum stjórnvöldum ekki stætt að halda því fram að forsendubrestur fyrir veitingu fyrra dvalarleyfis sé á hans ábyrgð.

Einnig gerir kærandi athugasemd við ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann. Kærandi vísar til þess að hann hafi komið hingað til lands í leit að alþjóðlegri vernd og hafi verið grunlaus og í góðri trú þegar honum hafi verið veitt dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Kærandi hafi sótt um endurnýjun þess dvalarleyfis á réttum tíma og hafi nú með nýjum gögnum tryggt að hann uppfylli öll skilyrði laga fyrir endurnýjun þess dvalarleyfis, sbr. 4. mgr. 74. gr. laga um útlendinga, sbr. blið 1. mgr. 55. gr. sömu laga. Kærandi telur það ganga gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga og réttmætisreglu stjórnsýsluréttar að íslensk stjórnvöld noti sér neyð hans til þess að gera hann að fordæmi sínu með það að markmiði að fækka umsóknum um alþjóðlega vernd. Kærandi hafi ekkert rangt gert en samt komi til skoðunar að beita hann nú refsikenndum viðurlögum og verulega íþyngjandi ráðstöfunum. Með hliðsjón af málsatvikum, þeirri staðreynd að kærandi hafi leitað til Íslands í neyð sinni og þess að umsókn hans um alþjóðlega vernd hafi ekki á nokkurn máta verið bersýnilega tilhæfulaus séu ekki forsendur til að ákveða honum brottvísun. Þá telur kærandi að ákvörðun um brottvísun og endurkomubann samræmist afar illa orðalagi 3. mgr. 98. gr. laga um útlendinga þar sem fram komi meðal annars að útlendingi skuli aðeins vísað úr landi fari hann ekki til yfirráðaríkis sem hann hafi gilt dvalarleyfi í án tafar eftir að skorað hafi verið á hann. Eðli málsins samkvæmt hafi ekki verið skorað á kæranda að yfirgefa landið enn og því sé öfugsnúið að gera honum að sæta brottvísun og endurkomubann strax. Að mati kæranda leggi skýrt orðalag framangreinds ákvæðis skyldu á íslensk stjórnvöld að skora fyrst á útlendinga að yfirgefa landið þegar viðkomandi sé kominn í ólöglega dvöl á landinu.

Að lokum gerir kærandi kröfu um frestun réttaráhrifa á grundvelli 2. mgr. 29. gr. laga um útlendinga. Jafnvel þó kæra kæranda fresti framkvæmd hinnar kærðu ákvörðunar, sbr. 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga, þá hafi honum í kjölfar hinnar kærðu ákvörðunar verið synjað um frekari fjárstuðning sveitarfélags síns sem hann hafi notið. Setji það kæranda í afar viðkvæma stöðu þar sem hann sé nú án framfærslu.

5 Synjun á endurnýjun dvalarleyfis

5.1 Lagagrundvöllur

Ákvæði 74. gr. laga um útlendinga hljóðar svo:

Heimilt er að veita útlendingi sem staddur er hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, þrátt fyrir að skilyrði 37. gr. séu ekki uppfyllt, geti hann sýnt fram á ríka þörf fyrir vernd, t.d. af heilbrigðisástæðum eða vegna erfiðra félagslegra aðstæðna viðkomandi eða erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki eða í landi sem honum yrði vísað til. Ákvæði þessu skal ekki beitt nema skorið hafi verið úr um með efnismeðferð að útlendingur uppfylli ekki skilyrði alþjóðlegrar verndar skv. 37. og 39. gr.

Heimilt er að veita útlendingi sem sótt hefur um alþjóðlega vernd og ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 18 mánaða eftir að hann sótti um alþjóðlega vernd hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt ákvæði þessu að því tilskildu að skorið hafi verið úr um að útlendingur uppfylli ekki skilyrði skv. 37. og 39. gr. Ef um barn er að ræða skal þó miða við 16 mánuði. Skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis í þeim tilvikum eru að: a. tekin hafi verið skýrsla af umsækjanda um alþjóðlega vernd,

ekki leiki vafi á því hver umsækjandi er,
ekki liggi fyrir ástæður sem geta leitt til brottvísunar umsækjanda,
útlendingur hafi veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn máls.

Ákvæði 2. mgr. gilda ekki um útlending sem eitt eða fleira af eftirfarandi á við um:

útlendingur hefur framvísað fölsuðum skjölum með það að markmiði að styrkja umsókn sína um alþjóðlega vernd,
útlendingur hefur dvalist á ókunnum stað í meira en tvær vikur eða hefur yfirgefið landið án leyfis,
útlendingur hefur veitt rangar upplýsingar um fyrri dvöl í ríki sem tekur þátt í Dyflinnarsamstarfinu eða í ríki eða á svæði þar sem hann þurfti ekki að sæta ofsóknum og hafði ekki ástæðu til að óttast að verða sendur aftur til heimalands síns án þess að umsókn hans um alþjóðlega vernd hefði fengið fullnægjandi skoðun,
útlendingur á sjálfur þátt í því að niðurstaða hafi ekki fengist innan tímamarka.

Heimilt er að víkja frá ákvæðum 2. mgr. þegar sérstaklega stendur á. Dvalarleyfi samkvæmt ákvæði þessu má jafnframt veita þótt ekki sé fullnægt öllum skilyrðum 55. gr.

Dvalarleyfi samkvæmt ákvæði þessu skal ekki veitt til lengri tíma en eins árs. Heimilt er að endurnýja dvalarleyfi samkvæmt ákvæði þessu í allt að tvö ár í senn enda hafi forsendur fyrir veitingu leyfisins í upphafi ekki breyst.

Dvalarleyfi samkvæmt ákvæði þessu getur verið grundvöllur ótímabundins dvalarleyfis.

Ráðherra er heimilt að setja í reglugerð nánari ákvæði um skilyrði og framkvæmd þessarar greinar, svo sem um hvernig meta skuli ríka þörf fyrir vernd skv. 1. mgr.

5.2 Niðurstaða kærunefndar

Líkt og að framan er rakið var kæranda 24. mars 2022 veitt dvalarleyfi til eins árs og fékk hann dvalarleyfiskort afhent 4. apríl 2022. Hinn 5. apríl 2022 óskaði kærandi eftir því að fá afhent vegabréfið sitt. Hinn 28. apríl 2022 kom kærandi aftur til Útlendingastofnunar til að leita að vegabréfinu. Hinn 13. apríl og 24. maí 2022 lagði kærandi inn umsóknir til Útlendingastofnunar um ferðaskírteini. Í málaskrá Útlendingastofnunar er skráð dagana 28. apríl og 22. júní 2022 að þar sem kærandi sé á mannúðarleyfi og með vegabréf frá heimaríki geti hann ekki fengið ferðaskírteini. Hinn 6. febrúar 2023 barst Útlendingastofnun tölvubréf frá kæranda þar sem hann óskaði eftir grísku ferðaskilríki til baka. Sendi Útlendingastofnun tölvubréf til lögreglunnar á Suðurnesjum til að athuga hvort vegabréf kæranda væri í þeirra höndum. Hinn 13. febrúar 2023 var kæranda leiðbeint um að snúa sér til lögreglu varðandi vegabréfið sem hann óski eftir að fá afhent. Hinn 8. mars 2023 barst Útlendingastofnun tölvubréf frá lögreglunni á Suðurnesjum. Í tölvubréfinu kom fram að við skoðun lögreglunnar á máli kæranda hafi komið í ljós að mistök hefðu verið gerð við vinnslu á málum hans hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála þar sem stofnanirnar hafi gengið út frá því að vegabréf sem hann hefði haft með sér og afhent þegar hann hafi sótt um alþjóðlega vernd væri ófalsað og staðfesti auðkenni hans. Hið rétta væri að vegabréfið væri falsað. Samkvæmt rannsókn lögreglunnar hefði upprunaleg vegabréfabók verið tekin í sundur og ný fölsuð upplýsingasíða verið sett í staðinn með upplýsingum um handhafa. Hafi vegabréfabókin sem notuð hafi verið við fölsunina þar að auki verið skráð stolin eða týnd í kerfi Interpol. Af einhverri ástæðu hefðu þessar upplýsingar ekki ratað til Útlendingastofnunar á sínum tíma og gengið hefði verið út frá því að íraska vegabréfið staðfesti auðkenni kæranda sem það gerði alls ekki. Þá var í tölvubréfi lögreglunnar tekið fram að óvarlegt væri að líta á framlögð grísk skilríki sem staðfestingu á auðkenni kæranda þar sem engar upplýsingar lægju fyrir frá grískum stjórnvöldum um á hverju þær upplýsingar um auðkenni hans byggðu.

Í gögnum málsins liggur fyrir skýrsla lögreglustjórans á Suðurnesjum er lýtur að umsókn kæranda um alþjóðlega vernd, dags. 24. ágúst 2020. Í skýrslunni kemur fram að kærandi hafi framvísað grísku flóttamannavegabréfi og grísku kennivottorði flóttamanns. Þá kemur fram að kærandi hafi einnig haft meðferðis írakskt vegabréf nr. [...]á nafninu [...]. Kærandi er í skýrslunni skráður með fullt nafn [...].

Fyrir utan það mál sem hér er til meðferðar hefur staða kærandi verið til meðferðar í fimm málum hjá kærunefnd. Tvö mál er varða kröfu hans um að umsókn hans verði tekin til efnismeðferðar hjá Útlendingastofnun og þrjú mál er varða kröfu um frestun réttaráhrifa, beiðni um endurupptöku máls hans og kæru hans á synjun Útlendingastofnunar á umsókn hans um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Í öllum framangreindum málum naut kærandi aðstoðar löglærðra talsmanna. Í gögnum þessara mála má sjá að kærandi hafi fyrir íslenskum stjórnvöldum, heilbrigðisstofnunum og öðrum aðilum ávallt gefið upp nafnið [...]. Þá hefur kærandi ávallt verið tilgreindur sem [...]í öllum greinargerðum og beiðnum sem talsmenn hans hafa lagt fram til Útlendingastofnunar og kærunefndar. Í fyrsta viðtali sem tekið var við kæranda hjá Útlendingastofnun 28. september 2020 staðfesti kærandi uppgefið nafn í framangreindri skýrslu lögreglustjórans á Suðurnesjum, [...]. Var kærandi í viðtalinu upplýstur um að hann gæti ekki breytt nafni sínu eða fæðingardag í kerfum Útlendingastofnunar eftir lok viðtalsins. Kærandi staðfesti að uppgefið nafn og fæðingardagur væru rétt.

Í ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 6. nóvember 2020, kemur meðal annars fram að kærandi hafi lagt fram írakskt vegabréf nr. [...] með gildistíma frá 21. júní 2015 til 19. júní 2023, grískt ferðaskilríki nr. [...] með gildistíma frá 13. júlí 2020 til 12. júlí 2025 og grískt dvalarleyfisskírteini nr. [...] með gildistíma frá 1. mars 2019 til 28. febrúar 2022. Framangreind grísk skilríki liggja fyrir í gögnum málsins og sjá má að bæði eru gefin út á nafnið [...].

Líkt og að framan er rakið lagði kærunefnd fyrir Útlendingastofnun, með úrskurði dags. 7. október 2021, að taka mál kæranda til efnismeðferðar. Með ákvörðun Útlendingastofnun dags. 10. janúar 2022 var umsókn kæranda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða synjað. Kærandi kærði þá ákvörðun til kærunefndar eins og áður segir. Hinn 15. febrúar 2022 lagði þáverandi talsmaður kæranda fram greinargerð til kærunefndar ásamt því að leggja fram lista yfir framlögð gögn. Á þeim lista er sérstaklega tilgreint að kærandi hafi hjá Útlendingastofnun lagt fram annars vegar myndskeið af skírn hans og hins vegar írakskt vegabréf. Hinn 24. febrúar 2022 lagði þáverandi talsmaður kæranda fram til kærunefndar viðbótarkröfu í máli hans. Byggði krafan á því að þar sem meira en 18 mánuðir væru síðan kærandi hefði lagt fram umsókn sína um alþjóðlega vernd væru forsendur til að veita honum dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Var tekið fram að kærandi hefði lagt fram vegabréf sitt og því væru skilyrði b-liðar uppfyllt enda kæmi fram í hinni kærðu ákvörðun að það væri mat Útlendingastofnunar að kærandi hefði sannað með fullnægjandi hætti hver hann væri. Einnig var byggt á því að 3. mgr. 74. gr. laga um útlendinga ætti ekki við í máli kæranda þar sem hann hefði hvorki lagt fram fölsuð skjöl né dvalið á ókunnum stað eða yfirgefið landið án leyfis. Með úrskurði kærunefndar, dags. 10. mars 2022, var ákvörðun Útlendingastofnunar um synjun á alþjóðlegri vernd staðfest. Lagði kærunefnd fyrir Útlendingastofnun að veita kæranda dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Var það mat kærunefndar að kærandi uppfyllti skilyrði a- til d-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Tók nefndin fram í úrskurðinum að kærandi hefði við meðferð málsins meðal annars lagt fram frumrit íraksks vegabréfs með gildistíma til 19. júní 2023 og yrði því ekki talið að vafi léki á því hver kærandi væri, sbr. b-lið 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Þá stæðu ákvæði a- til d-liðar 3. mgr. 74. gr. laga um útlendinga ekki í vegi fyrir veitingu samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar.

Í greinargerð kæranda er byggt á því að hann hafi aldrei verið upplýstur um það að hið falsaða vegabréf hafi verið grunnforsenda dvalarleyfis hans ekki frekar en að þau grísku skilríki sem hann hafi lagt fram yrðu ekki metin sem fullnægjandi sönnun á auðkenni. Hvorki Útlendingastofnun né kærunefnd útlendingamála hafi útskýrt fyrir honum forsendur dvalarleyfisins á tungumáli sem hann gæti skilið. Þá hafi þáverandi talsmenn hans ekki gert það heldur. Kærandi bendir á að það sé mikill misskilningur að talsmenn hafi almennt tækifæri til að þýða niðurstöður og forsendur stjórnvalda í heild sinni yfir á tungumál sem umsækjendur um alþjóðlega vernd skilja. Talsmenn hafi aðeins skamman tíma til að útskýra niðurstöður stjórnvalda og þá þýðingu sem þær hafi verið viðkomandi. Að mati kæranda geti hann ekki verið látinn bera ábyrgð á þessu.

Samkvæmt 8. gr. laga um stöðu íslenskrar tungu og íslensks táknmáls, nr. 61/2011, er íslenska mál stjórnvalda. Í 11. gr. laga um útlendinga eru ákvæði um leiðbeiningarskyldu stjórnvalda í málum er falla undir lögin. Í 2. mgr. greinarinnar kemur fram að í máli vegna umsóknar um alþjóðlega vernd skuli útlendingi þegar í upphafi máls leiðbeint um réttindi sín og meðferð málsins á tungumáli sem ætla má með sanngirni að hann geti skilið. Samkvæmt a-lið 2. mgr. skal útlendingi leiðbeint um rétt sinn til að fá sér skipaðan talsmann við meðferð máls á stjórnsýslustigi, sbr. 1. og 2. mgr. 30. gr., samkvæmt b-lið skal honum leiðbeint um rétt hans til að njóta aðstoðar túlks á stjórnsýslustigi máls og samkvæmt c-lið skal honum leiðbeint um rétt hans til að hafa samband við fulltrúa Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna, Rauða krossins á Íslandi og viðurkenndra mannúðar- eða mannréttindasamtaka. Í athugasemdum með ákvæðinu í frumvarpi til laga nr. 80/2016 segir að 2. mgr. lýsi sérstökum leiðbeiningum sem veita skuli umsækjanda um alþjóðlega vernd, m.a. um rétt hans til löglærðs talsmanns við alla stjórnsýslumeðferð, auk réttar til þjónustu túlks og réttar hans til að hafa samband við ýmis samtök er geti veitt honum liðsinni. Leiðbeiningarskylda hvíli á öllum stjórnvöldum og einskorðast ekki við framangreind atriði heldur skuli leitast við að veita útlendingi eins miklar upplýsingar um mál hans og kostur er. Af ákvæði 2. mgr. 11. gr. laga um útlendinga og athugasemdum með því má ráða að um sé að ræða rétt útlendings til að fá skýrar og greinargóðar leiðbeiningar frá stjórnvöldum um meðferð máls hans. Ákvæðið verður á hinn bóginn ekki skilið á þann veg að um sé að ræða skyldu stjórnvalda til að birta ákvarðanir sínar í máli útlendings á móðurmáli hans eða öðru tungumáli sem hann skilji.

Í málum kæranda hjá Útlendingastofnun og kærunefnd er vörðuðu kröfur hans um að umsókn hans um alþjóðlega vernd yrði tekin til efnismeðferðar og í kjölfarið efnismeðferð umsóknar hans um alþjóðlega vernd naut kæranda aðstoðar löglærðra talsmanna hjá Rauða krossi Íslands, á grundvelli þágildandi samnings milli Dómsmálaráðuneytisins, Útlendingastofnunar og Rauða krossins. Skyldur talsmanna samkvæmt þeim samningi voru meðal annars að veita umsækjendum um alþjóðlega vernd aðstoð og ráðgjöf, mæta með þeim í viðtöl hjá Útlendingastofnun, og eftir atvikum kærunefnd, og leggja fram greinargerðir og önnur gögn af þeirra hálfu til stjórnvalda. Náði sú skylda jafnframt til þess að svara spurningum umsækjenda um niðurstöður stjórnvalda og hvaða réttaráhrif þær hefðu. Í gögnum mála kæranda liggur fyrir að ákvarðanir Útlendingastofnunar og úrskurðir kærunefndar voru birtir fyrir kæranda og staðfesti hann þær birtingar með undirskrift sinni. Voru því niðurstöður og forsendur ákvarðana Útlendingastofnunar og úrskurða kærunefndar aðgengilegar kæranda þá þegar við birtingu þeirra. Mátti kæranda því vera fullljóst um það hvaða gögn voru lögð til grundvallar í málum hans og forsendur niðurstaðnanna í þeim málum. Eins og áður segir var vegabréf kæranda sem haldlagt var við komu hans til landsins lagt til grundvallar auðkennis hans og þá vísaði þáverandi talsmaður sérstaklega til þess í viðbótarkröfu kæranda um dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga í máli er varðaði synjun Útlendingastofnunar á umsókn hans um alþjóðlega vernd. Hvort þáverandi talsmanni kæranda hafi verið kunnugt um það að umrætt vegabréf væri falsað liggur ekki fyrir í málinu en allt að einu hafi kærandi vitað af því eins og komið hefur fram í gögnum málsins. Kærandi gerði engar tilraunir til að leiðrétta rangan skilning stjórnvalda á gildi vegabréfsins.

Líkt og að framan er rakið gaf Útlendingastofnun út dvalarleyfi til kæranda á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga 24. mars 2022. Kærandi fékk afhent dvalarleyfiskort 4. apríl 2022 og daginn eftir óskaði hann eftir því að fá vegabréf sitt afhent. Í málaskrá kæranda hjá Útlendingastofnun má sjá færslur þar sem fram kemur að í annað skiptið í apríl 2022 hafi kærandi óskað eftir að fá vegabréf sitt afhent. Í apríl og maí 2022 lagði kærandi síðan fram tvær umsóknir um ferðaskírteini. Af færslum í málaskránni má ráða að kærandi hafi verið upplýstur um það að þar sem hann væri á mannúðarleyfi og hefði vegabréf frá heimaríki gæti hann ekki sótt um ferðaskírteini. Verður ekki séð af færslum í málaskrá kæranda hjá Útlendingastofnun að hann hafi á nokkrum tímapunkti greint stofnuninni frá því að umrætt vegabréf væri falsað og því ekki gilt skilríki frá heimaríki. Var það ekki fyrr en með tölvubréfi frá lögreglunni á Suðurnesjum til Útlendingastofnunar 5. mars 2023 að stofnuninni varð fyrst kunnugt um að vegabréf kæranda væri falsað. Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 15. maí 2023, upplýsti stofnunin kæranda um það að samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Suðurnesjum, 5. mars 2023, hafi komið í ljós að mistök hafi átt sér stað hjá Útlendingastofnun og kærunefnd þar sem gengið hafi verið út frá því að vegabréf sem hann hafi lagt fram hafi verið ófalsað og því væri auðkenni hans staðfest. Hið rétta væri að vegabréfið væri falsað. Í ljósi þessara upplýsinga væru líkur á því að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Var kæranda gefinn kostur á að leggja fram gögn eða andmæli við þessum upplýsingum. Með bréfi, dags. 14. júní 2023, lagði kærandi fram andmæli sín til Útlendingastofnunar. Í bréfinu kemur fram að kærandi neiti því ekki að hið írakska vegabréf sé falsað, hann hafi orðið sér út um það í Grikklandi eftir að hann hafi fengið þar alþjóðlega vernd og örvænt eftir að hafa þurft að bíða afar lengi eftir grísku ferðaskilríki. Kærandi hafni því hins vegar að hann hafi lagt fram hið írakska vegabréf með það að markmiði að styrkja umsókn sína um alþjóðlega vernd. Kærandi hafi sagt við lögregluna strax við haldlagningu vegabréfsins að það væri falsað og það hafi hann ítrekað síðar í samskiptum sínum við lögregluna, m.a. 21. febrúar 2023. Þá er í bréfi kæranda tekið fram að með andmælum sínum leggi hann fram frumrit skilríkja sinna frá Írak. Þau sanni auðkenni hans og því þurfi íslensk stjórnvöld ekki að treysta grískum skilríkjum hans þó þau séu rétt.

Í máli kæranda liggur fyrir að við umsókn hans um alþjóðlega vernd hjá lögreglunni á Suðurnesjum, 24. ágúst 2020, haldlagði lögreglan hjá honum falsað írakskt vegabréf á nafninu [...]. Í ákvörðunum sínum dagsettum 6. nóvember 2020, 8. júní 2021 og 10. janúar 2022 tók Útlendingastofnun fram að meðal framlagðra gagna væri umrætt vegabréf og að það ásamt grískum skilríkjum sem hann hafi lagt fram staðfestu auðkenni hans. Þá vísaði þáverandi talsmaður kæranda sérstaklega í gögnum með greinargerð til kærunefndar að kærandi hefði lagt fram vegabréf frá heimaríki og í kjölfarið byggði viðbótarkröfu um 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga á því. Kærunefnd féllst á þá kröfu eins og fram hefur komið. Samkvæmt öllu framangreindu mátti kæranda því vera fullljóst, eftir meira en 18 mánaða málsmeðferð, að íslensk stjórnvöld legðu umrætt vegabréf til grundvallar staðfestingu á auðkenni hans. Þar sem að kærandi lagði fram falsað vegabréf til staðfestingar á auðkenni sínu telur kærunefnd ljóst að þegar nefndin kvað upp úrskurð sinn nr. 123/2022 í efnismeðferðarmáli kæranda hafi vafi leikið á auðkenni hans og því hafi skilyrði b-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga ekki verið uppfyllt.

Ennfremur telur kærunefnd að þar sem kærandi var kunnugt um að vegabréf sem hann hafði framvísað væri falsað en lét hjá líða að upplýsa Útlendingastofnun um það og að auki byggði kröfu um dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga á vegabréfinu vitandi að það væri falsað hafi hann með þeirri háttsemi ekki veitt aðstoð eða upplýsingar við úrlausn máls hans. Því hafi skilyrði d-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga ekki verið uppfyllt til að veita honum dvalarleyfi á grundvelli ákvæðisins. Samkvæmt framangreindu er ljóst að niðurstaða kærunefndar í framangreindum úrskurði um að leggja fyrir Útlendingastofnun að veita kæranda dvalarleyfi á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga var byggð á röngum forsendum.

Kærandi kveður að með framlagningu nýrra gagna sem sanni auðkenni hans nú sé auðkenni hans upplýst. Hefði honum verið leiðbeint um slíkt á sínum tíma hefði hann lagt þau fram fyrr og því hafi forsendur fyrir endurnýjun dvalarleyfis á grundvelli 2. mgr. 74. gr. ekki breyst. Við mat á því hvort skilyrði b-liðar 2. mgr. 74. gr. séu uppfyllt er almennt litið svo á að ekki leiki vafi á auðkenni umsækjanda leggi hann fram persónugreinanleg, ófölsuð opinber skilríki heimaríkis sem viðurkennd eru af íslenskum stjórnvöldum, einkum vegabréf, sbr. m.a. 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017 og viðauka 3 við hana. Ekki er í ákvæðinu mælt fyrir um hvenær umsækjandi skuli ljá atbeina þess að auðkenni hans liggi ljós fyrir svo skilyrði þess sé uppfyllt. Í ljósi markmiða ákvæðisins, þess hve þýðingarmikið auðkenni umsækjanda um alþjóðlega vernd er við málsmeðferð og þess að um undantekningarreglu er að ræða, verður að skýra skilyrðið svo að auðkenni skuli alla jafna vera ljóst strax í upphafi málsmeðferðar á lægra stjórnsýslustigi. Að því gefnu að umsækjandi greini strax rétt frá auðkenni sínu og að skortur á framlagningu skilríkja hafi ekki haft áhrif á málsmeðferðartíma eða niðurstöðu máls kann að vera forsvaranlegt að skilríki hans liggi ekki þegar fyrir við umsókn um vernd ef hann veitir greinagóðar upplýsingar í upphafi málsmeðferðar um hvar þau eru niður komin og óskar eftir atvikum liðsinnis stjórnvalda við að afla þeirra. Að öðrum kosti kann síðbúin framlagning skilríkja fyrir kærunefnd útlendingamála ekki að uppfylla skilyrði d. liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga en þar er kveðið á um að útlendingur hafi veitt upplýsingar og aðstoð við úrlausn máls. Skoðast framangreint í ljósi þess að ýmsar mikilvægar upplýsingar kunna að koma fram í skilríkjum, svo sem um ferðaleið og fyrri ferðalög umsækjanda. Af því sem að framan er rakið er ljóst að kærandi lagði ekki fram ófölsuð opinber skilríki heimaríkis við upphaf málsmeðferðar umsóknar hans um alþjóðlega vernd. Þá verður ekki talið að hann hafi ljáð atbeina sinn að því að upplýsa um auðkenni sitt á þeim rúmu 18 mánuðum sem málsmeðferð íslenskra stjórnvalda tók enda vissi kærandi sjálfur af því að framlagt vegabréf hans var falsað. Verður því ekki talið að með framlagningu skilríkja nú um þrem árum eftir að kærandi kom til landsins uppfylli hann skilyrði d-liðar 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Með vísan þess sem að framan er rakið, einkum til niðurstöðu kærunefndar um að skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga hafi ekki verið uppfyllt þegar kærunefnd komst að niðurstöðu sinni í framangreindum úrskurði er ljóst að forsendur fyrir endurnýjun á dvalarleyfi kæranda á grundvelli ákvæðisins hafa breyst verulega. Að framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að Útlendingastofnun hafi verið heimilt að synja kæranda um endurnýjun á dvalarleyfi hans á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

6 Brottvísun og endurkomubann

6.1 Lagagrundvöllur

Samkvæmt 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga skal vísa útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu svo framarlega sem ákvæði 102. gr. laganna eigi ekki við. Í 102. gr. laganna er kveðið á um vernd og takmarkanir við ákvörðun um brottvísun.

Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laganna skal brottvísun ekki ákveðin ef hún, með hliðsjón af atvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Sérstaklega skal taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skal það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Við mat á því hvort brottvísun feli í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart kæranda verður að hafa ákvæði 71. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. nr. 33/1944 og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um friðhelgi einkalífs og fjölskyldu til hliðsjónar. Þegar útlendingur á hagsmuna að gæta í skilningi 8. gr. sáttmálans verður ákvörðun um brottvísun að vera í samræmi við það sem lög mæla fyrir um og nauðsyn ber til í lýðræðislegu þjóðfélagi, sbr. 2. mgr. 8. gr. sáttmálans.

Í 1. mgr. 104. gr. laga um útlendinga kemur fram að við synjun umsóknar um dvalarleyfi eða endurnýjun á dvalarleyfi þar sem útlendingur er staddur hér á landi skuli skýrt kveðið á um heimild hans til áframhaldandi dvalar hér á landi.

6.2 Niðurstaða

Eins og að framan greinir hefur ákvörðun Útlendingastofnunar um synjun á umsókn kæranda um endurnýjun dvalarleyfis á grundvelli 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verið staðfest. Hefur kærandi því ekki frekari heimild til dvalar hér á landi. Af framangreindu leiðir að með hinni kærðu ákvörðun var réttilega bundinn endir á heimild kæranda til dvalar hér á landi og ber því samkvæmt 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga að vísa honum úr landi nema 102. gr. laganna standi því í vegi. Það athugast að kæra til kærunefndar útlendingamála frestaði réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar.

Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 19. júlí 2023, til kæranda var greint frá því að samkvæmt b-lið 98. gr. laga um útlendinga væri heimilt að vísa útlendingi úr landi ef hann hafi af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga eða komið sér hjá því að hlíta ákvörðun sem fæli í sér að hann skyldi yfirgefa landið. Þá vísaði Útlendingastofnun til 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga sem kvæði á um ákvörðun um brottvísun. Var kæranda gefinn kostur á að andmæla efni bréfs Útlendingastofnunar.

Í bréfi kæranda til Útlendingastofnunar, dags. 17. ágúst 2023, er mögulegri ákvörðun um brottvísun og endurkomubann mótmælt. Kærandi hafi komið hingað til lands í leit að alþjóðlegri vernd og hafi verið grunlaus og í góðri trú þegar honum hafi verið veitt dvalarleyfi á grundvalli mannúðarsjónarmiða. Kærandi hafi sótt um endurnýjun dvalarleyfis á réttum tíma og hafi nú með nýjum gögnum tryggt að hann uppfylli öll skilyrði laga fyrir endurnýjun þess dvalarleyfis, þ.e. með tilliti til síðari málsl. 4. mgr. 74. gr., sbr. b-lið 1. mgr. 55. gr. laga um útlendinga. Þá telur hann slíka ákvörðun ganga gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 þar sem hann hafi ekkert rangt gert og væri sú ákvörðun verulega íþyngjandi og í eðli sínu refsikennd viðurlög. Með hliðsjón af atvikum, þeirri staðreynd að kærandi hafi leitað til Íslands í neyð sinni og að umsókn hans um alþjóðlega vernd hafi ekki á nokkurn hátt verið bersýnilega tilhæfulaus skuli ekki ákveða honum brottvísun.

Með vísan til framangreindrar umfjöllunar og af bréfi kæranda til Útlendingastofnunar verður ekki séð að brottvísun hans og endurkomubann verði talin ósanngjörn ráðstöfun í garð hans, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Þá horfir kærunefnd jafnframt til þess að kærandi getur komist hjá endurkomubanni og afleiðingum þess yfirgefi hann Ísland innan þess frest sem honum er gefinn.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda veittur 15 daga frestur til að yfirgefa landið og halda til heimaríkis eða annars lands sem hann hafi heimild til dvalar. Með vísan til aðstæðna kæranda var það ákvörðun Útlendingastofnunar að ákveða honum þriggja ára endurkomubann. Sýndi kærandi fram á að hafa yfirgefið Ísland og Schengen-svæðið innan ofangreinds frests myndi þriggja ára endurkomu bann fellt niður þá þegar.

Með vísan til 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga teljast 15 dagar hæfilegur frestur í tilviki kæranda til að yfirgefa landið. Endurkomubann kæranda fellur niður yfirgefi hann landið innan framangreinds frests.

7 Athugasemdir, samantekt og leiðbeiningar

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration in the case of the appellant is affirmed.

Valgerður María Sigurðardóttir

Sindri M. Stephensen Þorbjörg I. Jónsdóttir