28 ágúst 2024
/
Nr. 837/2024 Úrskurður
KÆRUNEFND ÚTLENDINGAMÁLA
Hinn
úrskurður nr. 837/2024
í stjórnsýslumáli nr. KNU24050118
Kæra
á ákvörðun
Útlendingastofnunar
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Kærandi krefst þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að honum verði veitt umbeðið dvalarleyfi á grundvelli 78. gr. laga um útlendinga. Þá krefst kærandi þess að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað á meðan mál þetta er til meðferðar á kærustigi, sbr. 2. mgr. 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
Kærandi hefur aldrei haft dvalarleyfi á Íslandi. Hann er ríkisborgari Aserbaísjan og þarf því vegabréfsáritun til landgöngu, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022. Kærandi fékk útgefna vegabréfsáritun 1. mars 2023 af lettneskum stjórnvöldum, vegna fyrirhugaðrar ferðar til Slóveníu en áritunin heimilaði dvöl í 31 dag á Schengen-svæðinu á tímabilinu 5. mars til 19. apríl 2023. Kærandi sótti um dvalarleyfi hér á landi vegna sérstakra tengsla 19. apríl 2023, en samkvæmt umsókninni kom hann til landsins 10. mars 2023. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 8. maí 2024, var umsókn kæranda hafnað á grundvelli 4. mgr. 51. gr. laga um útlendinga og honum gert að sæta brottvísun og tveggja ára endurkomubanni, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Ákvörðunin var móttekin af kæranda 8. maí 2024 og kærð til kærunefndar útlendingamála 15. maí 2024. Með tölvubréfi, dags. 29. maí 2024, lagði kærandi fram greinargerð og frekari fylgigögn vegna málsins.
Með úrskurði kærunefndar nr. 658/2024, dags. 19. júní 2024, var beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa, sbr. 2. mgr. 29. gr. stjórnsýslulaga, hafnað. Með úrskurðinum var kæranda þó veittur 7 daga viðbótarfrestur til þess að hlíta fyrirmælum hinnar kærðu ákvörðunarinnar um að yfirgefa landið af sjálfsdáðum, og komast þannig undan endurkomubanni, sbr. 1. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Síðastnefndur úrskurður var móttekinn af kæranda 19. júní 2024.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í röksemdum kæranda, dags. 29. maí 2024, er vísað til hinnar kærðu ákvörðunar Útlendingastofnunar og kröfugerðar kæranda. Kærandi kveðst hafa sterk fjölskyldutengsl við Ísland en móðir hans, stjúpfaðir og bróðir búi hér á landi en móðir kæranda og stjúpfaðir hans reki smávörsluverslun. Fram kemur að kærandi glími við [...] en vegna sjúkdómsins hafi hann þurft að gangast undir [...]aðgerð. Kærandi greindist með sjúkdóminn árið 2017 og hefur fundið fyrir [...]verkjum síðan þá og kveðst hann stöðugt hræddur við að fá [...] og kveðst þurfa á umönnun fjölskyldu sinnar að halda vegna framangreindra veikinda.
Kærandi hafnar mati Útlendingastofnunar á aðstæðum hans vegna 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga og kveður ákvæðið mæla fyrir um almenna heimild sem undanskilur umsækjendur frá því skilyrði að mega ekki vera staddir á landinu þegar sótt er um dvalarleyfi, ef ríkar sanngirnisástæður mæli með því. Vísar kærandi til þess að ætlunin með beitingu ákvæðisins sé þegar tryggja þurfi samvistir fjölskyldna eða þegar miklir hagsmunir séu í húfi. Kærandi vísar til úrskurðar kærunefndar nr. 127/2022, dags. 2023, og byggir á því að túlka skuli ríkar sanngirnisástæður rúmri lögskýringu og telur að túlkun Útlendingastofnunar brjóti gegn jafnræðisreglu stjórnsýsluréttar, sbr. 11. gr. stjórnsýslulaga.
Þá vísar kærandi til hjúskapar síns en hann kveður maka sinn hafa gerst seka um hjúskaparbrot og í framhaldinu hafi kærandi slitið samvistum við hana og hyggi á að sækja um skilnað við hana. Eftir samvistarslitin hafi maki kæranda flutt, ásamt barni þeirra, til föður síns, sem búi fjarri kæranda. Fram kemur að kærandi hafi upplifað sig einangraðan frá fjölskyldu sinni þar sem maka hans hafi ekki notið við. Kærandi glími við [...]sjúkdóm og hafi það reynst honum erfitt að glíma við hann einn. Kærandi vísar til þess að ríkar sanngirnisástæður séu fyrir hendi vegna heilsufars síns en til viðbótar við það sem áður er rakið hafi kærandi þurft á reglulegu eftirliti lækna að halda, ásamt inntöku lyfja. Þá hafnar kærandi túlkun Útlendingastofnunar á fyrirliggjandi heilsufarsgögnum og kveður hana ekki í samræmi við framlögð læknisvottorð.
Samkvæmt framangreindu telur kærandi að Útlendingastofnun hafi brotið gegn lögmætisreglunni og jafnræðisreglunni, með því að beita þröngri lögskýringu en hann telur að 3. mgr. 51. gr. um útlendinga eigi við í hans máli.
Vegna ákvörðunar Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann telur kærandi það sérstaklega ósanngjarna ráðstöfun gegn sér og nánustu aðstandendum með hliðsjón af 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Vísar hann einkum til ríkrar umönnunarþarfar nánustu aðstandenda, sem öll séu búsett hér á landi, auk þess sem hann hafi óskað eftir undanþágu frá 1. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Þá vísar kærandi til alþjóðlegrar verndar móður hans hér á landi, en það væri henni sérstaklega þungbært yrðu þau aðskilin og kæranda gert að sæta brottvísun og endurkomubanni.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Umsókn um dvalarleyfi
Í 1. mgr. 51. gr. laga um útlendinga kemur fram sú meginregla að útlendingur sem sækir um dvalarleyfi í fyrsta skipti skuli sækja um leyfið áður en hann kemur til landsins og er honum óheimilt að koma til landsins fyrr en umsóknin hefur verið samþykkt. Frá því skilyrði er heimilt að víkja ef umsækjandi um dvalarleyfi er undanþeginn áritunarskyldu eða hann er staddur hér á landi og aðstæður hans falla undir a-c-lið 1. mgr. 51. gr. Samkvæmt 2. mgr. 51. gr. laga um útlendinga gildir undantekningar 1. mgr. á meðan umsækjandi hefur heimild til dvalar á grundvelli gildrar vegabréfsáritunar eða á grundvelli dvalar án áritunar. Samkvæmt 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga er einnig heimilt að víkja frá 1. mgr. í tilvikum þar sem ríkar sanngirnisástæður mæli með því. Sæki útlendingur um dvalarleyfi hér á landi án þess að vera undanþeginn því að sækja um áður en hann kemur til landsins skv. 1. og 2. mgr. skal hafna umsókninni á þeim grundvelli. Það sama á við ef umsækjandi kemur til landsins áður en umsókn er samþykkt, sbr. 4. mgr. 51. gr. laganna.
Samkvæmt gögnum málsins er kærandi ríkisborgari Aserbaísjan og þarf því vegabréfsáritun til landgöngu, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022. Í málinu er ekki deilt um beitingu 1. og 2. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Ber því að hafna umsókn kæranda á grundvelli 4. mgr. 51. gr. laga um útlendinga nema að ríkar sanngirnisástæður mæli með því að vikið verði frá 1. mgr., sbr. 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Í 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga kemur fram að heimilt sé að víkja frá 1. mgr. í öðrum tilvikum en þar séu upp talin ef ríkar sanngirnisástæður mæli með því. Ákvæði 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga er matskennt lagaákvæði en hugtakið „ríkar sanngirnisástæður“ er ekki útfært nánar í lögunum eða í reglugerð um útlendinga, líkt og ráðherra hefur heimild til. Eru einu leiðbeiningarnar sem stjórnvöld hafa við beitingu ákvæðisins þau sjónarmið sem fram koma í greinargerð í frumvarpi því er varð að lögum um útlendinga, en þar segir m.a. um 3. mgr. að ætlunin sé að ákvæðinu sé beitt þegar tryggja þarf samvistir fjölskyldna eða þegar miklir hagsmunir séu í húfi.
Málatilbúnaður kæranda grundvallast einkum á samvistum hans við móður sína, stjúpföður og bróður, ásamt heilsufari hans en samkvæmt málatilbúnaði kæranda glímir hann við [...]sjúkdóm og fór í [...] árið 2017. Síðan þá hefur hann verið í eftirfylgd og lyfjameðferð vegna heilsufars síns. Þá gerir kærandi athugasemdir við mat Útlendingastofnunar á framlögðum læknisvottorðum og vísar til þess að hann hafi fundið fyrir óþægindum fyrir [...] sem hafi ekki tekið breytingum frá árinu 2017. Að sögn kæranda hafi Útlendingastofnun túlkað gögnin með þeim hætti að ekki hafi orðið breytingar á ástandi hans frá árinu 2017.
Meðal fylgigagna með umsókn kæranda er læknisvottorð frá Aserbaísjan þar sem greint er frá spítalainnlögn kæranda 15. nóvember 2017 og eftirfylgni 17. nóvember 2017. Í vottorði læknakandídats hjá heilsugæslunni Hamraborg, dags. 6. júní 2023, er hið aserska vottorð reifað og greint frá meðferð kæranda. Fram kemur í vottorðinu að kærandi hafi verið með óþægindi í [...] í langan tíma og farið í [...] sem hafi gengið mjög vel. Kærandi hafi síðan fengið ráðleggingar og tíma í eftirfylgd og lyfjainntöku. Samkvæmt vottorðinu kom kærandi tvívegis á heilsugæslu Hamraborgar. Þar kvaðst kærandi hafa fundið fyrir óþægindum [...] en að engar breytingar hafi orðið á því frá árinu 2017 og sýndi [...] engar bráðar breytingar. Fram kemur að kærandi treysti sér ekki til að búa einn, einkum ef eitthvað kæmi upp á nóttinni þá væri enginn til þess að hjálpa honum og óskar hann því eftir að búa með foreldrum sínum hér á landi. Í vottorði sérfræðings í [...], dags. 14. mars 2024, kemur fram að kærandi sé með [...] og hafi farið í [...] í heimaríki árið 2022 og taki lyf vegna þess. Framangreint misræmi er ekki útskýrt nánar í málatilbúnaði kæranda en í greinargerðum sem kærandi lagði fram hjá Útlendingastofnun og á kærustigi er eingöngu fjallað um aðgerð sem fram fór fram árið 2017. Í ákvörðun Útlendingastofnunar sé læknisvottorð [...] þó lagt til grundvallar með þeim hætti að kærandi hafi farið í [...] árið 2022 en ekki árið 2017.
Í málatilbúnaði kæranda er einnig byggt á því að hann eigi hér á landi móður, stjúpföður, og bróður en samkvæmt dvalarleyfisumsókn hafi faðir kæranda fallið frá árið 1997. Fram kemur í greinargerð að móðir kæranda hafi fengið alþjóðlega vernd hér á landi en hún reki smávöruverslun á Íslandi, ásamt stjúpföður kæranda. Meðal fylgigagna er ráðningarsamningur, þar sem fram kemur að kæranda standi til boða vinna við umrædda verslun. Samkvæmt gögnum málsins stofnaði kærandi til fjölskyldulífs í heimaríki en hann hóf hjúskap með maka sínum 13. október 2014 og eignuðust þau barn saman 18. ágúst 2015. Að sögn kæranda hafi maki hans framið hjúskaparbrot gegn sér og hafi hann tekið ákvörðun um að slíta samvistum við hana vegna þess. Fram kemur í málatilbúnaði að hann hyggist sækja um skilnað við hana. Við meðferð dvalarleyfisumsóknar kæranda hafa ekki verið lögð fram gögn til stuðnings framangreindum fullyrðingum og verður því lagt til grundvallar að kærandi eigi maka og barn í heimaríki, sem bæði teljast til nánustu aðstandenda í skilningi 17. tölul. 3. gr. laga um útlendinga. Þá bera gögn málsins ekki annað með sér en að kærandi hafi aðgengi að heilbrigðisþjónustu í heimaríki, þar sem hann hafi m.a. fengið [...] og nauðsynlega eftirfylgni ásamt lyfjum að lokinni [...] árið 2017. Líkt og þegar hefur komið fram er misræmi í heilsufarsgögnum kæranda er varðar dagsetningu [...]. Í öllu falli verður lagt til grundvallar að sú aðgerð hafi tekist vel og að kærandi hafi verið í lyfjameðferð að því loknu. Þrátt fyrir verki í [...] benda gögn málsins ekki til annars en að ástand kæranda hafi verið stöðugt og ekki orðið bráðar breytingar á ástandi hans.
Að öllu framangreindu virtu telur kærunefnd ríkar sanngirnisástæður ekki vera fyrir hendi í máli kæranda, sbr. 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Verður ákvörðun Útlendingastofnunar um að hafna dvalarleyfisumsókn kæranda á grundvelli 4. mgr. 51. gr. laga um útlendinga því staðfest.
Þá bendir kærunefnd á að í framangreindri niðurstöðu felst ekki afstaða til efnislegra skilyrða 78. gr. laga um útlendinga. Því getur kærandi lagt fram umsókn um dvalarleyfi á ný eftir að hann hefur yfirgefið landið.
Brottvísun og endurkomubann
Í 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, eins og ákvæðinu var breytt með lögum nr. 136/2022, segir að svo framarlega sem 102. gr. eigi ekki við skuli vísa útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu. Kærandi lagði fram umsókn um dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla við landið 19. apríl 2023 en umsókn hans hefur nú verið hafnað með vísan til 4. mgr. 51. gr. laga um útlendinga. Með umsókninni virkjaðist skylda stjórnvalda til þess að taka afstöðu til 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda brottvísað og gert að sæta þriggja ára endurkomubanni. Þegar Útlendingastofnun tók ákvörðun sína 8. maí 2024 dvaldi kærandi enn á landinu. Var skilyrðum 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga fullnægt þegar hin kærða ákvörðun var tekin og birt kæranda. Kæra frestaði ekki framkvæmd ákvörðunar og var beiðni kæranda um frestun réttar áhrifa hafnað með úrskurði kærunefndar nr. 658/2024, dags. 19. júní 2024. Honum var þó veittur 7 daga viðbótarfrestur til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur, en innan þess frests yrði endurkomubann hans fellt niður, sbr. 1. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.
Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal ekki ákveða brottvísun ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Sérstaklega skal taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skal það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 15. mars 2025, var kæranda bent á vísa skuli útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu auk þess eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu, sbr. 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga.
Í bréfi kæranda, dags. 27. mars 2024, var höfuðáhersla lögð á sjónarmið hans gagnvart 3. mgr. 51. gr. laga um útlendinga, einkum vegna fjölskyldutengsla hans og [...]. Um verndarsjónarmið varðandi brottvísun vísar kærandi til þess að brottvísun fæli í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart kæranda og nánustu aðstandendum. Ráðstöfunin yrði sérlega ósanngjörn gagnvart móður kæranda enda yrði það henni ómögulegt að njóta samvista við son sinn.
Kærunefnd hefur yfirfarið ákvörðun Útlendingastofnunar og málsástæður kæranda varðandi brottvísun og endurkomubanni. Nefndin hefur lagt mat á dvöl kæranda hér á landi, fjölskylduhagsmuni og heilsufar og komist að þeirri niðurstöðu að kæranda sé óheimiluð dvöl á meðan umsókn hans um dvalarleyfi sé til meðferðar. Með ákvörðun um að hafna umsókn kæranda um dvalarleyfi virkjast skylda stjórnvalda til þess að taka afstöðu til 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, sbr. til hliðsjónar 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Að öllu framangreindu virtu telur kærunefnd brottvísun í máli kæranda ekki fela í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart honum eða aðstandendum hans á Íslandi, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Er það niðurstaða kærunefndar að ákvörðun um brottvísun og endurkomubann kæranda sé í samræmi við lög og er tilgangur hennar að framfylgja lögmætum markmiðum laga um útlendinga. Þá lítur kærunefnd til þess að í heimaríki hefur kærandi haft aðgengi að heilbrigðisþjónustu og er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að 42. gr. laga um útlendinga komi í veg fyrir endursendingu til Aserbaísjan. Enn fremur liggur fyrir að kæranda var veittur frestur til sjálfviljugrar heimfarar, en innan þess frests yrði endurkomubann hans fellt niður í samræmi við 1. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga, en kæranda var veittur 7 daga viðbótarfrestur til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur með úrskurði kærunefndar nr. 658/2024 þar sem beiðni hans um frestun réttaráhrifa var hafnað. Ekki hafa verið lögð fram gögn sem sýna fram á brottför kæranda af Schengen-svæðinu fyrir lok veitts frests og mun endurkomubann kæranda því að óbreyttu hefjast þann dag sem hann er færður úr landi, sbr. 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Að teknu tilliti til úrskurðarframkvæmdar nefndarinnar í sambærilegum málum telur kærunefnd hæfilegt að endurkomubann verði til tveggja ára. Því er ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann kæranda staðfest.
Samantekt
Með vísan til alls þess sem að framan er rakið og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er ákvörðun Útlendingastofnunar hvað varðar höfnun á umsókn kæranda um dvalarleyfi staðfest. Kæranda er brottvísað frá landinu og skal sæta endurkomubanni til tveggja ára.
Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um
útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri
ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að
kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta
réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess
efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar.
Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan
fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski
eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og
skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd
útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er
fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun
var tekin.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.
The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.
Valgerður María Sigurðardóttir
Gunnar Páll Baldvinsson Sandra Hlíf Ocares