Úrskurður nr. 980/2024

Hinn 30. september 2024 kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 980/2024

í stjórnsýslumálum nr. KNU24070076

Kæra [...] og barns hennar á ákvörðunum Útlendingastofnunar

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 4. júlí 2024 kærði [...], fd. [...] (hér eftir kærandi) ríkisborgari Venesúela, ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 28. júní 2024, um að synja henni og barni hennar, [...], fd. [...] (hér eftir A), ríkisborgara Venesúela, um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja þeim um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal kærunefnd meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju hjá þeirri stofnun sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðunum Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort kærandi og barn hennar eigi rétt á veitingu alþjóðlegrar verndar á grundvelli 1. eða 2. mgr. 37. gr. laganna, hvort skilyrði séu fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. laganna og hvort skilyrði fyrir brottvísun séu uppfyllt ef svo á við. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt. Kröfur í máli þessu eru í samræmi við framangreint.

Kæruheimild er í 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

2 Málsatvik

Samkvæmt lögregluskýrslu kom kærandi til landsins frá Venesúela og lagði fram umsóknir um alþjóðlega vernd fyrir sig og barn sitt 4. júní 2023.

Kærandi komu til viðtals hjá Útlendingastofnun 18. mars 2024 ásamt löglærðum talsmanni sínum og greindi frá ástæðum flótta síns. Kærandi kvaðst hafa farið frá heimaríki sínu 2. júní 2023. Kærandi kvaðst eiga mann og foreldra í Venesúela. Maður hennar væri sýrlenskur og hafi ekki leyfi til að yfirgefa landið. Kærandi hafi búið með barnsföður sínum í Venesúela en þau hafi ekki verið gift. Kærandi hafi flúið frá Venesúela vegna heimilisofbeldis. Barnsfaðir hennar hafi hótað henni lífláti og hún hafi lagt fram kæru á hendur honum áður en hún fór frá Venesúela. Þá óttist kærandi fjölskyldu barnsföður síns. Barn kæranda sé með [...] og hafi ekki fengið viðhlítandi heilbrigðisþjónustu í Venesúela.

Í ákvörðun Útlendingastofnunar í máli barns kæranda kom fram að ekki væri tilefni til að taka viðtal við það með vísan til ungs aldurs þess og framburðar foreldris þess.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda og barni hennar synjað um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga. Kæranda var brottvísað frá landinu og henni ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Fram kom að yfirgæfi kærandi landið sjálfviljug innan frests sem henni hafði verið veittur yrði endurkomubann hennar fellt niður. Barni kæranda var brottvísað frá landinu. Kærandi kærði ákvarðanirnar til kærunefndar 4. júlí 2024 og kærunefnd barst greinargerð kæranda ásamt fylgiskjölum og umboði lögmanns 31. júlí 2024.

3 Greinargerð til kærunefndar

Nefndin hefur farið yfir greinargerð kæranda og fylgiskjöl og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu nefndarinnar verður greinargerð kæranda ekki reifuð hér.

4 Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 skal stjórnvald sjá til þess að mál sé nægjanlega upplýst áður en ákvörðun er tekin í því og afla í því skyni nauðsynlegra gagna og upplýsinga. Þá mælir 2. mgr. 23. gr. laga um útlendinga fyrir um að Útlendingastofnun skuli afla nauðsynlegra og aðgengilegra upplýsinga við meðferð mála. Mál telst nægilega rannsakað þegar þeirra upplýsinga hefur verið aflað sem nauðsynlegar eru til þess að hægt sé að taka efnislega rétta ákvörðun í því. Kröfur til rannsóknar í hverju máli ráðast af lagagrundvelli málsins og einstaklingsbundnum aðstæðum kæranda, þ.m.t. þeim málsástæðum sem hann ber fyrir sig.

Í viðtali sínu hjá Útlendingastofnun greindi kærandi m.a. frá því að þegar barn hennar hafi verið eins árs hafi barnsfaðir kærandi byrjað að beita kæranda miklu heimilisofbeldi, bæði andlegu og líkamlegu. Þetta hafi haft áhrif á barn kæranda en einnig hafi barn kæranda sjálft sætt ofbeldi af hálfu föður síns. Ofbeldið hafi staðið yfir í mörg ár. Kærandi og barn hennar hafi verið niðurlægð fyrir framan fjölskyldu barnsföðurins og almenning. Öll fjölskylda barnsföðurins hafi beitt kæranda ofbeldi. Þá greindi kærandi frá því að fjölskylda barnsföður hennar starfi bæði innan lögreglu og ríkisins og reki fyrirtæki út um allt. Kærandi hafi lagt fram kæru gegn barnsföður sínum en lögreglan hafi sagt henni að hún yrði að yfirgefa heimilið en hún hafi þá farið til móður sinnar.

Kærandi var ekki spurð nánar út í stöðu barnsföðurs hennar og fjölskyldu hans í viðtali sínu hjá Útlendingastofnun. Þá verður ekki séð af lestri ákvörðunar stofnunarinnar að tekin hafi verið sérstök afstaða til stöðu kvenna í heimaríki kæranda, möguleika kvenna sem eru þolendur kynbundins ofbeldis til að leita réttar síns og verndar eða sérstök afstaða tekin til þess hvort að aðstæður kæranda væru með þeim hætti að henni stæði til boða vernd yfirvalda.

Af framangreindu er ljóst að fullt tilefni var fyrir Útlendingastofnun að spyrja kæranda í viðtali nánar út í tengsl fjölskyldu barnsföður hennar við yfirvöld og hvaða áhrif það kynni að hafa á möguleika hennar til þess að leita sér verndar hjá stjórnvöldum í heimaríki. Er ákvörðun Útlendingastofnunar því ekki í samræmi við 10. og 22. gr. stjórnsýslulaga eða 2. mgr. 23. gr. laga um útlendinga.

Óumdeilt er að börn geti átt sjálfstæðan rétt til alþjóðlegrar verndar. Þegar um er að ræða börn í fylgd með foreldri hefur Útlendingastofnun afgreitt mál hvers einstaklings í sérstakri ákvörðun en í rökstuðningi í málum barna er um ákveðin atriði vísað til rökstuðnings með ákvörðun foreldris. Þegar þessi leið er farin verða ákvarðanir fjölskyldunnar í heild sinni þó ávallt að uppfylla reglur stjórnsýslulaga um rökstuðning og vera að öðru leyti settar fram á þann hátt að af lestri þeirra megi ráða að í reynd hafi farið fram skyldubundið mat á hagsmunum barnsins á viðhlítandi grundvelli. Hvorki í ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda eða barns hennar er að finna sérstaka umfjöllun um aðstæður barna sem hafa verið þolendur heimilisofbeldis og þá verður ekki séð að sérstök afstaða hafi verið tekin til aðstæðna barns kæranda í þeim ákvörðunum. Í ljósi frásagnar kæranda hefði þurft að fara fram ítarlegri rannsókn á því ofbeldi sem hún kvað barn sitt hafa sætt af hálfu föður þess m.a. með sérstöku viðtalið við barnið. Ekki verður ráðið af lestri ákvörðunar kæranda né barns hennar að fram hafi farið einstaklingsbundið mat á aðstæðum barnsins með hliðsjón af þeirri málsástæðu að faðir barnsins auk fjölskyldu hans hafi beitt kæranda og barnið ofbeldi.

Meginmarkmið stjórnsýslukæru er að tryggja réttaröryggi borgara með því að gera þeim kleift að fá umfjöllun um mál sín á tveimur stjórnsýslustigum. Framangreindar ákvarðanir Útlendingastofnunar í málum kæranda og barns hennar bera með sér að ekki hafi farið fram viðhlítandi mat á aðstæðum þeirra. Annmarkar voru á rannsókn stofnunarinnar þar sem aðstæður kæranda og barns hennar voru ekki skoðaðar með einstaklingsbundnum hætti með hliðsjón af aðstæðum í Venesúela, m.a. möguleika þeirra á vernd þarlendra yfirvalda. Málsmeðferð Útlendingastofnunar og rökstuðningur ákvarðana í málum kæranda og barns hennar, með vísan til framangreinds, er enn fremur ekki í samræmi við reglur stjórnsýsluréttar, m.a. 10. og 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Framangreindir annmarkar á málsmeðferð Útlendingastofnunar eru verulegir og er ekki unnt að bæta úr þeim á kærustigi og því rétt að mál kæranda og barns hennar hljóti nýja meðferð hjá Útlendingastofnun.

Með vísan til framangreinds eru hinar kærðu ákvarðanir felldar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka umsóknir kæranda og barns hennar um alþjóðlega vernd til nýrrar meðferðar. Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki tilefni til umfjöllunar um aðrar málsástæður kæranda.

Úrskurðarorð:

Ákvarðanir Útlendingastofnunar í málum kæranda og barns hennar eru felldar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka mál kæranda og barns hennar til meðferðar á ný.

The decisions of the Directorate of Immigration in the cases of the appellant and her child are vacated. The Directorate is instructed to re-examine the cases.

F.h. kærunefndar útlendingamála, skv. 3. mgr. 8. gr. laga um útlendinga,

Þorsteinn Gunnarsson, formaður.