Úrskurður nr. 1156/2024

Hinn 13. nóvember 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 1156/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100178

Kæra […] á ákvörðun Útlendingastofnunar

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 24. október 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Bandaríkjanna (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 24. október 2024, um að synja honum um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja honum um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal kærunefnd meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju hjá þeirri stofnun sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðun Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort kærandi eigi rétt á veitingu alþjóðlegrar verndar á grundvelli 1. eða 2. mgr. 37. gr. laganna, hvort skilyrði séu fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli mannúðarsjónarmiða samkvæmt 74. gr. laganna og hvort skilyrði fyrir brottvísun séu uppfyllt ef svo á við. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt. Af kæru verður ráðið að kröfur í máli þessu eru í samræmi við framangreint.

Kæruheimild er í 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

2 Málsatvik

Samkvæmt lögregluskýrslu kom kærandi til landsins frá Bandaríkjunum og lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd 15. september 2024. Kvaðst kærandi sækja um vernd þar sem hán væri ekki öruggt í Bandaríkjunum. Hán hefði einnig sótt um vernd í Kanada. Kærandi kvaðst ekki hafa neina tengingu við Ísland, glíma við geðræn veikindi og vera með mígreni. Þá kvaðst hán eiga sakaferil í Bandaríkjunum.

Kærandi dró umsókn sína til baka 23. september 2024 og undirritaði staðfestingu þess efnis hjá Útlendingastofnun að viðstöddum löglærðum talsmanni sínum. Kærandi lagði inn nýja umsókn um alþjóðlega vernd hjá lögreglu 16. október 2024. Kvaðst kærandi hafa legið inni á geðdeild hér á landi og hán hefði ekki efni á að komast til heimaríkis og þá vilji hán ekki fara þangað. Kvað kærandi að hán hefði verið neytt til að draga fyrri umsókn sína til baka og það hafi verið ólöglegt.

Kærandi kom til viðtals hjá Útlendingastofnun 24. október 2024 og neitaði að hafa sama talsmann og háni hafði verið skipað vegna fyrri umsóknar sinnar. Þá undirritaði hán yfirlýsingu þess efnis að hán afþakkaði að fá skipaðan talsmann, dags. 21. október 2024. Í viðtali greindi kærandi frá helstu ástæðum flótta síns. Kærandi kvaðst fætt og uppalið í Connecticut ríki en hafi dvalið síðast í Washington borg og verið heimilislaust áður en hán hafi flúið til Kanada. Kærandi kvaðst hafa verið greint með athyglisbrest og ofvirkni (ADHD), mígreni, þunglyndi og áfallastreitu í heimaríki og hafi tekið lyf vegna ADHD. Kvað kærandi líkamlega heilsu sína slæma þar sem hán hafi ekki fengið peninga frá íslenskum stjórnvöldum til þess að borða og þá væri andleg líðan háns slæm eftir upplifun sína af dvöl á Landspítalanum. Kærandi kvaðst hafa gögn um heilsufar sitt sem hán lagði þó ekki fram hjá Útlendingastofnun. Kærandi kvaðst hafa verið dæmt til fangelsisrefsingar fyrir áreitni. Kærandi kvaðst eiga hús í […] en biði þess að gert yrði fjárnám í því, þá hefðu stjórnvöld í […] dregið bíl háns. Kærandi kvaðst aðhyllast búddatrú og vera virkt í réttindabaráttu fyrir uppljóstrara, hinsegin einstaklinga, réttindi fanga og önnur mannréttindi. Þá berjist hán fyrir því að stjórnvöld beri ábyrgð. Kærandi kvaðst kynsegin og að komið væri fram við slíka einstaklinga eins og skít.

Kærandi kvað ástæðu flótta háns vera að hán hafi í febrúar 2023 sótt um peningaaðstoð sem þolandi heimilisofbeldis. Hán hafi verið krafið um framlagningu gagna sem ekki hafi verið ástæða til. Þetta hafi hán vitað þar sem það hafi starfað fyrir félagsþjónustuna í Connecticut í átta ár. Hán kvaðst m.a. hafa starfað sem varaformaður í nefnd félagsþjónustunnar vegna heimilisofbeldis. Kærandi kvaðst vera uppljóstrari og hafa beitt öllum stjórnsýsluleiðum sem mögulegar hafi verið til þess að geta fengið framangreindar bætur og hafi tilkynnt starfsmannastjóra um þessi mál. Kærandi hafi verið látið hverfa í 18 daga af lögreglu til þess að ógna háni. Kærandi hafi reynt að fá sakfellingu háns endurskoðaða en mætt talsverðri mótstöðu af hálfu stjórnvalda. Þrátt fyrir að hán hafi verið dæmt í 75 daga fangelsi hafi það setið inni í 133 daga. Aðspurt frekar út í þá málsástæðu að hán hafi verið látið hverfa greinir hán frá því að hán hafi verið látið sæta einangrunarvist í fangelsi, verið lítilsvirt og ekki fengið lyfin sín. Kærandi kvaðst óttast fjölda aðila í Bandaríkjunum sökum uppljóstrana sinna, m.a. almenning. Kærandi kvaðst ekki geta átt líf í Bandaríkjunum, hán væri manneskja áður en hán væri uppljóstrari. Kærandi óttist að geta ekki lifað undir sínu rétta auðkenni, hán gæti ekki farið um á meðal almennings, fjölmiðlar myndu elta hán og hán yrði dregið fyrir rétt. Hán óttist ekki að verða sett í fangelsi af lögreglu eða stjórnvöldum heldur af bandarísku þjóðinni. Hán geti hvergi verið öruggt í heimaríki.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar var kæranda synjað um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga. Kæranda var jafnframt brottvísað frá landinu og ákvarðað endurkomubann til tveggja ára. Ákvörðun Útlendingastofnunar var órökstudd og var kæranda leiðbeint um að hán gæti óskað eftir frekari rökstuðningi sem hann gerði ekki. Kærandi kærði ákvörðunina til kærunefndar 24. október 2024. Kærandi hefur sent kærunefnd talsverðan fjölda gagna frá kæru og til þess dags er þessi úrskurður er kveðinn upp.

3 Greinargerð til kærunefndar

Kærandi hefur ekki lagt fram eiginlega greinargerð við meðferð málsins hjá kærunefnd en hins vegar sent fjölda tölvubréfa með ýmsum fylgiskjölum. Kærunefnd hefur farið yfir gögn málsins og tekið tillit til allra sjónarmiða er þar koma fram.

Af viðtali kæranda og samskiptum háns við kærunefnd má ráða að hann telji að með endursendingu háns til heimaríkis yrði brotið gegn meginreglunni um bann við endursendingu, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga. Að auki brjóti slík ákvörðun í bága við 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, 2. og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, 6. og 7. gr. alþjóðasamnings um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og 33. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna.

4 Reglur stjórnsýsluréttar og málsmeðferð samkvæmt lögum um útlendinga

Kærunefnd hefur farið yfir málsmeðferð Útlendingastofnunar og hina kærðu ákvörðun sem er í samræmi við málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Er því ekki ástæða til þess að fella ákvörðun Útlendingastofnunar úr gildi af þeim sökum.

5 Alþjóðleg vernd

5.1 Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð nr. 540/2017 um útlendinga, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Jafnframt ber að líta til ákvæða alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna frá 1951, ásamt viðauka við samninginn frá 1967, og annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

Í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, sem byggir á A-lið 1. gr. flóttamannasamningsins, segir:

Flóttamaður samkvæmt lögum þessum telst vera útlendingur sem er utan heimalands síns af ástæðuríkum ótta við að vera ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis, aðildar að tilteknum þjóðfélagshópi eða vegna stjórnmálaskoðana og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta færa sér í nyt vernd þess lands; eða sá sem er ríkisfangslaus og er utan þess lands þar sem hann áður hafði reglulegt aðsetur vegna slíkra atburða og getur ekki eða vill ekki vegna slíks ótta hverfa aftur þangað, sbr. A-lið 1. gr. alþjóðasamnings um réttarstöðu flóttamanna frá 28. júlí 1951 og bókun við samninginn frá 31. janúar 1967, sbr. einnig 38. gr. laga þessara.

Í 38. gr. laga um útlendinga eru sett fram viðmið um það hvað felist í hugtakinu ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr., á hvaða grundvelli ofsóknir geta byggst og hvaða aðilar geta verið valdir að þeim. Í 1. mgr. ákvæðisins segir:

Ofsóknir samkvæmt 1. mgr. 37. gr. eru þær athafnir sem í eðli sínu eða vegna þess að þær eru endurteknar fela í sér alvarleg brot á grundvallarmannréttindum, einkum ófrávíkjanlegum grundvallarmannréttindum á borð við réttinn til lífs og bann við pyndingum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, bann við þrældómi og þrælkun og bann við refsingum án laga. Sama á við um samsafn athafna, þ.m.t. ólögmæta mismunun, sem hafa eða geta haft sömu eða sambærileg áhrif á einstakling.

Í 2. mgr. 38. gr. laga um útlendinga er fjallað um í hverju ofsóknir geta falist. Þá eru þær ástæður sem ofsóknir þurfa að tengjast skilgreindar nánar í 3. mgr. 38. gr. laganna.

Í 4. mgr. 38. gr. kemur fram að þeir aðilar sem geta verið valdir að ofsóknum eða ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð séu:

a. ríkið,

b. hópar eða samtök sem stjórna ríkinu eða verulegum hluta landsvæðis þess,

c. aðrir aðilar, sem ekki fara með ríkisvald, ef sýnt er fram á að ríkið eða hópar eða samtök samkvæmt b-lið, þ.m.t. alþjóðastofnanir, geti ekki eða vilji ekki veita vernd gegn ofsóknum eða meðferð sem fellur undir 2. mgr. 37. gr., m.a. með því að ákæra og refsa fyrir athafnir sem fela í sér ofsóknir.

Orðasambandið „ástæðuríkur ótti við að vera ofsóttur“ í 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga inniheldur huglæga og hlutlæga þætti og þarf að taka tillit til hvors tveggja þegar mat er lagt á umsókn um alþjóðlega vernd. Mat á því hvort ótti umsækjanda sé ástæðuríkur getur verið byggt á persónulegri reynslu umsækjanda sem og á upplýsingum um ofsóknir sem aðrir í umhverfi hans eða þeir sem tilheyra sama hópi hafa orðið fyrir. Umsækjandi sem hefur sýnt fram á að hann hafi þegar orðið fyrir ofsóknum í heimaríki, sbr. 1. mgr. 38. gr. laga um útlendinga, eða beinum og marktækum hótunum um slíkar ofsóknir, yrði almennt talinn hafa sýnt fram á ástæðuríkan ótta við slíkar ofsóknir snúi hann aftur til heimaríkis nema talið verði að miklar líkur séu á því að slíkar ofsóknir yrðu ekki endurteknar, t.d. þar sem aðstæður í heimaríki hans hafi breyst. Þótt umsækjandi um alþjóðlega vernd skuli njóta vafa upp að ákveðnu marki verður umsækjandinn með rökstuddum hætti að leiða líkur að því að hans bíði ofsóknir í heimaríki. Frásögn umsækjanda og önnur gögn um einstaklingsbundnar aðstæður hans verða því almennt að fá stuðning í hlutlægum og áreiðanlegum upplýsingum um heimaríki umsækjanda, stjórnvöld, stjórnarfar og löggjöf þess. Þá er litið til sambærilegra upplýsinga um ástand, aðstöðu og verndarþörf þess hóps sem umsækjandi tilheyrir eða er talinn tilheyra.

Við mat á umsóknum um alþjóðlega vernd verða stjórnvöld því að leggja mat á auðkenni umsækjanda, landaupplýsingar um það heimaríki umsækjanda sem til meðferðar er og trúverðugleika frásagnar umsækjanda.

Við mat á trúverðugleika er höfð til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um málsmeðferð og viðmið við mat á umsókn um alþjóðlega vernd (Handbook and Guidelines on Procedures and Criteria for Determining Refugee Status, Genf 2019). Þá er tekið mið af skýrslu Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasjóðs Evrópusambandsins um trúverðugleikamat, eftir því sem við á (Beyond Proof: Credibility Assessment in EU Asylum Systems, Brussel 2013).

Samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga er útlendingur einnig flóttamaður ef, verði hann sendur aftur til heimaríkis síns, raunhæf ástæða er til að ætla að hann eigi á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu eða hann verði fyrir alvarlegum skaða af völdum árása í vopnuðum átökum þar sem ekki er greint á milli hernaðarlegra og borgaralegra skotmarka. Sama gildir um ríkisfangslausan einstakling.

Við mat á því hvort aðstæður kæranda séu slíkar að þær eigi undir 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga hefur kærunefnd talið rétt að líta til 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur fjallað um það mat sem þarf að fara fram á því hvort kærandi sé í raunverulegri hættu á að verða fyrir meðferð sem falli undir 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu sem bannar pyndingar og ómannlega eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Hefur dómstóllinn sagt að 3. gr. sáttmálans geti átt við þegar hættan stafar frá einstaklingum eða hópi fólks sem ekki séu fulltrúar stjórnvalda. Kærandi verður þó að geta sýnt fram á að gildar ástæður séu til að ætla að um raunverulega hættu sé að ræða og að stjórnvöld í ríkinu séu ekki í stakk búin til að veita viðeigandi vernd. Ekki er nóg að aðeins sé um að ræða möguleika á illri meðferð og verður frásögn kæranda að fá stuðning í öðrum gögnum (sjá t.d. dóma Mannréttindadómstóls Evrópu í máli NA gegn Bretlandi (mál nr. 25904/07) frá 7. júlí 2008 og H.L.R. gegn Frakklandi (mál nr. 24573/94) frá 29. apríl 1997).

5.2 Auðkenni og ríkisfang

Í ákvörðun Útlendingastofnunar kemur fram að til að sanna á sér deili hafi kærandi framvísað bandarísku vegabréfi. Að því virtu hafi það verið mat Útlendingastofnunar að kærandi hafi sannað auðkenni sitt með fullnægjandi hætti. Kærunefnd telur ekki ástæðu til að hnekkja framangreindu mati Útlendingastofnunar og verður því lagt til grundvallar að kærandi sé bandarískur ríkisborgari.

5.3 Landaupplýsingar

Lagt hefur verið mat á aðstæður í Bandaríkjunum, m.a. með hliðsjón af eftirfarandi skýrslum og gögnum:

• Freedom in the World 2024 – United States (Freedom House, febrúar 2024);
• US Healthcare System Overview (ISPOR, 2019, sótt 7. Nóvember 2024);
• Stjórnarskrá Bandaríkjanna (https://billofrightsinstitute.org/);
• World Report 2023 – United States (Human Rights Watch, 21. mars 2023);
• World Report 2024 – United States (Human Rights Watch, 7. febrúar 2024);

Bandaríki Norður-Ameríku mynda stjórnarskrárbundið sambandslýðveldi 50 ríkja. Bandaríkin hafa fullgilt samning Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og annarri illri og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð og samning Sameinuðu þjóðanna um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi. Þá er lagt bann við pyndingum og annarri illri og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð í fimmta, áttunda og fjórtánda viðauka við stjórnarskrá Bandaríkjanna. Jafnframt er lagt bann við mismunun í fjórtánda viðauka við stjórnarskrána. Bandaríkin undirrituðu alþjóðasáttmála um afnám alls kynþáttamisréttis árið 1966 og fullgiltu hann árið 1994. Mannréttindi eru almennt virt af stjórnvöldum og bæði innlend og erlend mannréttindasamtök hafa starfað þar án tálmana. Bandaríkin eru á lista Útlendingastofnunar yfir örugg ríki.

Í skýrslu Freedom House fyrir árið 2023 kemur fram að í Bandaríkjunum sé sterk stjórnarskrárvernd, réttarríkishefð og að mannréttindi séu almennt virt. Dómstólar séu sjálfstæðir og óvilhallir og geti bandarískir ríkisborgarar almennt leitað réttar síns fyrir þeim og fengið réttláta málsmeðferð. Í 6. gr. bandarísku stjórnarskrárinnar kemur fram að einstaklingar sem ákærðir séu fyrir afbrot í Bandaríkjunum eigi rétt á því að fá aðstoð lögmanns og af heimildum má ráða að Hæstiréttur Bandaríkjanna hafi með fordæmum sínum sagt að þessi réttur feli í sér rétt til þess að fá lögmann sem sé virkur (e. effective). Þó halli á minnihlutahópa og viðkvæma hópa í samfélaginu þegar komi að aðgangi að dómstólum og refsivörslukerfinu. Í skýrslu Freedom House frá árinu 2024 kemur fram að mannréttindasamtök og aðrir hópar hafi gagnrýnt réttarkerfi Bandaríkjanna. Meðal annars að of margir fangar séu í landinu, refsingar séu oft óhóflega langar og of margir fangar séu í einangrunarvist eða annarri slíkri öryggisgæslu. Síðastliðin ár hafi þó tala þeirra sem sitji í fangelsum í Bandaríkjunum lækkað en sé engu að síður enn með þeim hærri í heiminum. Þá kemur fram að unnið sé markvisst að auknu gagnsæi og upprætingu spillingar í bandarísku stjórnkerfi með endurskoðun og rannsóknum óháðra aðila.

Í skýrslur Human Rights Watch frá 2024 kemur fram að Bandaríkin séu eitt mesta fjölmenningarsamfélag í heiminum en þar búi fólk af fjöldamörgum kynþáttum og þjóðernum. Minnihlutahópar verði þó fyrir ýmiss konar mismunun en stjórnvöld hafa með virkum hætti sinnt stefnumótun og gert áætlanir sem miða að því að vernda réttindi minnihlutahópa, þar á meðal með setningu laga til að sporna við mismunun á vinnustað. Síðustu ár hafi þó orðið neikvæð þróun í fjölmörgum ríkjum landsins hvað varði sjálfsákvörðunarrétti kvenna til barneigna og réttindi hinsegin einstaklinga, einkum trans fólks. Ekki hafi verið sett heildstæð lög sem verndi réttindi og banni mismunun gegna hinsegin fólki en 22 ríki hafi þó samþykkt og innleitt slíka löggjöf, m.a. annars Connecticut og Washington.

Í skýrslu Freedom House fyrir árið 2023 kemur fram að samkvæmt alríkislögreglunni hafi glæpatíðni í heild sinni lækkað í Bandaríkjunum síðan á tíunda áratugnum. Hins vegar sé glæpatíðni enn mikil í samanburði við önnur stöndug lýðræðisríki. Tíðni manndrápa hafi hækkað um þriðjung á árunum 2019-2021 í helstu stórborgum landsins. Stjórnvöld hafi unnið að endurbótum á réttarkerfinu á undanförnum árum, m.a. vegna aðgerða lögreglu sem hafi leitt til dauða óbreyttra borga. Þó hafi aðeins lítill hluti manndrápa lögreglu leitt til saksóknar og mörg mál endað með sýknudómi. Bandaríkin njóti góðs af öflugum verndarráðstöfunum gegn opinberri spillingu, m.a. þegar komi að löggæslu- og réttarkerfi auk fjölmiðla. Ýmsar reglugerðir og eftirlitsstofnanir á vegum stjórnvalda vinni að lausn hagsmunaárekstra. Jafnframt hafi ríkisstjórn landsins unnið að því að styrkja siðareglur innan framkvæmdavaldsins og sett á fót eftirlitsaðila með það að markmiði að takmarka hagsmunaárekstra. Jafnframt hafi verið settar á fót siðareglur fyrir Hæstarétt. Dómskerfið sé að mestu leyti sjálfstætt þó uppi hafi verið áhyggjur af skipunar- og staðfestingarferli dómara undanfarin ár.

Í skýrslu Freedom House fyrir árið 2023 kemur fram að í Bandaríkjunum sé fjölmiðlafrelsi sterkt og njóti verndar samkvæmt stjórnarskrá. Þó séu áskoranir sem hafi áhrif á frelsi og hlutleysi fjölmiðla, eins og markaðssamruni, efnahagslegar takmarkanir, stjórnmálatengsl og rangar eða villandi upplýsingar m.a. á samfélagsmiðlum. Dregið hafi úr brotum gegn fjölmiðlafrelsi þó enn eigi sér stað einstaka tilfelli. Afskipti af tjáningarfrelsi eigi sér stað víðsvegar s.s. innan skólakerfisins þar sem í sumum ríkjum hafi verið þrýst á skólayfirvöld að hætta notkun ákveðinna bóka eða rita í kennslu. Eins hafi áhyggjur almennings af eftirliti stjórnvalda á tjáningu þeirra á samfélagsmiðlum eða á öðrum miðlum áhrif á tjáningu þeirra á þeim miðlum. Stjórnarskrá Bandaríkjanna tryggi frjálsar trúarathafnir og banni opinberan stuðning við trúarbrögð. Dómar Hæstaréttar hafi aukið á frelsið, svo sem með því að heimila opinbera styrki til trúarskóla. Á sama tíma hafi haturglæpir, sem tengist trú, aukist á síðustu árum. Viðbrögð við ófriði í Gaza og Ísrael í október 2023 hafi leitt til aukins haturs gagnvart múslimum og gyðingum í Bandaríkjunum. Stjórnvöld rannsaki og saksæki almennt í slíkum málum.

Samkvæmt skýrslur ISPOR (e. The Professional Society for Health Economics and Outcomes Research) veitir bandaríska heilbrigðiskerfið ekki alhliða meðferð til allra. Kerfið sé blandað og sé fjármagnað opinberlega í gegnum Medicare og Medicaid samhliða einstaklings sjúkratrygginga. Greiðslur frá einstaklingum og í gegnum einstaklings sjúkratryggingar séu meginreglan. Frá árinu 2019 hafi um helmingur íbúa landsins notið sjúkratrygginga í gegnum vinnuveitendur sína, um 6% í gegnum einkatryggingar, 20% borgara hafi reitt sig á Medicaid, 14% á Medicare og 1% á aðrar opinberar sjúkratryggingar, s.s. fyrir fyrrverandi hermenn og herlið. Þá hafi um 8,6% Bandaríkjamanna ekki verið sjúkratryggðir. Medicare sé ætlað einstaklingum 65 ára og eldri óháð efnahag og sjúkrasögu og fyrir einstaklinga undir 65 ára sem séu fatlaðir eða með nýrnasjúkdóma á lokastigi. Medicaid sé fyrir einstaklinga sem lifi undir fátæktarmörkum og þá sem hafi ekki efni á að greiða fyrir heilbrigðisþjónustu að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Medicaid sé fjármagnað bæði af alríkinu sem og einstökum ríkjum og hvert ríki hafi sínar reglur um skilyrði, þjónustu og endurgreiðslur.

Samkvæmt upplýsingum á vefsvæði Britannica fyrir Connecticut hefur ríkið í auknum mæli takið til sín málefni íbúa sinna hvað varðar heilsu og heilbrigðisþjónustu. Flestir íbúar ríkisins búa í nálægð við sjúkrahús og starfandi læknar og aðrir heilbrigðisstarfsmenn séu þó nokkrir. Að auki séu heilsugæslur víðsvegar um ríkið. Þá hafi ríkið, til samanburðar við önnur ríki Bandaríkjanna, veitt góðar félagslegar bætur og gert ýmsar umbætur í málefnum aldraðra, barna og ungmenna og einstaklinga með sérþarfir. Samkvæmt heimasíðu félagsþjónustu Connecticut (e. Departmend of Social Services (DSS)) veiti ríkið fjárhagslega og félagslega aðstoð til fjölda íbúa á öllum aldri. Stutt sé við grunnþarfir barna, fjölskyldna, aldraðra og annarra fullorðinna einstaklinga, s.s. fatlað fólk. Þjónustan sé veitt í gegnum þjónustumiðstöðvar en einnig sé hægt að nálgast þjónustu og upplýsingar á vefsíðu þjónustunnar og í síma.

5.4 Niðurstaða um réttarstöðu flóttamanns samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Kærandi ber fyrir sig að hán eigi á hættu ofsóknir af hálfu almennings og stjórnvalda í heimaríki sínu sökum þess að hán sé uppljóstrari. Þá sé hán kynsegin einstaklingur og sé mismunað á þeim grundvelli. Ennfremur aðhyllist hán Búddhatrú og hafi upplifað áreiti sökum þess. Hán telji sig hvergi öruggt í heimaríki og geti ekki notið verndar stjórnvalda í heimaríki sínu.

Við meðferð máls síns hjá íslenskum stjórnvöldum hefur kærandi lagt fram mikinn fjölda gagna, s.s. afrit dómskjala frá Bandaríkjunum, afrit samskipta sinna við tilgreinda aðila vegna þess atviks sem kærandi kveður hafa leitt til þess að hán hafi verið sakfellt fyrir áreitni og gert að sæta fangelsisrefsingu. Þá hefur kærandi lagt fram fjölda gagna sem enga þýðingu hafa fyrir mál háns hvað varðar umsókn hans um alþjóðlega vernd hér á landi.

Mat á trúverðugleika frásagnar kæranda er byggt á endurritum af viðtali hjá Útlendingastofnun, öðrum gögnum málsins og upplýsingum um heimaríki.

Kærandi hefur einkum borið fyrir sig að eiga á hættu að sæta illri meðferð af hálfu almennings og fjölmiðla í heimaríki sínu vegna þess að hán sé uppljóstrari. Ennfremur eigi hán á hættu að verða ákært fyrir þær gjörðir sínar og að hán muni ekki hljóta sanngjarna meðferð fyrir dómstólum.

Það er mat kærunefndar að frásögn kæranda hafi verið einkar óskýr um hvað nákvæmlega hafi leitt til flótta hán frá heimaríki sínu og þá varpa þau gögn sem kærandi hefur lagt fram ekki skýra mynd af þeim atburðum. Þó verður lagt til grundvallar að kærandi hafi sótt um bætur sem þolandi heimilisofbeldis í heimaríki sínu, háni hafi verið neitað um þær bætur og kvartað til ýmissa aðila vegna þess. Kærandi hafi þó fengið bætur að lokum. Kærandi hafi verið dæmt til þess að sæta fangelsisrefsingu í apríl 2024 og afplánað fangelsisrefsingu af þeim sökum. Telji kærandi hán hafa verið órétti beitt benda heimildir um heimaríki kæranda til þess að hán geti leitað réttar síns fyrir dómstólum í heimaríki. Hvað varðar staðhæfingar kæranda um að hán sé uppljóstrari sem eigi á hættu ofsóknir af hálfu almennings í heimaríki sínu er það mat kærunefndar að gögn málsins og frásögn kæranda sé ekki til þess fallin að leggja grunn að slíkri málsástæðu og verður það því ekki lagt til grundvallar. Telji kærandi sig vera í hættu í heimaríki sínu af einhverjum orsökum, s.s. vegna kynvitundar eða trúar þá getur hán leitað aðstoðar yfirvalda og fengið vernd þeirra.

Af þeim gögnum sem kærunefnd hefur kynnt sér er ljóst að þeir ríkisborgarar Bandaríkjanna sem telja að á réttindum sínum sé brotið geti leitað aðstoðar og verndar yfirvalda þar í landi og fengið lausn sinna mála. Þá er til staðar kerfi í Bandaríkjunum sem þeir geti leitað til sem telji sig hafa verið beitta órétti af lögreglu. Af þeim gögnum sem kærunefndin hefur tekið til skoðunar má ráða að þessi úrræði séu almennt raunhæf og árangursrík og að kyngervi eða trú kæranda takmarki ekki aðgengi hán að viðeigandi vernd stjórnvalda að því marki að það hafi áhrif á niðurstöðu þessa máls.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum kæranda, telst kærandi ekki hafa sýnt fram á með rökstuddum hætti að hán eigi á hættu að sæta ofsóknum í heimaríki í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga, sbr. 38. gr. sömu laga. Sama gildir þótt litið sé til samsafns athafna. Kærandi uppfyllir því ekki skilyrði fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi, sbr. 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

5.5 Niðurstaða um viðbótarvernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga

Með vísan til umfjöllunar undir 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga um aðstæður kæranda er ljóst að þau atvik sem kærandi hefur lýst ná ekki því marki að teljast ómannúðleg eða vanvirðandi meðferð í skilningi 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Þá er ekkert í gögnum málsins eða framburði kæranda sem gefur tilefni til að ætla að einstaklingsbundnar aðstæður kæranda leiði til þess að kærandi eigi á hættu að sæta ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu snúi kærandi til baka.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum kæranda í heimaríki, er það niðurstaða kærunefndar að einstaklingsbundnar aðstæður kæranda séu ekki þannig að þær falli undir ákvæði 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Kærandi uppfyllir því ekki skilyrði fyrir viðurkenningu á stöðu sem flóttamaður hér á landi, sbr. 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

5.6 Alþjóðleg vernd á grundvelli 40. gr. laga um útlendinga

Þar sem kærandi er ekki flóttamaður samkvæmt 37. gr. laga um útlendinga á kærandi ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga.

6 Dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða

6.1 Lagagrundvöllur

Samkvæmt 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem staddur er hér á landi dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, þrátt fyrir að skilyrði 37. gr. séu ekki uppfyllt, ef útlendingur getur sýnt fram á ríka þörf fyrir vernd, t.d. af heilbrigðisástæðum eða vegna erfiðra félagslegra aðstæðna viðkomandi eða erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki eða í landi sem honum yrði vísað til. Kærunefnd telur, með vísan til orðalags ákvæðisins um „ríka þörf fyrir vernd“ auk lögskýringargagna sem fylgdu greininni, að dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verði ekki veitt nema aðstæður, bæði almennar og sérstakar m.t.t. heilsufars og félagslegra þátta, auk atvika sem þar er vísað til, nái ákveðnu alvarleikastigi þegar málið er virt í heild.

Í athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga kemur fram að ákvæði 1. mgr. 74. gr. vísi m.a. til erfiðra almennra aðstæðna í heimaríki og væri þar oft um að ræða viðvarandi mannréttindabrot í ríkinu og þá aðstöðu að yfirvöld veiti þegnum sínum ekki vernd gegn ofbeldisbrotum eða glæpum. Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga kemur m.a. fram að með erfiðum almennum aðstæðum sé vísað til alvarlegra aðstæðna í heimaríki sem ekki séu staðbundin, svo sem vegna langvarandi stríðsátaka. Þá kemur fram að erfiðar almennar aðstæður taki að jafnaði ekki til neyðar af efnahagslegum rótum eða náttúruhamfara, svo sem fátæktar, hungursneyðar eða húsnæðisskorts. Eigi það m.a. við þegar í heimaríki viðkomandi ríki óðaverðbólga, atvinnuleysi í ríkinu sé mikið eða lágmarkslaun dugi ekki fyrir framfærslu.

Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017 með síðari breytingum og athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga kemur fram að með ríkri þörf á vernd af heilbrigðisástæðum sé m.a. miðað við að um skyndilegan og lífshættulegan sjúkdóm sé að ræða og meðferð við honum væri aðgengileg hér á landi en ekki í heimaríki viðkomandi. Í þessu sambandi kemur jafnframt fram að meðferð teljist ekki óaðgengileg þótt greiða þurfi fyrir hana heldur er hér átt við þau tilvik þar sem meðferð sé til í heimaríkinu en viðkomandi eigi ekki rétt á henni. Þá kunna að falla undir 1. mgr. 74. gr. mjög alvarlegir sjúkdómar sem ekki teljast lífshættulegir, svo sem ef sýnt þykir að þeir muni valda alvarlegu óbætanlegu heilsutjóni. Ef um langvarandi sjúkdóm sé að ræða væru ríkari verndarsjónarmið fyrir hendi ef sjúkdómur væri á lokastigi. Jafnframt væri rétt að líta til þess hvort meðferð hafi hafist hér á landi og ekki væri læknisfræðilega forsvaranlegt að rjúfa meðferð, sem og til atriða sem varði félagslegar aðstæður útlendings og horfur hans.

Í 43. gr. a reglugerðar um útlendinga og athugasemdum við frumvarp til laga um útlendinga er jafnframt fjallað um erfiðar félagslegar aðstæður. Þar kemur fram að átt sé við að útlendingur hafi þörf á vernd vegna félagslegra aðstæðna í heimaríki og eru þar nefnd sem dæmi aðstæður kvenna sem hafa sætt kynferðislegu ofbeldi, sem leitt getur til erfiðrar stöðu þeirra í heimaríki, eða aðstæður kvenna sem ekki fella sig við kynhlutverk sem er hefðbundið í heimaríki þeirra og eiga á hættu útskúfun eða ofbeldi við heimkomu. Verndarþörf þjóðfélagshópa að öðru leyti myndi fara eftir aðstæðum í hverju máli.

Samkvæmt 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem sótt hefur um alþjóðlega vernd hér á landi og ekki fengið niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 18 mánaða eftir að hann lagði inn umsókn sína dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða að uppfylltum skilyrðum 2. og 3. mgr. ákvæðisins. Ef um barn er að ræða skal miða við 16 mánuði.

6.2 Niðurstaða um 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga

Líkt og að framan er rakið gefa þau gögn sem kærunefnd hefur kynnt sér um heimaríki kæranda til kynna að ríkisborgarar Bandaríkjanna geti leitað aðstoðar og verndar yfirvalda þar í landi og fengið lausn mála sinna. Verður með vísan í framangreinda umfjöllun ekki fallist á að almennar aðstæður í heimaríki kæranda séu slíkar að rétt sé að veita háni dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða af þeim sökum.

Í viðtali greindi kærandi frá því að hafa verið greint með athyglisbrest og ofvirkni (ADHD), mígreni, þunglyndi og áfallastreitu í heimaríki og hafi tekið lyf vegna ADHD. Kvað kærandi líkamlega heilsu sína slæma þar sem hán hafi ekki fengið peninga frá íslenskum stjórnvöldum til þess að borða og þá væri andleg líðan háns slæm eftir upplifun sína af dvöl á Landspítalanum. Kærandi kvaðst hafa gögn um heilsufar sitt sem hán lagði þó ekki fram hjá Útlendingastofnun. Í gögnum málsins liggur fyrir læknabréf, dags. 16. október 2024, frá geðlækningasviði Landspítala Háskólasjúkrahúss. Þar kemur fram að kærandi hafi verið lagt inn á meðferðargeðdeild geðrofssjúkdóma 11. – 16. október 2024. Við úskrift hafi kærandi ekki verið í metið í bráðri sjálfsvígshættu eða í bráðu geðrofi eða oflætis/vægu oflætis ástandi. Ekki hafi verið metin þörf á innlögn á spítala á þessum tímapunkti. Kæranda var uppáskrifað ýmis lyf við útskrift.

Af framburði kæranda og framlögðum heilsufarsgögnum verður ekki ráðið að kærandi glími við skyndilega, lífshættulega eða mjög alvarlega sjúkdóma sem fyrirséð sé að muni valda alvarlegu óbætanlegu heilsutjóni. Að framangreindu virtu verður ekki talið að kærandi þarfnist meðferðar sem sé svo sérhæfð að hán geti einungis hlotið hana hérlendis né að rof á henni yrði til tjóns fyrir hán verði hán gert að snúa aftur til heimaríkis. Verður ekki annað séð en að kærandi hafi getað leitað sér heilbrigðisaðstoðar í heimaríki og fengið hana. Hefur jafnframt ekkert komið fram sem bendir til annars en að kærandi muni áfram geta fengið heilbrigðisaðstoð verði háni gert að snúa aftur til heimaríkis. Hefur kærandi því ekki sýnt fram á að hán hafi þörf á vernd af heilbrigðisástæðum, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Kærandi greindi frá því að hafa starfað fyrir félagsþjónustuna í heimaborg sinni í um átta ár. Kærandi kvaðst eiga hús í heimaborg hán en líkur væri á að framkvæmt yrði fjárnám í því og þá hafi bifreið háns verið dregin af yfirvöldum. Þá kvaðst kærandi síðast hafa dvalið í Washington og verið heimilislaust. Kærandi kvaðst eiga fjölskyldu í heimaríki en hán væri í takmörkuðum samskiptum við hana.

Kærandi hefur greint frá því að eiga bakland í heimaríki og af gögnum málsins verður talið að hán hafi getað framfleytt sér í heimaríki. Kærandi er ungt að árum og hefur ekkert komið fram sem bendir til annars en að hán sé almennt heilsuhraust og vinnufært. Eru félagslegar aðstæður kæranda við komu til heimaríkis því ekki slíkar að þær geti talist erfiðar í skilningi 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Þegar frásögn kæranda, upplýsingar um heimaríki og gögn málsins eru virt í heild, með hliðsjón af aðstæðum kæranda í heimaríki, er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki sýnt fram á aðstæður sem ná því alvarleikastigi að kærandi hafi ríka þörf á vernd líkt og kveðið er á um í 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Það er því niðurstaða kærunefndar að aðstæður í heimaríki séu ekki með þeim hætti að veita beri kæranda dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

6.3 Niðurstaða um 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga

Kærandi sótti um alþjóðlega vernd hér á landi 16. október 2024 og á ákvæði 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga því ekki við.

7 Bann við endursendingu samkvæmt 42. gr. laga um útlendinga

7.1 Lagagrundvöllur

Samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga er ekki heimilt að senda útlending eða ríkisfangslausan einstakling til svæðis þar sem hann hefur ástæðu til að óttast ofsóknir, sbr. 37. og 38. gr., eða vegna svipaðra aðstæðna og greinir í flóttamannahugtakinu er í yfirvofandi hættu á að láta lífið eða verða fyrir ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar er einnig óheimilt að senda útlending til svæðis þar sem ekki er tryggt að hann verði ekki sendur áfram til slíks svæðis sem greinir í 1. mgr.

7.2 Niðurstaða um bann við endursendingu

Með vísan til umfjöllunar að framan um heimaríki kæranda er það niðurstaða kærunefndar að þær aðstæður sem ákvæðið tekur til eigi ekki við í máli kæranda. Stendur ákvæði 42. gr. laga um útlendinga því ekki í vegi fyrir endursendingu kæranda þangað.

8 Bersýnilega tilhæfulaus umsókn og brottvísun og endurkomubann

8.1 Lagagrundvöllur

Í 3. mgr. 43. gr. reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017 kemur fram að verði umsækjanda um alþjóðlega vernd ekki veitt dvalarleyfi skuli Útlendingastofnun taka ákvörðun um frávísun eða brottvísun eftir ákvæðum laga um útlendinga og að útlendingur sem sótt hafi um alþjóðlega vernd teljist hafa áform um að dveljast á landinu lengur en 90 daga. Samkvæmt 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga skal vísa útlendingi úr landi sem dvelst ólöglega í landinu eða þegar tekin hefur verið ákvörðun sem bindur enda á heimild útlendings til dvalar í landinu svo framarlega sem ákvæði 102. gr. laganna eigi ekki við. Í 102. gr. laganna er kveðið á um vernd og takmarkanir við ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laganna skal brottvísun ekki ákveðin ef hún, með hliðsjón af atvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Sérstaklega skal taka tillit til þess ef um barn eða nánasta aðstandanda barns er að ræða og skal það sem barni er fyrir bestu haft að leiðarljósi við ákvörðun. Við mat á því hvort brottvísun feli í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart kæranda verður að hafa ákvæði 71. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, sbr. nr. 33/1944 og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um friðhelgi einkalífs og fjölskyldu til hliðsjónar. Þegar útlendingur á hagsmuna að gæta í skilningi 8. gr. sáttmálans verður ákvörðun um brottvísun að vera í samræmi við það sem lög mæla fyrir um og nauðsyn ber til í lýðræðislegu þjóðfélagi, sbr. 2. mgr. 8. gr. sáttmálans.

Samkvæmt 1. mgr. 101. gr. laganna felst í endanlegri ákvörðun um brottvísun skylda útlendings til þess að yfirgefa Schengen-svæðið nema viðkomandi hafi heimild til dvalar í öðru ríki sem er þátttakandi í Schengen-samstarfinu. Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 98. gr. laga um útlendinga sem leiða til þess að brottvísun og endurkomubann er nú beitt þar sem áður var beitt frávísun en veita skal frest til sjálfviljugrar heimfarar, sbr. 104. gr. laga um útlendinga. Sá sem sætir slíkri ákvörðun getur komist hjá endurkomubanni með því að yfirgefa landið sjálfviljugur innan frestsins, sbr. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga.

8.2 Niðurstaða um það hvort umsókn kæranda hafi verið bersýnilega tilhæfulaus

Í ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda kemur fram að hán sé ríkisborgari ríkis sem sé á lista Útlendingastofnunar yfir örugg upprunaríki. Var það mat Útlendingastofnunar að umsókn kæranda um alþjóðlega vernd teldist bersýnilega tilhæfulaus, sbr. b-lið 1. mgr. 29. gr. og b-lið 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Með vísan til þess og þess að málsatvik bentu ekki til þess að til staðar væru ástæður sem réttlætt gætu það var kæranda ekki veittur frestur til sjálfviljugrar heimfarar, sbr. b-lið 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga, sbr. einnig 5. mgr. sama ákvæðis.

Lög um útlendinga skilgreina ekki hvað felst í orðalaginu „bersýnilega tilhæfulaus“ í skilningi b-liðar 2. mgr. 104. gr. laganna. Við túlkun ákvæðisins telur kærunefnd að líta verði til þess að orðið tilhæfulaus lýsir einhverju sem byggir ekki á staðreyndum eða á ekki við rök að styðjast. Þá leiðir af orðalagi ákvæðisins að tilhæfuleysi umsóknar þarf að vera bersýnilegt, þ.e. blasa við stjórnvaldi við skoðun málsins. Með vísan til orðalags ákvæðisins og til samræmis við ákvæði tilskipunar 2008/115/EB um brottvísun útlendinga í ólögmætri dvöl telur kærunefnd að umsókn um dvalarleyfi eða alþjóðlega vernd sé bersýnilega tilhæfulaus í skilningi b-liðar 2. mgr. 104. gr. laganna þegar eftirfarandi tilvik eiga við:

a) ljóst er, við fyrstu sýn, að málsástæður umsækjanda varða ekki þá þætti sem 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga taka til,

b) ljóst er, við fyrstu sýn, að málsástæður umsækjanda séu ekki þess eðlis eða nái ekki því alvarleikastigi að þær gætu leitt til þeirrar niðurstöðu að heimilt væri að veita umsækjenda dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, og

c) frekara mat og gagnaöflun, þar með talið viðtal við umsækjanda, hafi ekki breytt ofangreindu upphaflegu mati.

Líkt og að framan er rakið er það niðurstaða kærunefndar, að teknu tilliti til gagna um heimaríki kæranda og aðstæður hán þar, að kæranda standi til boða að leita til lögreglu þurfi hán á aðstoð að halda. Þá sé til staðar kerfi í Bandaríkjunum sem þeir geti leitað til sem telji sig hafa verið beitta órétti af lögreglu eða yfirvöldum. Hefur því frá upphafi málsmeðferðarinnar verið bersýnilegt að málsástæður kæranda vörðuðu ekki þá þætti sem 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga tekur til. Enn fremur hefur verið bersýnilegt að aðrar aðstæður í heimaríki kæranda séu ekki þess eðlis eða nái því alvarleikastigi að þær gætu leitt til þeirrar niðurstöðu að heimilt væri að veita kæranda dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Í þessu sambandi lítur kærunefnd til þess að orðalag 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um að aðili þurfi að sýna fram á ríka þörf á vernd og tekur mat stjórnvalda á tilhæfuleysi slíkra umsókna mið af þeirri ábyrgð sem lögð er á aðila að þessu leyti. Þá er einnig ljóst að frekara mat og gagnaöflun hafi ekki breytt ofangreindu mati.

Með vísan til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að umsókn kæranda um alþjóðlega vernd eða dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða hafi verið bersýnilega tilhæfulaus, sbr. b-lið 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga, og rétt að veita kæranda ekki frest til þess að yfirgefa landið sjálfviljugu.

8.3 Niðurstaða um brottvísun og endurkomubann

Eins og að framan greinir hefur umsókn kæranda um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga verið synjað. Hefur kærandi því ekki frekari heimild til dvalar hér á landi. Af framangreindu leiðir að með hinni kærðu ákvörðun var réttilega bundinn endir á heimild kæranda til dvalar hér á landi og ber því samkvæmt 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga að vísa kæranda úr landi nema 102. gr. laganna standi því í vegi.

Kæranda var í viðtali hjá Útlendingastofnun leiðbeint um að til skoðunar væri að brottvísa háni frá Íslandi og ákvarða endurkomubann hingað til lands. Var kæranda gefið færi á að koma að andmælum hvað það varðar. Kærandi kvaðst eiga ættingja í Svíþjóð og að það væri ósanngjarnt að brottvísa háni og ákveða endurkomubann þar sem að það væri brot gegn mannúð og að ættingi háns í Svíþjóð gæti þá ekki hitt hán.

Með vísan til framangreindrar umfjöllunar og af þeim svörum sem kærandi gaf um tengsl sín við Ísland og önnur Schengen-ríki verður ekki séð að brottvísun og endurkomubann verði talin ósanngjörn ráðstöfun í garð háns eða nánustu aðstandenda háns, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga.

9 Athugasemdir, samantekt og leiðbeiningar

Með vísan til alls þess sem að framan er rakið og forsendna hinnar kærðu ákvörðunar er hún staðfest.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

formaður