14 nóvember 2024

Úrskurður nr. 1135/2024

Hinn 14. nóvember 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 1135/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24050078

Kæra […]

1 Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 10. maí 2024 barst kærunefnd útlendingamála sjálfkrafa kæra, samkvæmt 3. málsl. 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, á ákvörðun Útlendingastofnunar um að taka ekki til efnismeðferðar hér á landi umsókn drengs sem kveðst heita […], vera fæddur […] og vera ríkisborgari Afganistan (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd og vísa honum frá landinu.

Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal nefndin meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju til þeirrar stofnunar sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðun Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort taka eigi mál kæranda til efnismeðferðar hér á landi á grundvelli 36. gr. laganna. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt.

Kærandi gerir kröfu um að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að umsókn hans verði tekin til efnismeðferðar samkvæmt ákvæðum 36. gr. laga um útlendinga.

2 Málsmeðferð

Samkvæmt skýrslu lögreglu kom kærandi til Íslands án fylgdar og lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd 1. mars 2024. Við leit að fingraförum kæranda í Eurodac gagnagrunninum, sama dag, kom í ljós að fingraför hans höfðu verið skráð í grunninn af yfirvöldum í Þýskalandi. Hinn 19. mars 2024 var beiðni um upplýsingar um stöðu kæranda beint til yfirvalda i Þýskalandi, sbr. 34. gr. reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 604/2013 (hér eftir Dyflinnarreglugerðin). Í svari frá þýskum yfirvöldum, dags. 21. mars 2024, kom fram að kærandi væri með umsókn um alþjóðlega vernd til meðferðar í Þýskalandi og að hann hafi verið skráður sem fylgdarlaust ungmenni við málsmeðferð sína þar í landi á grundvelli vegabréfs. Engin aldursgreining hafi verið framkvæmd í máli hans. Þá kemur fram að kærandi eigi frænda í Þýskalandi og sé með lögráðamann. Hinn 21. mars 2024 var beiðni um viðtöku kæranda og umsóknar hans um alþjóðlega vernd beint til yfirvalda í Þýskalandi, sbr. 8. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Í svari frá þýskum yfirvöldum, dags. 15. apríl 2024, samþykktu þau viðtöku kæranda á grundvelli 1. mgr. 8. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar þar sem kærandi ætti aðstandanda sem væri búsettur í Þýskalandi. Kærandi kom til viðtals hjá Barnahúsi 8. apríl 2024, ásamt löglærðum talsmanni sínum og fulltrúa Barnaverndar Suðurnesjabæjar. Útlendingastofnun ákvað 10. maí 2024 að taka umsókn kæranda um alþjóðlega vernd hér á landi ekki til efnismeðferðar og að honum skyldi vísað frá landinu. Útlendingastofnun taldi að kærandi hefði ekki slík tengsl við Ísland að nærtækast væri að hann fengi hér vernd eða að sérstakar ástæður mæltu annars með því að taka bæri umsókn kæranda til efnismeðferðar, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Það var mat stofnunarinnar að 42. gr. laga um útlendinga kæmi ekki í veg fyrir að kærandi yrði sendur til viðtökuríkis. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 10. maí 2024 og barst greinargerð kæranda 22. maí 2024.

3 Greinargerð til kærunefndar

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og mat lagt á öll sjónarmið er þar koma fram. Verða aðeins reifuð hér helstu atriði greinargerðarinnar.

Í greinargerð er vísað til gagna málsins, þ.m.t. viðtals kæranda hjá Barnahúsi og greinargerðar hans til Útlendingastofnunar. Í greinargerð er vísað til landaskýrslna hvað varðar aðstæður umsækjenda um alþjóðlega vernd í Þýskalandi.

Í greinargerð eru færð rök fyrir því að aðstæður kæranda falli undir 2. og 3. mgr. 36. gr. laganna. Kærandi byggi á persónulegum aðstæðum sínum, viðkvæmri stöðu og þeim aðstæðum sem bíði hans í viðtökuríki. Kærandi gerir athugasemdir við ákvörðun Útlendingastofnunar. Kærandi áréttar að forráðamaður og meintur frændi hans í Þýskalandi sé sami einstaklingur. Kærandi hafi greint frá því að umræddur einstaklingur sé ekki frændi hans heldur hafi hann verið búsettur í sama þorpi og kærandi í heimaríki. Kærandi hafi greint frá því að eiga frænda, sem sé búsettur hér á landi. Kærandi telur að þrátt fyrir að hann sé ólögráða beri íslenskum stjórnvöldum að taka tillit til skoðana hans, í samræmi við aldur hans og þroska, sbr. 2. mgr. 10. gr. og 3. mgr. 25. gr. laga um útlendinga. Kærandi eigi blóðtengda ættingja hér á landi sem geti aðstoðað hann að koma sér fyrir. Kærandi upplifi sig öruggan hér á landi en í Þýskalandi hafi hann óttast að vera sendur úr landi. Kærandi telur að líta beri á ættingja hans hér á landi sem aðstandendur í skilningi 1. mgr. 8. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar. Með tilliti til blóðtengsla kæranda og frænda hans og þess að hann er fylgdarlaust barn verði að líta svo á að endursending kæranda sé ósanngjörn ráðstöfun gagnvart honum. Vísar kærandi í tiltekinn úrskurð máli sínu til stuðnings.

Kærandi telur að gera hafi átt frekari skoðun á högum hans hér á landi og meta með heildstæðum hætti hvernig hagsmunum hans væri best borgið, sbr. 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Útlendingastofnun hafi því brotið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga. Kærandi ítrekar að hagsmunir barna skuli hafðir að leiðarljósi við ákvarðanatöku er varðar börn.

4 Umsókn um alþjóðlega vernd

4.1 Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð nr. 540/2017 um útlendinga, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944 og mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Jafnframt ber að líta til ákvæða alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna frá 1951, ásamt viðauka við samninginn frá 1967, og annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda og reglugerða og tilskipana Evrópusambandsins er varða landamæraeftirlit og umsóknir um alþjóðlega vernd eftir því sem tilefni er til.

Ákvæði laga um útlendinga, reglugerðar um útlendinga sem og önnur ákvæði laga og stjórnvaldsfyrirmæla sem máli skipta við úrlausn umsóknar kæranda um alþjóðlega vernd verða reifuð í viðeigandi köflum hér að neðan.

4.2 Aðstæður kæranda

Kærandi er […] ára drengur sem staddur er hér á landi einn. Kærandi greindi frá því að fjölskylda hans dvelji í Tyrklandi og hann eigi frænda sem sé búsettur hér á landi. Kærandi hafi komið hingað til lands þar sem málsmeðferð vegna umsóknar hans í Þýskalandi tæki of langan tíma en kærandi hafi í hyggju að óska eftir fjölskyldusameiningu. Kærandi kvaðst hafa farið frá Tyrklandi til Grikklands og dvalið þar í um tuttugu daga. Kærandi hafi svo farið í gegnum Bosníu og Hersegóvínu til Þýskalands. Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd í Þýskalandi 3. ágúst 2023 og kvaðst hafa dvalið þar í tíu mánuði en umsókn hans er enn til meðferðar þar í landi. Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi 1. mars 2024. Kærandi greindi frá því að hafa verið búsettur hjá frænda sínum og fjölskyldu hans í Þýskalandi og hann sé jafnframt forráðamaður hans þar í landi. Umræddur maður sé ekki blóðtengdur kæranda heldur hafi þeir verið búsettir í sama þorpi í heimaríki og kærandi tali um hann sem frænda sinn.

4.3 Réttarstaða kæranda sem barn

Staða barna á flótta ræðst af viðeigandi reglum í þjóðarétti og landsrétti. Í 22. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013, segir í fyrsta lagi að aðildarríki skuli gera viðeigandi ráðstafanir til að tryggja að barn sem leiti eftir réttarstöðu sem flóttamaður, eða sem talið sé flóttamaður samkvæmt viðeigandi reglum eða starfsháttum þjóðaréttar eða landslaga, fái, hvort sem það sé í fylgd foreldra eða annarra eða ekki, viðeigandi vernd og mannúðlega aðstoð við að nýta sér þau réttindi sem við eigi og kveðið sé á um í samningnum.

Í 2. mgr. 10. gr. laga um útlendinga segir að ákvarðanir sem varði barn skuli teknar með það sem því sé fyrir bestu að leiðarljósi, því tryggður réttur til að tjá skoðanir sínar í málum sem það varði og að tekið sé tillit til skoðana barnsins í samræmi við aldur þess og þroska. Í 3. mgr. 25. gr. laga um útlendinga kemur fram að við ákvörðun sem sé háð mati stjórnvalds skuli huga að öryggi barns, velferð þess og félagslegum þroska og möguleika þess til að sameinast fjölskyldu sinni. Í 32. gr. a reglugerðar um útlendinga kemur m.a. fram að sé ólögráða barn í fylgd annars eða beggja foreldra skuli það almennt viðurkennt að hagsmunum barns sé best borgið með því að tryggja fjölskylduna sem heild og rétt hennar til að vera saman.

Farið hefur verið yfir gögn málsins, þ. á m. gögn sem Útlendingastofnun aflaði frá barnaverndaryfirvöldum hjá Suðurnesjabæ þar sem fram kemur að stofnunin hafi haft samband við frænda kæranda í viðtökuríki sem fari með forsjá yfir kæranda. Hann hafi greint frá því að kærandi hafi verið búsettur hjá honum, konu hans og fjórum börnum þeirra í tíu mánuði í Þýskalandi. Frændi hans hafi tjáð að kæranda hafi liðið vel á heimilinu og að gott samband hafi myndast milli hans og frændsystkinanna. Einnig hafi kærandi tjáð það að honum hafi liðið vel hjá frænda sínum. Í viðtali kæranda hjá Barnahúsi greindi kærandi frá því að hafa liðið vel í Þýskalandi en að málsmeðferð vegna umsóknar sinnar um alþjóðlega vernd þar í landi hafi gengið of hægt og því hafi hann komið til Íslands. Benda umrædd gögn til þess að hagsmunum kæranda sé best borgið með því að sameinast frænda sínum og forráðamanni og fjölskyldu hans í viðtökuríki.

4.4 Niðurstaða um 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga

Í 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga segir að umsókn um alþjóðlega vernd skuli tekin til efnismeðferðar nema:

c. heimilt sé að krefja annað ríki, sem tekur þátt í samstarfi á grundvelli samninga sem Ísland hefur gert um viðmiðanir og fyrirkomulag við að ákvarða hvaða ríki skuli fara með beiðni um alþjóðlega vernd sem lögð er fram hér á landi eða í einhverju samningsríkjanna, um að taka við umsækjanda.

Í III. kafla Dyflinnarreglugerðarinnar koma fram viðmið, í ákveðinni forgangsröð, um hvaða ríki skuli bera ábyrgð á umsókn um alþjóðlega vernd. Þýsk yfirvöld hafa fallist á að taka við umsjá kæranda og umsókn hans um alþjóðlega vernd samkvæmt 1. mgr. 8. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar þar sem kærandi eigi aðstandanda þar í landi, sem sé frændi hans og forráðamaður. Af þeim sökum skal kærandi endursendur til Þýskalands enda bera þýsk yfirvöld ábyrgð á umsókn hans samkvæmt Dyflinnarreglugerðinni.

4.5 Landaupplýsingar

Lagt hefur verið mat á aðstæður í Þýskalandi, m.a. með hliðsjón af eftirfarandi skýrslum og gögnum. Kærunefnd hefur jafnframt kynnt sér þær heimildir sem kærandi vísar til í greinargerð sinni og litið til efnis þeirra við mat á aðstæðum í viðtökuríki.

2023 Country Reports on Human Rights Practices – Germany (United States Department of State, 22. apríl 2024);
Amnesty International Report 2022/23 - Germany (Amnesty International, 27. mars 2023);
The AnkER centres. Implications for asylum precedures, reception and return (European Council on Refugees and Exiles, 26. apríl 2019);
Asylum Information Database, Country Report: Germany (European Council on Refugees and Exiles, 5. júní 2024);
Asylum Information Database, Housing out of reach. The reception of refugees and asylum seekers in Europe (European Council on Refugees and Exiles, 29. maí 2019);
Country Report – Immigration Detention in Germany: From Open Arms to Public Backlash (Global Detention Project, ágúst 2020);
Freedom in the World 2024 – Germany (Freedom House, mars 2023);
Upplýsingar af heimasíðu stofnunar gegn mismunun (https://www.antidiskriminierungsstelle.de/EN/homepage/homepage-node.html,);
Upplýsingar af heimasíðu þýsku útlendingastofnunarinnar (www.bamf.de)og
World Report 2024 – Germany (Human Rights Watch, 11. janúar 2024).

Þýskaland er eitt af aðildarríkjum Evrópusambandsins og því bundið af reglum sambandsins við málsmeðferð umsækjenda um alþjóðlega vernd, t.a.m. tilskipunum sambandsins um meðferð umsókna um alþjóðlega vernd nr. 2013/32/EU, um móttökuaðstæður nr. 2013/33/EU og um lágmarksviðmið til þess að teljast flóttamaður nr. 2011/95/EU. Þá hefur Þýskaland verið aðili að Evrópuráðinu frá 13. júlí 1950 og fullgilti mannréttindasáttmála Evrópu árið 1953. Þýskaland fullgilti samning Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og annarri illri og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð 1. október 1990, um borgarleg og stjórnmálaleg réttindi og um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi 17. desember 1973. Þá fullgilti Þýskaland barnasáttmálann 6. mars 1992. Þá gerðist ríkið aðili að Flóttamannasamningnum 1. desember 1953.

Í skýrslu European Council on Refugees and Exiles (ECRE) frá árinu 2024 kemur fram að einstaklingar skuli sækja um alþjóðlega vernd í Þýskalandi hjá þýsku útlendingastofnuninni (þ. Bundesamt für Migration und Flüchtlinge) eða lögreglunni. Lögum samkvæmt eigi umsækjendur rétt á gistirými í móttökumiðstöðvum (þ. Aufnahmeeinrichtung) frá því að þeir leggi fram umsókn sína og þar til niðurstaða liggur fyrir. Í skýrslunni kemur fram að árið 2023 hafi meðalmálsmeðferðartími útlendingastofnunar á umsóknum um alþjóðlega vernd verið tæpir sex mánuðir. Umsækjendur um alþjóðlega vernd í Þýskalandi eigi rétt á viðtali með aðstoð túlks, áður en ákvörðun er tekin í máli þeirra hjá þýsku útlendingastofnuninni. Í framangreindum gögnum kemur fram að umsækjendur sem fengið hafi synjun á umsókn sinni hjá þýsku útlendingastofnuninni geta kært niðurstöðuna til sérstaks stjórnsýsludómstóls (þ. Verwaltungsgericht). Fái umsækjendur synjun á umsókn sinni hjá útlendingastofnun eða stjórnsýsludómstól eigi þeir möguleika á því að leggja fram viðbótarumsókn (þ. Folgeantrag) um alþjóðlega vernd hjá útlendingastofnun. Ef nýjar upplýsingar eða gögn liggi fyrir í máli umsækjanda, aðstæður hafa breyst í máli hans eða verulegir annmarkar voru á fyrri málsmeðferð, geti skilyrði viðbótarumsóknar verið uppfyllt. Umsækjendur geti borið mál sitt undir þýska dómstóla sé viðbótarumsókn þeirra synjað. Jafnframt eigi umsækjendur þess kost að leggja fram beiðni fyrir Mannréttindadómstól Evrópu um bráðabirgðaráðstöfun samkvæmt 39. gr. málsmeðferðarreglna dómstólsins, telji þeir endanlega niðurstöðu um synjun á alþjóðlegri vernd hafa í för með sér hættu á ofsóknum eða meðferð sem brjóti í bága við ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu.

Í skýrslu ECRE frá árinu 2024, um aðstæður og aðbúnað umsækjenda um alþjóðlega vernd í Þýskalandi kemur fram að umsækjendum séu tryggð búsetuúrræði og mataraðstoð. Flestar móttökumiðstöðvar hafi þá stefnu að hýsa einstæðar konur og fjölskyldur í aðskildum byggingum eða álmum. Þá séu sumar móttökumiðstöðvar sem útvegi aðskilin herbergi fyrir einstaklinga í viðkvæmri stöðu. Þá verður ráðið af skýrslu ECRE að umsækjendur um alþjóðlega vernd í Þýskalandi eigi rétt á nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu. Samkvæmt dómaframkvæmd þýskra dómstóla felur orðalagið „nauðsynleg heilbrigðisþjónusta“ ekki einvörðungu í sér bráðaþjónustu. Þá geta umsækjendur um alþjóðlega vernd sem glíma við sálræn áföll fengið aðgang að þjónustu sérfræðilækna og annarra meðferðaraðila. Þó eru dæmi um að umsækjendur hafa átt í erfiðleikum með að nálgast slíka þjónustu, m.a. vegna fjarlægða milli búsetu- og meðferðarúrræða. Í skýrslunni kemur jafnframt fram að börn umsækjenda um alþjóðlega vernd eigi rétt á menntun í Þýskalandi til 16 ára aldurs.

Í skýrslu ECRE kemur fram að fylgdarlaus ungmenni séu sjálfkrafa metin í viðkvæmri stöðu við málsmeðferð sína. Fylgdarlaus ungmenni séu fyrst í umsjá barnaverndaryfirvalda í Þýskalandi (e. youth welfare office) sem taki síðar ákvörðun um hvaða sveitarfélag muni bera ábyrgð á umsjá þeirra. Þegar tekin hefur verið ákvörðun um hvaða sveitarfélag beri ábyrgð á umsjá barnsins fari fram skoðun á högum þess og aldur ákveðinn. Tekin sé ákvörðun um viðeigandi búsetuúrræði sem geti ýmist verið hjá ættingjum, fósturfjölskyldu eða í sérhæfðu úrræði fyrir börn. Einnig sé lagt mat á félagsleg tengsl barnsins og möguleika þess til fjölskyldusameiningar. Sérstöku kerfi hafi verið komið á fót til að tryggja að fylgdarlaus ungmenni fái búsetuúrræði við hæfi og sérstakan stuðning í samræmi við hagsmuni þeirra. Barni sé skipaður forráðamaður við málsmeðferð sína og hann gegni hlutverki sínu þar til barnið hafi náð átján ára aldri. Samkvæmt skýrslunni eigi að öll börn, þ. á m. umsækjendur um alþjóðlega vernd, rétt á menntun. Fram kemur í skýrslu ECRE að vegna álags á inniviði í Þýskalandi árið 2023 hafi fylgdarlaus ungmenni ekki haft fullnægjandi aðgang að sérstakri aðstoð, s.s. sálfræðilegri aðstoð. Á vefsíðu þýskra útlendingayfirvalda kemur fram að ólögráða einstaklingar geti ekki lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd án aðstoð löglærðs fulltrúa. Samkvæmt lögum séu gerðar miklar kröfur til þess að málsmeðferð taki mið af bestu hagsmunum barnsins í málum fylgdarlausra ungmenna.

Af framangreindum gögnum verður talið að þýsk stjórnvöld uppfylli skyldur sínar varðandi lögfræðiaðstoð til handa umsækjendum um vernd samkvæmt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 32/2013 um málsmeðferð við veitingu og afturköllun alþjóðlegrar verndar, sbr. 19. og 20. gr. hennar. Samkvæmt skýrslu ECRE tryggi þýsk yfirvöld umsækjendum ekki lögfræðiaðstoð endurgjaldslaust við meðferð máls á fyrsta stjórnsýslustigi. Frá árinu 2019 hafi verið boðið upp á lögfræðiráðgjöf fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd og var sú ráðgjöf endurbætt árið 2023, en hún nái ekki til lögfræðiaðstoðar á fyrsta eða öðru stjórnsýslustigi. Á kærustigi eigi umsækjendur kost á lögfræðiráðgjöf og fyrir dómstólum geti þeir sótt um aðstoð lögmanns á kostnað þýskra yfirvalda. Fylgdarlaus börn, sem eru umsækjendur um alþjóðlega vernd, eigi þó ávallt rétt á aðstoð löglærðs fulltrúa sem gætir hagsmuna þeirra við málsmeðferðina.

Í skýrslu samtakanna Freedom House frá árinu 2023 kemur fram að stjórnarskrá Þýskalands og annarri löggjöf sé ætlað að tryggja jafnræði meðal allra auk þess sem í þeim er að finna ákvæði sem leggi bann við mismunun á grundvelli uppruna, trúar og annarra ástæðna. Þá kemur fram í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2023 að umsækjendur um alþjóðlega vernd og flóttafólk hafi orðið fyrir ofbeldi í Þýskalandi. Í skýrslu samtakanna Amnesty International kemur fram að árið 2021 hafi þýska ríkisstjórnin samþykkt aðgerðaráætlun til að uppræta hatursglæpi en þó hafi skort heildarstefnu við að uppræta kynþáttafordóma. Þá kemur fram í skýrslu samtakanna fyrir árið 2022 að aðgerðaráætlun gegn hægri-öfgastjórn hafi verið kynnt í mars 2023 en þar hafi ekki verið tekið á stofnana- og kerfisbundnum kynþáttafordómum. Þá sé starfrækt stofnun gegn mismunun (e. Anti-Discrimination Agency) í Þýskalandi sem einstaklingar sem telji sig hafa orðið fyrir mismunun geti leitað til. Á vefsíðu stofnunarinnar kemur fram að hlutverk hennar sé fyrst og fremst að veita þolendum mismununar leiðbeiningar og aðstoð um það í hvaða farveg sé best að leggja mál þeirra.

4.6 Niðurstaða um 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga

Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi fyrir gildistöku laga nr. 68/2024 til breytinga á lögum um útlendinga en samkvæmt 5. gr. breytingarlaganna var 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga felld úr gildi. Samkvæmt lagaskilum 14. gr. breytingarlaganna gildir umrædd breyting ekki um meðferð umsókna sem bárust fyrir gildistöku laganna og verður því tekin afstaða til ákvæðisins í þessum kafla. Hið sama á við um 32. gr., 32. gr. a, 32. gr. b, 32. gr. c og 32. gr. d reglugerðar um útlendinga sem felld voru úr gildi með breytingarreglugerð nr. 1069/2024. Í 1. málsl. þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga segir:

Ef svo stendur á sem greinir í 1. mgr. skal þó taka umsókn um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar ef útlendingurinn hefur slík sérstök tengsl við landið að nærtækast sé að hann fái hér vernd eða ef sérstakar ástæður mæla annars með því.

Í 1. mgr. 32. gr. a reglugerðar um útlendinga kemur fram að með sérstökum ástæðum samkvæmt 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga sé átt við einstaklingsbundnar ástæður er varða umsækjanda sjálfan. Þá eru í 2. og 3. mgr. 32. gr. a reglugerðarinnar talin upp viðmið í dæmaskyni sem leggja skuli til grundvallar við mat á því hvort sérstakar ástæður séu fyrir hendi en þau viðmið varða aðallega alvarlega mismunun eða alvarleg veikindi. Þar segir:

Ef umsækjandi mun eiga erfitt uppdráttar í viðtökuríki vegna alvarlegrar mismununar, s.s. ef ríkið útilokar viðkomandi frá menntun, nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu, nauðsynlegri þjónustu vegna fötlunar, eða atvinnuþátttöku á grundvelli kynhneigðar, kynþáttar eða kyns eða ef umsækjandi getur vænst þess að staða hans, í ljósi framangreindra ástæðna, verði verulega síðri en staða almennings í viðtökuríki, ef umsækjandi glímir við mikil og alvarleg veikindi, s.s. skyndilegan og lífshættulegan sjúkdóm og meðferð við honum er aðgengileg hér á landi en ekki í viðtökuríki. Meðferð telst, að öllu jöfnu, ekki óaðgengileg þótt greiða þurfi fyrir hana heldur er hér átt við þau tilvik þar sem meðferð er til í viðtökuríkinu en viðkomandi muni ekki standa hún til boða, eða ef umsækjanda, vegna þungunar, stendur ekki til boða fullnægjandi fæðingaraðstoð í viðtökuríki.

Að öðru leyti en talið er upp hér að framan hefur heilsufar umsækjanda takmarkað vægi við mat á því hvort umsókn hans verði tekin til efnislegrar meðferðar hér á landi nema ástæðan sé talin það einstaklingsbundin og sérstök að ekki verði fram hjá henni litið. Efnahagslegar ástæður geta ekki talist til sérstakra ástæðna.

Orðalagið „muni eiga“ í 2. mgr. 32. gr. a reglugerðarinnar felur ekki í sér kröfu um afdráttarlausa sönnun þess að umsækjandi verði fyrir alvarlegri mismunun sem leiði til þess að hann muni eiga erfitt uppdráttar heldur að leitt sé í ljós að tilteknar líkur séu á að umsækjandi verði fyrir alvarlegri mismunun. Verður því að sýna fram á að umsækjandi sé í raunverulegri hættu á að verða fyrir mismunun af þeim toga, með þeim afleiðingum, og af því alvarleikastigi sem ákvæðið lýsir. Ekki nægir að aðeins sé til staðar möguleiki á að slíkri mismunun. Af því leiðir að þó svo að dæmi séu um að einstaklingar í sambærilegri stöðu og umsækjandi í viðtökuríki hafi orðið fyrir alvarlegri mismunun af þeim toga sem 32. gr. a reglugerðar um útlendinga mælir fyrir um telst umsækjandi ekki sjálfkrafa eiga slíkt á hættu heldur þarf að sýna fram á að verulegar ástæður séu til að ætla að umsækjandi, eða einstaklingur í sambærilegri stöðu og umsækjandi, verði fyrir slíkri meðferð.

Við mat á því hvort umsækjandi glími við mikil og alvarleg veikindi í skilningi 2. mgr. 32. gr. a reglugerðarinnar, verður m.a. litið til heilsufarsgagna málsins og hlutlægra og trúverðugra gagna um hvort sú heilbrigðisþjónusta sem umsækjandinn þarfnast sé honum aðgengileg í viðtökuríki.

Kærandi er […] ára drengur. Við meðferð málsins greindi kærandi frá því að vera heilsuhraustur og verður ekki annað ráðið af gögnum málsins. Fyrir liggur læknisvottorð frá Göngudeild sóttvarna, dags. 22. mars 2024, þar sem fram kemur að læknisskoðun hafi farið fram í samræmi við ákvæði sóttvarnalaga.

Kæranda, löglærðum talsmanni hans og fulltrúa Barnaverndar Suðurnesjabæjar var leiðbeint í viðtali hjá Útlendingastofnun, 8. apríl 2024, um mikilvægi öflunar gagna um heilsufar, sem hann teldi hafa þýðingu fyrir mál sitt, og um að afla skriflegra upplýsinga og leggja fram við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun. Þá var kæranda jafnframt leiðbeint með tölvubréfi nefndarinnar 10. maí 2024 um framlagningu frekari gagna í málinu. Engin frekari heilsufarsgögn bárust. Með vísan til fyrrgreindrar málsmeðferðar og þeirra gagna sem liggja fyrir í málinu er mál kæranda nægjanlega upplýst hvað varðar heilsufar kæranda og aðra þætti varðandi einstaklingsbundnar aðstæður hans. Þá er ekkert sem bendir til þess að frekari gögn um heilsufar kæranda geti haft áhrif á niðurstöðu málsins.

Af gögnum málsins verður ekki ráðið að heilsufar kæranda sé með þeim hætti að hann teljist glíma við mikil og alvarleg veikindi, s.s. skyndilegan og lífshættulegan sjúkdóm og meðferð við honum sé aðgengileg hér á landi en ekki í viðtökuríki, sbr. 2. mgr. 32. gr. a reglugerðarinnar. Meðferð telst að jafnaði ekki óaðgengileg þótt greiða þurfi fyrir hana, sbr. 2. mgr. 32. gr. a reglugerðar um útlendinga. Heilsufar kæranda er ekki þess eðlis að ástæða sé til að víkja frá þessari meginreglu. Af þeim gögnum sem fyrir liggja um aðstæður í Þýskalandi verður ráðið að kærandi hafi aðgang að heilbrigðisþjónustu þar í landi en fylgdarlaus ungmenni eigi rétt á endurgjaldslausri heilbrigðisþjónustu. Þá greindi kærandi frá því að hafa verið með aðgang að heilbrigðisþjónustu. Verður því að líta svo á að aðstæður kæranda tengdar heilsufari séu ekki þess eðlis að þær teljist til sérstakra ástæðna í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga eða samkvæmt þeim viðmiðum sem talin eru upp í dæmaskyni í 32. gr. a reglugerðar um útlendinga. Þá geta heilbrigðisaðstæður kæranda ekki talist til ástæðna sem séu svo einstaklingsbundnar og sérstakar að ekki verði fram hjá þeim litið, sbr. 3. mgr. sömu greinar.

Af fyrirliggjandi gögnum má ráða að óttist kærandi um öryggi sitt geti hann leitað til lögregluyfirvalda eða annarra þar til bærra stjórnvalda sökum þess. Gögn málsins bera ekki með sér að kærandi muni eiga erfitt uppdráttar í viðtökuríki vegna alvarlegrar mismununar, s.s. ef ríkið útilokar viðkomandi frá menntun, nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu, nauðsynlegri þjónustu vegna fötlunar eða atvinnuþátttöku á grundvelli kynhneigðar, kynþáttar eða kyns eða hann geti vænst þess að staða hans, í ljósi sömu ástæðna, verði verulega síðri en staða almennings í viðtökuríki, sbr. viðmið í 32. gr. a reglugerðar um útlendinga. Kærandi hefur ekki sýnt fram á að aðrar aðstæður hans í viðtökuríki séu slíkar að önnur viðmið tengd alvarlegri mismunun, sambærileg þeim sem 32. gr. a reglugerðarinnar lýsir, leiði til þess að taka beri umsókn hans til efnismeðferðar hér á landi.

Í framangreindum landaupplýsingum kemur fram að félagsþjónusta hvers sveitarfélags í viðtökuríki beri ábyrgð á að tryggja viðeigandi þjónustu og húsnæðisúrræði fyrir fylgdarlaus ungmenni. Við mat á búsetuúrræði sé tekið tillit til möguleika á fjölskyldusameiningu og félagslegra tengsla. Fylgdarlaus ungmenni eigi rétt á forráðamanni sem beri ábyrgð á málefnum þeirra. Samkvæmt framangreindum upplýsingum eigi fylgdarlaus ungmenni rétt á menntun í Þýskalandi. Samkvæmt framburði kæranda var hann búsettur hjá frænda sínum, sem er forráðamaður hans þar í landi, og fjölskyldu hans. Kærandi hafi gengið í skóla í Þýskalandi og notið heilbrigðisþjónustu. Þá greindi kærandi frá því að honum hafi liðið vel á heimili frænda síns. Við meðferð málsins aflaði Útlendingastofnun upplýsinga hjá Barnavernd Suðurnesjabæjar þar sem fram kemur að stofnunin hafi haft samband við frænda kæranda. Hann hafi greint frá því að kærandi hafi verið búsettur hjá honum, konu hans og fjórum börnum þeirra í tíu mánuði í Þýskalandi. Frændi hans hafi tjáð að kæranda hafi liðið vel á heimilinu og að gott samband hafi myndast milli hans og frændsystkinanna.

Í 16. tölul. formálsorða Dyflinnarreglugerðarinnar kemur fram að ef umsækjandi er fylgdarlaust ólögráða barn, sem á aðstandanda eða skyldmenni, sem getur annast hann, á yfirráðasvæði annars aðildarríkis, skal það einnig vera bindandi viðmiðun um ábyrgð. Í 32. gr. a reglugerðar um útlendinga koma fram sérviðmið er varða börn og ungmenni. Þar kemur m.a. fram að sé barn fylgdarlaust beri að taka ríkt tillit til afstöðu þess og þeirrar sérstaklega viðkvæmu stöðu sem það er í skv. 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga. Útlendingastofnun er heimilt að taka umsókn fylgdarlauss barns til efnismeðferðar á grundvelli sérstakra ástæðna, samrýmist það hagsmunum þess og afstöðu. Hagsmuni fylgdarlauss barns ber m.a. að meta með hliðsjón af möguleikum barns til fjölskyldusameiningar, sbr. 8. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Fyrir liggur að kærandi er fylgdarlaust ungmenni hér á landi. Samkvæmt upplýsingum frá yfirvöldum í Þýskalandi og framburði kæranda eigi hann frænda og forráðamann í Þýskalandi. Kærandi hafi verið búsettur með honum og fjölskyldu hans. Hann hafi gengið í skóla í Þýskalandi og notið heilbrigðisþjónustu. Þá liggur fyrir að honum hafi liðið vel á heimili frænda síns í Þýskalandi en hann hafi komið hingað til lands þar sem hann teldi að málsmeðferð vegna umsóknar um alþjóðlega vernd yrði skjótari. Málsmeðferð kæranda hjá íslenskum stjórnvöldum hefur tekið mið af því að hann sé fylgdarlaust ungmenni hér á landi og hann hefur notið þjónustu hér á landi í samræmi við þarfir hans. Þá var það niðurstaða Útlendingastofnunar að kærandi væri einstaklingur í sérstaklega viðkvæmri stöðu, sbr. 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga þar sem hann sé fylgdarlaust ungmenni. Mál kæranda hefur verið skoðað með hliðsjón af meginreglunni um að hagsmunir barnsins skuli hafðir að leiðarljósi. Með vísan til framangreinds og upplýsinga um aðstæður fylgdarlausra umsækjenda um alþjóðlega vernd í Þýskalandi eru hagsmunir kæranda best tryggðir með því að hann snúi aftur til Þýskalands og sameinist frænda sínum og fjölskyldu hans þar. Við matið hefur verið tekið mið af afstöðu kæranda um að vilja fremur vera hér á landi. Af framangreindum sökum leiða viðmið 32. gr. a reglugerðar um útlendinga ekki til þess að taka beri umsókn kæranda til efnismeðferðar. Af öllu framanröktu samrýmist flutningur kæranda til Þýskalands hagsmunum hans þegar litið er m.a. til öryggis hans, velferðar og félagslegs þroska, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga um útlendinga.

Kærandi telur að gera hafi átt frekari skoðun á högum hans hér á landi og meta með heildstæðum hætti hvernig hagsmunum hans væri best borgið. Útlendingastofnun hafi því brotið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga. Með vísan til gagna málsins og upplýsinga um aðstæður fylgdarlausra umsækjenda um alþjóðlega vernd í Þýskalandi verðu ekki talið að brotið hafi verið gegn 10. gr. stjórnsýslulaga við meðferð málsins.

Að teknu tilliti til einstaklingsbundinna aðstæðna kæranda verður umsókn hans ekki tekin til efnismeðferðar vegna sérstakra ástæðna, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.

Kærandi kvaðst í viðtali hjá Útlendingastofnun eiga móðurbróður sem sé búsettur hér á landi og hann eigi börn sem séu uppkomin. Í hælisbeiðni, dags. 1. mars 2024, kvaðst kærandi ekki vita hvað móðurbróðir sinn héti. Í viðtali sínu hjá Barnahúsi greindi kærandi frá nafni hans og að hann hafi heimsótt hann og eigi í góðu sambandi við hann. Kærandi hafi greint frá því að frændi hans væri kominn á aldur, væri óvinnufær og hafi verið búsettur hér á landi lengi. Ekki hafa verið lögð fram frekari gögn til staðfestingar á tengslum þeirra.

Lög um útlendinga veita ekki skýrar leiðbeiningar um hvernig hugtakið sérstök tengsl skv. 2. mgr. 36. gr. skuli túlkað. Í athugasemdum sem fylgdu ákvæðinu í frumvarpi því er varð að lögum um útlendinga kemur fram að ákvæðinu sé ætlað að taka m.a. til þeirra tilvika þegar umsækjendur eiga ættingja hér á landi en ekki í því ríki sem þeir yrðu aftur sendir til. Þetta geti einnig átt við í öðrum tilfellum þar sem tengsl eru ríkari en við viðtökuríkið, svo sem vegna fyrri dvalar. Í athugasemdunum kemur jafnframt fram að með ákvæðinu sé stjórnvöldum eftirlátið mat og hafi heimild til að taka mál til efnismeðferðar umfram það sem leiðir af sérstökum reglum, svo sem reglum Dyflinnarreglugerðarinnar. Af því má m.a. leiða að þau tengsl sem ákvæðið vísar til geta verið fjarlægari en þau nánu fjölskyldutengsl sem Dyflinnarreglugerðin mælir fyrir um, sbr. m.a. g-lið 2. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Í 4. mgr. 32. gr. b reglugerðar um útlendinga segir að umsækjandi teljist ekki hafa sérstök tengsl við Ísland nema aðstandandi hans sé búsettur hér á landi í lögmætri dvöl. Við mat á sérstökum tengslum skal m.a. líta til þess hvort umönnunarsjónarmið séu fyrir hendi, hvort umsækjandi og aðstandandi hans hafi deilt eða alist upp á sama heimili eða hafi á einhverjum tímapunkti haft uppeldisskyldu eða framfærsluskyldu sín á milli. Stjórnvöldum er heimilt að krefja umsækjanda um að sýna fram á umrædd tengsl, t.d. með framlagningu skilríkja eða vottorða. Þá er stjórnvöldum heimilt að óska eftir því að aðstandandi umsækjanda staðfesti umrædd tengsl. Þá segir í 5. mgr. ákvæðisins að við mat á sérstökum tengslum ber þó ávallt að hafa til hliðsjónar þau tengsl sem viðkomandi hefur í því ríki þar sem hann hefur heimild til dvalar í, m.a. lengd dvalar í ríkinu, fjölskyldutengsl og samfélagsleg tengsl sem umsækjandi hefur myndað við ríkið. Þá skal jafnframt hafa til hliðsjónar hvort viðkomandi eigi rétt á fjölskyldusameiningu skv. VIII. kafla laga um útlendinga.

Samkvæmt framansögðu verður að leggja til grundvallar að eigi umsækjandi um alþjóðlega vernd sannanlega ættingja hér á landi sem hafa heimild til dvalar hér og umsækjandi hefur raunveruleg og sérstök tengsl við hér á landi en ekki í viðtökuríki, geti umsókn hans verið tekin til efnismeðferðar hér á landi á grundvelli sérstakra tengsla hans við landið. Við mat á sérstökum tengslum í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga er stjórnvöldum heimilt að líta til 17. tölul. 3. gr. laga um útlendinga en hafa verður í huga að hugtakið er annað og þrengra en hugtakið ættingi sem fram kemur í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að lögum um útlendinga. Þannig geta önnur fjölskyldutengsl fallið undir 2. mgr. 36. gr., en gera verður ríkari kröfur til þess að sýnt sé fram á að þau tengsl séu sérstök og rík. Móðurbróðir kæranda telst ekki til nánustu aðstandenda hans samkvæmt orðalagi 17. tölul. 3. gr. laga um útlendinga.

Þegar málið er metið heildstætt og jafnvel þó tengsl kæranda við frænda hans yrðu lögð til grundvallar, þá hafa þau gögn sem kærandi hefur lagt fram ekki sýnt fram á að umönnunarsjónarmið séu fyrir hendi. Ekki verður séð að uppeldisskylda eða framfærsluskylda sé milli frænda kæranda og kæranda, sbr. 4. mgr. 32. gr. a reglugerðar um útlendinga. Aftur á móti dvaldi kærandi á heimili frænda síns og forráðamanns og fjölskyldu hans í Þýskalandi. Þá greindi kærandi frá því að hafa gengið í skóla í Þýskalandi. Hefur kærandi því mun ríkari fjölskyldu- og samfélagsleg tengsl í viðtökuríki, sbr. 5. mgr. 32. gr. b reglugerðar um útlendinga. Af heildarmati á aðstæðum kæranda og fyrirliggjandi gögnum málsins telst kærandi ekki hafa sérstök tengsl við landið í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.

Kærandi telur að líta beri á ættingja hans hér á landi sem aðstandendur í skilningi 1. mgr. 8. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar og að umsókn hans eigi því að vera tekin til efnismeðferðar hér á landi samkvæmt ákvæðinu. Með vísan til framangreindrar umfjöllunar og ábyrgðar Þýskalands á grundvelli ákvæða Dyflinnarreglugerðarinnar verður ekki fallist á að taka umsókn kæranda til efnismeðferðar hér á landi vegna tengsla hans við ættingja hér á landi.

Í 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga segir:

Þá skal einnig taka umsókn til efnismeðferðar hafi umsækjandi ekki fengið endanlega niðurstöðu í máli sínu á stjórnsýslustigi innan 12 mánaða frá því að umsókn var lögð fram, enda hafi umsækjandi sjálfur, maki eða sambúðarmaki hans eða annar sem kemur fram gagnvart stjórnvöldum fyrir hans eða þeirra hönd ekki átt þátt í því að niðurstaða hafi ekki fengist innan tímamarka.

Kærandi lagði fram umsókn sína um alþjóðlega vernd hér á landi 1. mars 2024 og eru því ekki liðnir 12 mánuðir samkvæmt framangreindu. Verður umsókn kæranda ekki tekin til efnismeðferðar á þeim grundvelli.

4.7 Niðurstaða um 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga

Í 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga segir:

Ef beiting 1. mgr. mundi leiða til þess að brotið væri gegn 42. gr., t.d. vegna aðstæðna í því landi sem senda á umsækjanda til, skal taka umsókn til efnismeðferðar.

Í 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga segir að ekki sé heimilt að senda útlending eða ríkisfangslausan einstakling til svæðis þar sem hann hefur ástæðu til að óttast ofsóknir, sbr. 37. og 38. gr., eða vegna svipaðra aðstæðna og greinir í flóttamannahugtakinu er í yfirvofandi hættu á að láta lífið eða verða fyrir ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð. Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að 1. mgr. eigi einnig við um sendingu útlendings til svæðis þar sem ekki sé tryggt að hann verði ekki sendur áfram til slíks svæðis sem greinir í 1. mgr. Við túlkun á inntaki 42. gr. laga um útlendinga er rétt að líta til þess að ákvörðun um brottvísun eða frávísun, sem setur einstakling í raunverulega hættu á að verða fyrir pyndingum, ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu, er í andstöðu við 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. jafnframt 68. gr. stjórnarskrárinnar.

Við túlkun 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga skal líta til dómaframkvæmdar Mannréttindadómstóls Evrópu varðandi túlkun hans á 3. gr. sáttmálans. Þá skal hafa hliðsjón af þeim meginreglum sem Evrópudómstóllinn setur fram í dómum sínum að því leyti sem þær eru til skýringar á alþjóðlegum skuldbindingum íslenska ríkisins og eru samhljóma þeim, en með þeim skýra fyrirvara að dómar Evrópudómstólsins á þessu réttarsviði eru ekki bindandi fyrir íslenska ríkið. Í 4. gr. sáttmála Evrópusambandsins um grundvallarréttindi er að finna sambærilegt ákvæði og í 3. gr. mannréttindasáttmálans.

Af dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu og Evrópudómstólsins leiðir að þrátt fyrir að ríki hafi rétt til að stjórna hverjir dvelji á landsvæði þeirra geti flutningur einstaklings til annars ríkis falið í sér brot á banni við ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð. Þetta á við ef veruleg ástæða er til að ætla að viðkomandi sé í raunverulegri hættu á að sæta meðferð sem sé andstæð ákvæðinu.

Meðferð viðtökuríkis og aðbúnaður umsækjanda þurfa að ná tilteknu alvarleikastigi til að fela í sér brot gegn banninu. Því alvarleikastigi er náð þegar sinnuleysi stjórnvalda ríkisins hefur þær afleiðingar að einstaklingur, sem að öllu leyti er háður stuðningi þess, verður í slíkri stöðu sárafátæktar að hann getur ekki mætt grundvallarþörfum sínum og grefur undan líkamlegri og andlegri heilsu hans eða setur hann í aðstöðu sem er ósamrýmanleg mannlegri reisn. Það eitt að efnahagsstaða einstaklings versni verulega við brottvísun frá aðildarríki telst ekki nægjanlegt til að teljast vanvirðandi meðferð. Þá er ríkjum ekki skylt að sjá þeim sem njóta alþjóðlegrar verndar fyrir húsnæði eða fjárhagsaðstoð sem geri þeim kleift að viðhalda ákveðnum lífskjörum.

Gögn málsins bera með sér að við meðferð stjórnvalda í viðtökuríki sé lagt einstaklingsbundið mat á aðstæður umsækjenda um alþjóðlega vernd. Ekkert bendir til að endursending kæranda til viðtökuríkis sé í andstöðu við 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga, sbr. 2. mgr. ákvæðisins. Þá benda öll gögn til þess að kærandi hafi raunhæf úrræði í Þýskalandi, bæði að landsrétti og fyrir Mannréttindadómstól Evrópu, sbr. 13. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sem tryggja að hann verði ekki sendur áfram til annars ríkis þar sem líf hans eða frelsi kann að vera í hættu, sbr. 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga.

Með vísan til framangreindra viðmiða, umfjöllunar um aðstæður og móttökuskilyrði í Þýskalandi og einstaklingsbundinna aðstæðna kæranda, hefur ekki verið sýnt fram á að hann eigi á hættu meðferð sem gangi gegn 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Synjun á efnismeðferð umsóknar kæranda um alþjóðlega vernd og flutningur hans til viðtökuríkis leiðir því ekki til brots gegn 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga, sbr. jafnframt 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

Samkvæmt framansögðu verður umsókn kæranda ekki tekin til efnismeðferðar á grundvelli 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.

5 Frávísun

Kærandi kom hingað til lands 1. mars 2024 og sótti um alþjóðlega vernd sama dag. Eins og að framan greinir hefur umsókn hans um alþjóðlega vernd verið synjað um efnismeðferð og hefur hann því ekki tilskilin leyfi til dvalar. Verður kæranda því vísað frá landinu á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. 2. og 5. mgr. 106. gr. laganna, enda hafði hann verið hér á landi í innan við níu mánuði þegar málsmeðferð umsóknar hans hófst hjá Útlendingastofnun.

Kærandi skal fluttur til Þýskalands innan tilskilins frests nema ákveðið verði að fresta réttaráhrifum úrskurðar þessa að kröfu kæranda, sbr. 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga.

6 Athugasemdir, samantekt og leiðbeiningar

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur nefndin þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum frá birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur nefndin tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

Úrskurðarorð: