Úrskurður nr. 21/2025

Hinn 10. janúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 21/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100076

Endurtekin umsókn í máli [...] og barns hennar

I. Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 813/2024, dags. 16. ágúst 2024, staðfesti nefndin ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 1. desember 2023, um að synja [...], fd. [...], ríkisborgara Venesúela (hér eftir kærandi) og barni hennar, [...], fd. [...], ríkisborgara Venesúela (hér eftir A), um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja þeim um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Hinn 3. október 2024 barst kærunefnd beiðni kæranda um endurupptöku ásamt fylgigögnum. Þá bárust frekari gögn og upplýsingar 3. desember 2024.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Þá krefst kærandi þess að réttaráhrifum úrskurðar kærunefndar verði frestað með vísan til 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga.

II. Málsástæður og rök kæranda

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á því að hún hafi verið þátttakandi í mótmælum á Íslandi. Myndefni af henni, í afmörkuðum og fámennum hópi, hafi verið sjónvarpað á ríkisrekinni sjónvarpsstöð í Venesúela þar sem innanríkis-, dómsmála- og friðarráðherra hafi úthrópað þau sem stuðningsmenn hryðjuverkamanna í beinni útsendingu fyrir framan venesúelsku þjóðina.

Kærandi og barn hennar séu stödd á landinu og uppfylli því ótvírætt fyrra skilyrði 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Að mati kæranda séu nýjar málsástæður og upplýsingar sem liggi fyrir í máli hennar sem auki líkur á að fallist verði á umsóknir hennar og barns hennar um alþjóðlega vernd. Í fyrsta lagi hafi birst myndefni af kæranda sem hafi verið sjónvarpað í beinni útsendingu í sjónvarpsþætti innanríkisráðherra Venesúela. Mannréttindasamtök hafi reiknað út fylgni milli birtingar stjórnarandstæðinga í umræddum þætti innanríkisráðherra og þvingunaraðgerða. Í öðru lagi sé einstaklingsbundin staða kæranda sem mótmælanda og stjórnarandstæðings í Venesúela breytt frá því að kærunefnd útlendingamála lagði mat á aðstæður hennar. Séu skilyrði 1. mgr. 35. gr. laga um útlendinga því uppfyllt í máli kæranda.

Kærandi sé andsnúin stjórnvöldum í Venesúela. Að undanförnu hafi hún verið virk í hagsmunabaráttu Venesúelabúa m.a. með því að sækja og skipuleggja mótmæli á vegum hópsins Venezolanos en Islandia. Ljósmynd og myndband af þátttöku kæranda í mótmælum á Íslandi 17. og 28. ágúst 2024 hafi þannig borist til venesúelskra fjölmiðla og verið birt í framangreindum sjónvarpsþætti ráðherra. Að því er kærandi best viti hafi hún enn ekki verið nafngreind í fjölmiðlum en myndir af henni hafi birst víðsvegar og auðvelt sé að auðkenna kæranda af myndefninu. Jafnframt hafi sá sem hafi unnið sjónvarpsefnið talið einstaklingana sem birtist á myndinni, sem bendi til þess að rýnt hafi verið í myndina. Kærandi byggir á því að dreifing á upplýsingum um þátttöku hennar í mótmælum gegn venesúelsku ríkisstjórninni geri hana að skotmarki yfirvalda og hægt sé að auðkenna hana á myndefninu. Kærandi hafi augljóslega náð athygli stjórnvalda. Í nýrri skýrslu Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna sé sérstaklega minnst á myndbirtingar ráðherrans af stjórnarandstæðingum í umræddum þætti og þá vísar kærandi til frekari alþjóðlegra skýrslna máli sínu til stuðnings.

Kærandi byggir á því að útsending á myndefni af henni á ríkisrekinni sjónvarpstöð, í þætti innanríkisráðherra sem eigi sér fylgnisamband við þvingunaraðgerðir, leiði til þess að skilyrði 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga séu uppfyllt. Sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á alþjóðlega vernd samkvæmt 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Löggjöf og aðgerðir stjórnvalda, lögreglu og dómstóla feli í sér mismunun að efni, enda einkum beint að stjórnarandstæðingum og brjóti markvisst og endurtekið á borgaralegum réttindum þeirra og meintar athafnir kæranda heyri undir sérlögsögu herdómstóla sem þverbrjóti réttindi sakborninga, sbr. b-, c- og d- lið 2. mgr. og e-lið 3. mgr 38. gr. laga um útlendinga. Þá séu sýnilega auknar líkur á því að fallist verði á viðbótarvernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Auknar líkur séu á því að kærandi og barn hennar eigi í hættu á að sæta ómannúðlegri og vanvirðandi meðferð eða refsingu vegna stjórnmálaskoðana nú þegar stjórnvöld hafa auðkennt hana. Auknar líkur séu á ólögmætri frelsissviptingu sem varði við 1. og 2. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. sáttmála um bann við ómannúðlegri og vanvirðandi meðferð. Einnig séu sýnilega auknar líkur á því að fallist verði á dvalarleyfi á grundvelli 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Almennar og félagslegar aðstæður kæranda og barns hennar hafi breyst til hins verra í Venesúela þar sem kærandi hafi nýlega verið auðkennd sem stjórnarandstæðingur fyrir framan venesúelsku þjóðina og valdamikill ráðherra sérstaklega tilgreint og fullyrt að hún sé hryðjuverkamaður. Fyrirsjáanlegt sé að borgaraleg réttindi hennar séu orðin að engu en að auki megi hún búast við frekari erfiðleikum við að sækja grunnþjónustu, s.s. mataraðstoð sem sé ekki úthlutað til stjórnarandstæðinga. Kærandi telji brýnt að endurtaka mat undir meginreglunni um bann við endursendingu, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga.

Kærandi lagði fram myndband af sjónvarpsútsendingu úr venesúelskum sjónvarpsþætti þar sem hún sést mótmæla ásamt öðrum mótmælendum við Hallgrímskirkju og skjáskot úr sömu sjónvarpsútsendingu af móður hennar við mótmælin.

Með viðbótarathugasemdum, sem bárust kærunefnd 3. desember 2024, lagði kærandi fram tvö fylgiskjöl. Fylgiskjölin séu annars vegar tvö fyrirköll í sakamáli nafngreinds einstakling, X, sem hafi verið brottvísað frá Íslandi í október 2024. X hafi verið forsprakki mótmælendahópsins en sæti nú sakamálarannsókn hjá lögreglunni CICPC í Venesúela vegna gruns um hryðjuverk og föðurlandssvik. Hins vegar sé um að ræða fyrirkall sem hafi borist á heimili fjölskyldumeðlima eins nafngreinds mótmælanda, Y, í Venesúela, en Y sé staddur á Íslandi. Kærandi telji framangreind gögn styðja fyrri sjónarmið í greinargerð sinni um að mótmælendur hafi vakið athygli stjórnvalda á samfélagsmiðlum og í venesúelskri sjónvarpsútsendingu. Huglægur ótti kæranda vegna stöðu sinnar sem stjórnarandstæðings og mótmælanda sé því orðinn ástæðuríkari.

III. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Beiðni um endurtekna umsókn á grundvelli 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna.

Ákvæði 35. gr. a. laga um útlendinga kom nýtt inn í lög um útlendinga með lögum nr. 14 frá 27. mars 2023. Í ákvæðinu kemur jafnframt fram að ákvæði 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gildi ekki um ákvarðanir í málum er varða alþjóðlega vernd. Í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 14/2023 kemur fram að mælikvarðann um ,,sýnilega auknar líkur“ verði að túlka með hliðsjón af því að líkur séu á því að önnur niðurstaða fáist í málið vegna upplýsinga sem ekki lágu fyrir við meðferð upphaflegrar umsóknar. Gerir orðalag ákvæðisins og útskýringar í greinargerð því ekki þá kröfu að fullvissa sé fyrir því að niðurstaðan verði önnur en í fyrri umsókn. Þá verður einnig að líta til þess að við mat á endurtekinni umsókn má oft útiloka að hinar nýju upplýsingar hafi áhrif á fyrri niðurstöðu.

Eins og áður hefur komið fram kvað kærunefnd upp úrskurð í máli kæranda 16. ágúst 2024. Með úrskurðinum var komist að þeirri niðurstöðu að kærandi og barn hennar uppfylltu ekki skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ættu því ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga. Þá var það mat kærunefndar að aðstæður kæranda og barns hennar væru ekki með þeim hætti að veita bæri þeim dvalarleyfi á grundelli 74. gr. laga um útlendinga.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á því að myndefni af henni hafi verið sjónvarpað í beinni útsendingu í sjónvarpsþætti innanríkisráðherra Venesúela. Hún hafi verið auðkennd sem mótmælandi og kölluð hryðjuverkamaður. Þær upplýsingar sem nú liggi fyrir sýni að einstaklingsbundin staða kæranda sem mótmælanda og stjórnarandstæðings í Venesúela hafi breyst frá því að kærunefnd hafi lagt mat á aðstæður hennar og að nú séu því sýnilega auknar líkur á því að fallist verði á fyrri umsókn hennar.

Kærandi lagði fram myndband úr sjónvarpsþætti innanríkisráðherra Venesúela og telur að hægt sé að bera kennsl á hana við mótmæli hér á landi í umræddu myndbandi. Kærandi telji að dreifing á upplýsingum um þátttöku hennar í mótmælum í venesúelsku ríkisstjórninni geri hana að skotmarki yfirvalda. Myndefnið bendi til þess að sá sem hafi unnið það hafi farið yfir myndefnið og borið kennsl á tiltekna einstaklinga sem mætt hafi á mótmælin, þar á meðal kæranda. Nafn kæranda sé þó ekki komið í dreifingu. Kærunefnd hefur horft á tilvísaðan þátt innanríkisráðherra og kynnt sér efni hans. Í þættinum er fjallað um mótmæli víðsvegar um heiminn og stutt myndbrot eða stutt birting mynda sýnd af mótmælendum. Þátturinn ber það ekki með sér að verið sé að úthúða mótmælendum sem stuðningsmönnum hryðjuverkamanna heldur sé verið að benda á það hve fáir hafi mætt á þau mótmæli sem sýnt hafi verið frá í þættinum og virðist lítið úr þeim gert. Í þættinum eru mótmælendur ekki nafngreindir og ekki hvatt til sérstakra aðgerða gagnvart þeim einstaklingum er þar birtast. Þá kemur ekkert fram í þættinum sem bendir til þess að umræddir einstaklingar séu í sérstakri hættu á að sæta ofsóknum yfirvalda í Venesúela frekar en aðrir þeir þúsundir mótmælenda sem mótmælt hafa ríkjandi stjórnvöldum í landinu síðastliðin ár. Í umsókn kæranda um endurupptöku kemur fram að í nýrri skýrslu Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna frá 17. september 2024 sé sérstaklega minnst á myndbirtingar ráðherrans af stjórnarandstæðingum í umræddum þætti. Vísar kærunefnd til þess að í umræddri skýrslu sé umfjöllun um sjónvarpsþáttinn í sambandi við svokallaða Tuntun aðgerð stjórnvalda í Venesúela. Í skýrslunni kemur fram að í þættinum hafi birst myndefni af handtökum vegna aðgerðarinnar, m.a. til að dreifa hræðsluáróðri og skapa skelfingu meðal íbúa landsins. Kærandi vísar jafnframt til skýrslu Amnesty International frá árinu 2022 þar sem fram komi að fylgni sé á milli birtinga í sjónvarpsþættinum og handtaka í kjölfarið. Í skýrslunni kemur einnig fram að á tímabilinu 2019 til 2021 hafi verið fylgni á milli myndbirtinga í fjölmiðlum og handtaka og gæsluvarðhalds í Venesúela. Samkvæmt skýrslunni taka niðurstöður rannsóknarinnar til einstaklinga sem setið höfðu í gæsluvarðhaldi á fyrrnefndum árum og leiddi í ljós að um 65% þeirra höfðu á einhverjum tímapunkti verið teknir fyrir í fyrrnefndum sjónvarpsþætti ráðherra. Framangreind rannsókn og niðurstöður hennar staðfesti þó ekki að allur sá fjöldi einstaklinga sem komi fyrir í þættinum eigi í beinni hættu á að verða handteknir af þeim sökum eða eigi á hættu ofsóknir stjórnvalda í Venesúela.

Þá hefur kærandi lagt fram afrit af skjölum sem hún kveði vera fyrirköll lögreglunnar CICPC í Venesúela til tveggja nafngreindra einstaklinga. Kærunefnd lítur til þess að framangreindar boðanir í skýrslutökur hjá lögreglunni beinast ekki gegn kæranda og hún hafi ekki fengið slíkar boðanir sjálf. Verður því ekki fallist á það með kæranda að framlögð gögn styðji við þá málsástæðu hennar að hún hafi ástæðuríkan ótta við ofsóknir af hálfu stjórnvalda eða annara aðila í heimaríki hennar á grundvelli stjórnmálaskoðana hennar.

Það er því mat kærunefndar að framangreindar upplýsingar í máli kæranda og barns hennar leiði ekki til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga og telur kærunefnd því skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga ekki vera uppfyllt.

Að framangreindu virtu er kröfu kæranda um endurtekna umsókn vísað frá.

Úrskurðarorð:

Endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá.

The appellant’s subsequent application is dismissed.

F.h. kærunefndar útlendingamála,

Jóna Aðalheiður Pálmadóttir, settur nefndarmaður.