Nr. 87/2025 Úrskurður

Hinn 4. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 87/2025

í stjórnsýslumálum nr. KNU24080146 og KNU24080147

 

Kærur [...] og [...]

• 1Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

  Hinn 23. ágúst 2024 bárust kærunefnd útlendingamála sjálfkrafa kærur, samkvæmt 3. málsl. 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, á ákvörðunum Útlendingastofnunar um að taka ekki til efnismeðferðar hér á landi umsóknir karlmanns að nafni [...], fd. [...], ríkisborgara Úkraínu (hér eftir M) og konu að nafni [...], fd. [...], ríkisborgara Úkraínu (hér eftir K) um alþjóðlega vernd og vísa þeim frá landinu.

  Samkvæmt 6. mgr. 8. gr. laga um útlendinga skal nefndin meta að nýju alla þætti kærumáls og getur ýmist staðfest ákvörðun, breytt henni eða hrundið að nokkru eða öllu leyti. Þá getur nefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju til þeirrar stofnunar sem tók hina kærðu ákvörðun. Við meðferð kæru þessarar fer fram endurskoðun á ákvörðunum Útlendingastofnunar sem m.a. felur í sér sjálfstætt efnislegt mat á því hvort taka eigi mál kærenda til efnismeðferðar hér á landi á grundvelli 36. gr. laganna. Auk þess fer fram skoðun á því hvort formreglum laga um útlendinga og stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi verið fullnægt.

  Kærendur gera kröfu um að ákvarðanir Útlendingastofnunar verði felldar úr gildi og að þeim verði veitt alþjóðleg vernd hér á landi á grundvelli 2. mgr. 44. gr. laga um útlendinga. Til vara er þess krafist að ákvarðanir Útlendingastofnunar verði felldar úr gildi og að umsóknir þeirra um alþjóðlega vernd verði teknar til efnismeðferðar samkvæmt ákvæðum 36. gr. laga um útlendinga.

• 2Málsmeðferð

  Kærendur lögðu fram umsóknir um alþjóðlega vernd á Íslandi 16. júlí 2024. Þar sem kærendur eru með dvalarleyfi í Tékklandi var send beiðni 18. júlí 2024 um viðtöku kærenda og umsókna þeirra til yfirvalda þar í landi á grundvelli 1. eða 3. mgr. 12. gr. reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 604/2013 (hér eftir Dyflinnarreglugerðin). Í svari frá tékkneskum yfirvöldum, dags. 24. júlí 2024, samþykktu þau viðtöku kærenda á grundvelli 1. mgr. 12. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar, þar sem kærendur eru með dvalarleyfi þar í landi. Kærendur komu til viðtals hjá Útlendingastofnun 7. ágúst 2024, ásamt löglærðum talsmanni sínum. Útlendingastofnun ákvað 21. ágúst 2024 að taka umsóknir kærenda um alþjóðlega vernd hér á landi ekki til efnismeðferðar og að þeim skyldi vísað frá landinu. Útlendingastofnun taldi að 42. gr. laga um útlendinga kæmi ekki í veg fyrir að kærendur yrðu send til viðtökuríkis. Þá var það mat Útlendingastofnunar að 44. gr. laga um útlendinga ætti ekki við í máli kærenda. Ákvarðanirnar voru birtar fyrir kærendum 23. ágúst 2024 og bárust greinargerðir kærenda 27. ágúst 2024 ásamt fylgigögnum.

• 3Greinargerðir til kærunefndar

  Farið hefur verið yfir greinargerðir kærenda og mat lagt á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verða greinargerðir kærenda ekki reifaðar nánar.

• 4Aðstæður kærenda

  Kærendur eru par á [...]- og [...]. Í viðtali hjá Útlendingastofnun greindi M frá því að eiga son hér á landi sem hefði komið hingað ásamt móður sinni. Kærendur vilji vera á Íslandi til að vera nær syni M. Kærendur hafi komið til Tékklands árið 2021 og dvalið þar á grundvelli atvinnuleyfis en þau hafi heimsótt heimaríki oft á þessum tíma. Þá hafi sonur M komið í heimsóknir meðan þau dvöldu í Tékklandi. Kærendur hafi haft aðgang að heilbrigðisþjónustu og verið með heimilislækni auk þess sem þau hafi fengið húsnæði í gegnum atvinnuveitanda sinn til að byrja með, en eftir það hafi þau leigt húsnæði á eigin vegum. Kærendur hafi ekki upplifað fordóma í Tékklandi og greindu frá því að óttast engan þar í landi. Kærendur greindu frá því að andleg og líkamleg heilsa þeirra væri fín en þau væru með háan blóðþrýsting.

• 5Reglur stjórnsýsluréttar og málsmeðferð samkvæmt lögum um útlendinga

Kærendur lögðu fram umsóknir um alþjóðlega vernd hér á landi 16. júlí 2024. Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 23. janúar 2025, óskaði nefndin eftir upplýsingum frá Útlendingastofnun um á hvaða grundvelli sonur M hefði hlotið dvalarleyfi hér á landi. Í tölvubréfi frá Útlendingastofnun sem barst kærunefnd samdægurs, kom fram að sonur M hafi komið hingað til lands ásamt móður sinni 26. ágúst 2022 og honum hafi verið veitt dvalarleyfi hér á landi á grundvelli 44. gr. laga um útlendinga. Kærendum hafi verið leiðbeint að þau gætu átt rétt á dvalarleyfi á öðrum grundvelli þar sem sonur M væri með dvalarleyfi hér á landi auk þess sem þeim hafi verið leiðbeint um að leggja fram gögn um tengsl M við son sinn.

Að því er varðar 9. og 10. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar verður ekki séð að M hafi verið leiðbeint um mögulegan rétt sinn á grundvelli þeirra ákvæða. Þá verður ekki ráðið af ákvörðun Útlendingastofnunar að tekin hafi verið afstaða til þess hvort aðstæður M og barns hans séu með þeim hætti að þær falli undir 9. eða 10. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar.

Í 7. gr. stjórnsýslulaga er mælt fyrir um leiðbeiningarskyldu stjórnvalda en samkvæmt ákvæðinu er stjórnvaldi skylt að leiðbeina og aðstoða þá sem til þess leita um þau málefni sem snerti starfssvið þess. Í leiðbeiningarskyldu stjórnvalda felst ekki aðeins skylda til að svara fyrirspurnum heldur einnig skylda til þess að leiðbeina aðilum að eigin frumkvæði, s.s. ef stjórnvaldi má ljóst vera að aðili hafi misskilið réttarreglur, ekki skilað inn nauðsynlegum gögnum, ekki veitt nægjanlega ítarlegar upplýsingar eða hefur að öðru leyti bersýnilega þörf fyrir leiðbeiningar, beri stjórnvaldi að gera aðila viðvart og veita viðkomandi viðeigandi leiðbeiningar.

Framangreindur skortur á leiðbeiningum til M hvað varðar umrædd ákvæði Dyflinnarreglugerðarinnar og skortur á afstöðu Útlendingastofnunar til réttarstöðu M með vísan til 9. og 10. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar hefur, eins og hér háttar sérstaklega á, þau áhrif að mál kærenda telst ekki hafa verið nægjanlega rannsakað samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga. Verður ekki bætt úr þeim ágalla á æðra stjórnsýslustigi. Með hliðjón af meginreglunni um einingu fjölskyldunnar verður ekki komist að annarri niðurstöðu en að fella úr gildi ákvörðun Útlendingastofnunar í máli K af sömu sökum.

Með vísan til framangreinds eru hinar kærðu ákvarðanir felldar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka umsóknir kærenda um alþjóðlega vernd til nýrrar meðferðar. Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki tilefni til umfjöllunar um aðrar málsástæður kærend

 

 

Úrskurðarorð:

 

Ákvarðanir Útlendingastofnunar eru felldar úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að taka mál kærenda til meðferðar á ný.

 

The decisions of the Directorate of Immigration are vacated. The Directorate is instructed to re-examine the cases.

 

 

Þorsteinn Gunnarsson                                                Vera Dögg Guðmundsdóttir