Úrskurður 183/2025

Hinn 28. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður 183/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24090113

Kæra […]

á ákvörðun Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 17. september 2024 kærði […], kt. […], ríkisborgari Pakistan (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 4. september 2024, um að synja umsókn hans um ótímabundið dvalarleyfi, sbr. 58. gr. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Kærandi krefst þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og máli hans verði vísað til nýrrar meðferðar hjá Útlendingastofnun.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi 5. maí 2018. Hinn 26. ágúst 2019 tók Útlendingastofnun ákvörðun í máli hans og komist að þeirri niðurstöðu að synja umsókn kæranda. Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 30/2020, dags. 23. janúar 2020, var ákvörðun Útlendingastofnunar hvað varðaði umsókn kæranda um alþjóðlega vernd staðfest en lagt fyrir Útlendingastofnun að veita kæranda dvalarleyfi af mannúðarástæðum, sbr. 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Kærandi fékk fyrst útgefið tímabundið dvalarleyfi hér á landi 23. janúar 2020 með gildistíma til 23. janúar 2021. Leyfið var endurnýjað nokkrum sinnum, síðast með gildistíma til 12. janúar 2025. Hinn 22. ágúst 2023 lagði kærandi fram umsókn um ótímabundið dvalarleyfi, sbr. 58. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 4. september 2024, var kæranda synjað um ótímabundið dvalarleyfi með vísan til þess að kærandi ætti ólokið mál í refsivörslukerfinu, sbr. e-lið 1. mgr. 58. gr. laga um útlendinga. Ákvörðunin var móttekin af kæranda sama dag. Kærandi kærði ákvörðunina til kærunefndar 17. september 2024. Kærandi lagði fram greinargerð 2. október 2024. Kærunefnd sendi lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu fyrirspurn um hvort kærandi ætti ólokin mál í refsivörslukerfinu, dags. 10. febrúar 2025. Samkvæmt svari frá lögreglunni, dags. 24. febrúar 2025, kom fram að kærandi ætti ólokin mál í refsivörslukerfinu.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð gerir kærandi athugasemd við málavaxtalýsingu í hinni kærðu ákvörðun. Kærandi vísar til þess að hafa verið í samskiptum við fulltrúa Útlendingastofnunar varðandi upplýsingar um ólokin mál hans í refsivörslukerfinu. Kærandi vísar til þess að fulltrúi Útlendingastofnunar hafi greint kæranda frá því að von væri á frekari upplýsingum frá lögreglu vegna máls kæranda og að beðið yrði eftir þeim upplýsingum og frekari frestur til andmæla yrði þá veittur. Kærandi hafi þó ekki heyrt aftur frá umræddum fulltrúa og hafi áréttað beiðni sína um upplýsingar en engin svör fengið. Þá vísar kærandi til þess að í svari lögreglunnar á höfuðborgarasvæðinu við fyrirspurn kæranda um hvort hann ætti ólokin mál í refsivörslukerfinu hafi komið fram að hann ætti engin ólokin mál. Kærandi telur að hann hafi ekki fengið tækifæri til þess að tjá sig eða afla frekari upplýsinga áður en Útlendingastofnun hafi tekið ákvörðun í máli hans og að um brot sé að ræða gegn 13. gr. stjórnsýslulaga um andmælarétt. Kærandi vísar til athugasemda við 13. gr. í frumvarpi til laga um útlendinga þar sem fram komi að í andmælareglunni felist að aðili máls sem til meðferðar sé hjá stjórnvaldi, skuli eiga kost á því að tryggja réttindi sín og hagsmuni með því að kynna sér gögn máls og málsástæður sem ákvörðun byggist á, leiðrétta framkomnar upplýsingar og koma að frekari upplýsingum um málsátvik áður en stjórnvald taki ákvörðun í máli hans. Til þess að aðili geti neytt andmælaréttar þurfi hann að hafa vitneskju um að málið sé til meðferðar hjá stjórnvöldum, greiðan aðgang að málsgögnum og kost á að tala máli sínu. Kærandi hafi ekki getað beitt andmælarétti sínum þar sem hann hafi ekki fengið greiðan aðgang að gögnum málsins. Kærandi vísar til þess að umrædd andmælaregla eigi einkum við þegar stjórnvöld afli að eigin frumkvæði upplýsinga. Máli sínu til stuðnings vísar kærandi til álita Umboðsmanns Alþingis í málum nr. 3574/2002 og 4316/2005.

Kærandi byggir á því að stjórnvöldum hafi borið að leiðbeina kæranda um hvaða mál væru enn til meðferðar hjá lögreglunni og deila þeim upplýsingum sem lögregla hafi veitt, sbr. 7. gr. stjórnsýslulaga. Kærandi telur jafnframt að Útlendingastofnun hafi ekki uppfyllt rannsóknarskyldu sína við meðferð málsins samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í 58. gr. laga um útlendinga er fjallað um ótímabundið dvalarleyfi. Samkvæmt 1. mgr. 58. gr. er heimilt að veita útlendingi ótímabundið dvalarleyfi hafi hann dvalist hér á landi samfellt síðustu fjögur ár samkvæmt dvalarleyfi sem getur verið grundvöllur ótímabundins dvalarleyfis. Eins og að framan greinir hefur kærandi dvalið hér á landi samkvæmt dvalarleyfi sem getur verið grundvöllur ótímabundins dvalarleyfis frá 23. janúar 2020, sbr. 5. mgr. 62. gr. laga um útlendinga.

Frekari skilyrði fyrir útgáfu ótímabundins dvalarleyfis eru m.a. tilgreind í stafliðum a-e í 1. mgr. 58. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt e-lið er það skilyrði að útlendingur eigi ekki ólokið mál í refsivörslukerfinu þar sem hann er grunaður eða sakaður um refsiverða háttsemi.

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Suðurnesjum, dags. 24. febrúar 2025, á kærandi ólokið mál í refsivörslukerfinu. Kærandi uppfyllir þannig ekki ófrávíkjanlegt skilyrði fyrir veitingu ótímabundins dvalarleyfis og verður hin kærða ákvörðun Útlendingastofnunar því staðfest.

Kærandi vísar til þess í greinargerð að hann hafi ekki getað notið andmælaréttar síns við meðferð málsins þar sem honum hafi ekki verið gefið færi á að andmæla upplýsingum um hvaða mál kærandi ætti ólokin í refsivörslukerfinu. Kærandi gerir athugasemd við vinnubrögð Útlendingastofnunar hvað það varðar. Kærandi var hinn 15. apríl 2024 upplýstur um að hann ætti ólokin mál í refsivörslukerfinu og leiðbeint um að leggja fram andmæli eða gögn sem sýni fram á að hann eigi ekki ólokið mál í refsivörslukerfinu. Í tvígang var veittur aukinn frestur fyrir kæranda til gagnaöflunar og kærandi m.a. upplýstur um þær upplýsingar sem Útlendingastofnun hafði borist frá lögreglu um þau mál sem hann ætti ólokin í refsivörslukerfinu. Þar sem að kærandi bar því við að hafa fengið þau svör frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu að þar væri ekki opið mál gegn honum óskaði Útlendingastofnun á ný eftir upplýsingum um það hvort kærandi ætti ólokin mál í refsivörslukerfinu 22. ágúst 2024. Í upplýsingum frá lögreglunni 26. ágúst 2024 kom fram að staða kæranda væri óbreytt og hann ætti enn ólokið mál í refsivörslukerfinu. Kærandi var ekki upplýstur um síðast greind samskipti og þá má af samskiptum stofnunarinnar við talsmann kæranda ráða að frekari upplýsingagjöf hafi verið fyrirhuguð en ekki hafi verið sendar frekari upplýsingar. Gerð er athugasemd við þau vinnubrögð Útlendingastofnunar að greina lögmanni kæranda frá því að von væri á tilteknum upplýsingum um ólokin mál í refsivörslukerfinu sem síðar voru ekki veittar. Það athugast þó að upplýsingar úr málaskrá lögreglu eru upplýsingar sem kæranda á að vera kunnugt um, m.a. eðli þeirra mála sem hann varða og sæta rannsókn lögreglu. Þær upplýsingar sem Útlendingastofnun og eftir atvikum kærunefnd útlendingamála afla frá lögreglu vegna umsókna um ótímabundin leyfi, skv. 58. gr. laga um útlendinga, lúta eingöngu að því hvort e-liður 1. mgr. 58. gr. eigi við. Ekki er aflað frekari upplýsinga um málavinnslu lögreglu eða hvernig rannsókn máls miðar og hafa framangreind stjórnvöld ekki aðgang að slíkum upplýsingum. Stendur það kæranda nærri að afla frekari upplýsinga hjá lögreglu um hvaða mál lögregla hefur til meðferðar gegn honum. Verður ráðið af gögnum málsins að kæranda hafi verið veittur rúmur frestur til þess að afla slíkra gagna. Af framlögðum samskiptum talsmanns kæranda við embætti lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu má sjá að honum var leiðbeint um að hafa samband við Ríkislögreglustjóra til þess að fá frekari upplýsingar um yfirlit yfir lögreglumál en ekki verður ráðið af gögnum málsins að hann hafi farið að þeim leiðbeiningum. Hefur kærandi því haft færi á því að afla sjálfur umbeðinna upplýsinga frá lögreglu og fengið nægilegar leiðbeiningar um það hvar hann gæti nálgast þær upplýsingar. Þá hefur kærandi haft færi á að koma að andmælum sínum bæði hjá Útlendingastofnun og kærunefnd, og naut til þess aðstoðar talsmanns. Með hliðsjón af framangreindu verður ekki fallist á að kæranda hafi ekki verið fært að neyta andmælaréttar síns í samræmi við 13. gr. stjórnsýslulaga. Með hliðsjón af framangreindu verður ekki fallist á að annmarki sé á rannsókn málsins sem leiði til ógildingar ákvörðunar Útlendingastofnunar. Verður kröfu kæranda um að máli hans verði vísað til nýrrar meðferðar hjá Útlendingastofnun synjað.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir