Úrskurður nr. 182/2025

Hinn 28. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 182/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100198

Kæra […]

á ákvörðun

Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 30. október 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 18. október 2024, um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að Útlendingastofnunar, þess efnis að vísa honum frá landinu á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016, sbr. 5. mgr. 106. gr. sömu laga, verði felld úr gildi. Þá gerir kærandi kröfu um frestun réttaráhrifa á ákvörðun Útlendingastofnunar meðan málið er til meðferðar hjá kærunefnd.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Samkvæmt stimpli í vegabréfi kæranda kom hann inn á Schengen-svæðið til Grikklands 8. ágúst 2024. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 18. október 2024, var kæranda vísað frá landinu.

Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda hafi verið frávísað frá Íslandi á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, nánar tiltekið að kærandi hafi ekki sýnt fram á tilgang dvalar sinnar. Í ákvörðun Útlendingastofnunar er vísað til lögregluskýrslu, dags. 18. október 2024, þar sem fram kemur að lögregla hafi haft afskipti af kæranda vegna þess að hann hafi verið grunaður um vörslu og meðferð ávana og fíkniefna. Kærandi hafi greint frá því að hafa komið til landsins fyrir 17 til 20 dögum. Hann hafi ekki getað gert grein fyrir hve lengi hann myndi dvelja á landinu, hvar hann myndi gista eða hvernig hann myndi framfæra sér á meðan hann dveldi hér á landi. Útlendingastofnun taldi kæranda ekki hafa leitt líkur að þeim tilgangi sem hann hafi gefið upp fyrir dvöl sinni hér á landi og frávísaði kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. 5. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun vísaði til þess að samkvæmt stimpli í vegabréfi kæranda hafi hann komið inná Schengen-svæðið 8. ágúst 2024. Væru því ekki liðnir níu mánuðir frá komu hans til landsins og kæmi 5. mgr. 106. gr. laga um útlendinga ekki í veg fyrir frávísun frá landinu.

Kærandi kærði ákvörðun Útlendingastofnunar til kærunefndar útlendingamála 30. október 2024. Í samræmi við 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga og 1. mgr. 42. gr. reglugerðar um útlendinga var kæranda skipaður talsmaður með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 4. nóvember 2024. Talsmaður kæranda lagði fram greinargerð vegna málsins 11. nóvember 2024.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda er gerð athugasemd við ákvörðun Útlendingastofnunar en þar komi fram að kærandi hafi aldrei verið með dvalarleyfi hér á landi eða annan rétt til dvalar. Kærandi áréttar að hann þurfi ekki vegabréfsáritun til landgöngu hér á landi, sbr. 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga.

Kærandi telur að andmælaréttur hans hafi ekki verið virtur við meðferð málsins, en auk þess sé tilkynningin um hugsanlega frávísun og ákvörðunin um frávísun dagsettar á sama degi og sé því ekki um raunverulegan andmælarétt að ræða í skilningi 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga.

Kærandi telur að við töku ákvörðunar Útlendingastofnunar hafi hann ekki verið inntur eftir gögnum til að sýna fram á tilgang dvalar sinnar á Íslandi, sbr. 5. gr. reglugerðar nr. 562/2006 um för yfir landamæri. Útlendingastofnun hafi byggt ákvörðun sína á framburði kæranda í yfirheyrslu lögreglu án þess að rannsaka málið frekar. Ekki hafi verið um fullnægjandi rannsókn að ræða, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga. Ákvörðun Útlendingastofnunar hafi verið tekin með hraði, sem fari á svig við reglur stjórnsýsluréttar. Kærandi telur, með vísan til framangreindra annmarka, að óhjákvæmilegt sé að fella ákvörðun stofnunarinnar úr gildi.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Kærandi er ríkisborgari Albaníu og þarf ekki vegabréfsáritun til landgöngu, sé hann handhafi vegabréfs með lífkennum, sbr. viðauka 9 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, og má dvelja hér á landi í 90 daga á hverju 180 daga tímabili.

Ákvörðun Útlendingastofnunar um frávísun kæranda, dags. 18. október 2024, byggir á c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. 5. mgr. 106. gr. laganna, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017.

Í 106. gr. laga um útlendinga er kveðið á um frávísun við komu til landsins. Samkvæmt ákvæðinu er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni, sbr. c-lið ákvæðisins. Í greinargerð með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för fólks yfir landamæri (Schengen landamærareglurnar). Þá er í greinargerðinni vísað til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 5.mgr. 106. gr. laga um útlendinga er heimilt að vísa útlendingi frá landi eftir reglum 1. mgr. þótt sjö sólarhringa fresturinn sé liðinn. Þó verður meðferð máls að hefjast innan níu mánaða frá komu hans til landsins. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a. laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins samkvæmt a-j-lið 1. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Með reglugerð nr. 866/2017 um för yfir landamæri voru innleidd ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 2016/399 um setningu sambandsreglna um för fólks yfir landamæri (e. Schengen Borders Code) og tók reglugerðin við af áðurnefndri reglugerð nr. 562/2006. Í 5. gr. reglugerðar nr. 866/2017 er mælt fyrir um skilyrði fyrir komu útlendinga til landsins sem hvorki eru EES- né EFTA borgarar. Kemur þar fram að útlendingur sem hvorki er EES- né EFTA-borgari, sem hyggst dvelja á Schengen-svæðinu, þ.m.t. Íslandi, í allt að 90 daga á 180 daga tímabili verði, auk þeirra skilyrða sem koma fram í 106. gr. laga um útlendinga, að uppfylla þau skilyrði sem fram koma í a-e-liðum ákvæðisins. Þar er það gert að skilyrði að útlendingur í fyrsta lagi framvísi gildum, lögmætum og ófölsuðum ferðaskilríkjum eða öðru kennivottorði sem heimilar honum för yfir landamæri, sbr. viðauka 3 við reglugerðina. Ferðaskilríki skal vera gefið út á sl. 10 árum til þess að það teljist gilt og gildistími ferðaskilríkis vera í a.m.k. þrjá mánuði umfram brottfarardag, sbr. a-lið. Í öðru lagi skal útlendingur hafa gilda vegabréfsáritun sé hann ekki undanþeginn áritunarskyldu, nema hann hafi gilt dvalarleyfi eða gilda vegabréfsáritun til langs tíma, sbr. viðeigandi viðauka í reglugerð um vegabréfsáritanir, sbr. b-lið. Í þriðja lagi má hann ekki vera skráður í Schengen-upplýsingakerfið í þeim tilgangi að meina honum komu til landsins, sbr. c-lið. Í fjórða lagi má hann ekki vera talinn ógna þjóðaröryggi, allsherjarreglu, almannaheilsu eða alþjóðasamskiptum ríkisins eða annars Schengen-ríkis, sbr. d-lið. Loks þarf viðkomandi að geta fært rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar, og hafa nægt fé sér til framfærslu, á meðan dvöl stendur og vegna ferðar til upprunalands eða gegnumferðar til þriðja lands, eða vera í aðstöðu til að útvega sér slíkt fé á lögmætan hátt, sbr. e-lið.

Til sönnunar á að framangreindum skilyrðum 5. gr. reglugerðarinnar fyrir komu sé fullnægt sé landamæraverði m.a. heimilt að krefja útlending samkvæmt 1. mgr. um eftirfarandi gögn vegna ferðalaga af persónulegum ástæðum: gögn sem sýna fram á tryggt húsnæði, t.d. boðsbréf frá gestgjafa eða önnur gögn sem sýna fram á hvar viðkomandi hyggst búa, gögn sem staðfesta ferðaáætlun, staðfesting bókunar á skipulagðri ferð eða önnur gögn sem varpa ljósi á fyrirhugaða ferðaáætlun og gögn varðandi heimferð, s.s. farmiða.

Í skýrslu lögreglu, dags. 18. október 2024, eru málsatvik og afskipti lögreglu af kæranda rakin svo og afstaða kæranda. Í skýrslunni kemur fram að lögregla hafi haft afskipti af kæranda vegna þess að hann hafi verið grunaður um vörslu og meðferð ávana- og fíkniefna. Aðspurður um dvöl hans hér á landi kvaðst hann ekki vita hve lengi hann ætlaði að dvelja á landinu. Hann hefði áhuga á að starfa hérlendis en að það sé ekkert starf fyrir sig. Kærandi kvaðst greiða fyrir gistingu þegar hann dveldi á hóteli eða öðrum stöðum en hann kvaðst ekki muna nafnið á hótelinu sem hann gisti á. Kærandi kvaðst framfæra sér með pening sem hann ætti og m.a. afla sér tekna með því að selja fíkniefni hér á landi. Kærandi hafi áður selt fíkniefni hér á landi í eitt eða tvö skipti en væri ekki kominn til landsins í þeim tilgangi. Kærandi gaf lögreglu ekki leyfi til að skoða farsíma sinn. Fyrir liggur að kærandi er grunaður um vörslu og meðferð ávana- og fíkniefna en kærandi gekkst við því að hafa selt fíkniefni hér á landi. Af skýrslu lögreglu má ráða að kærandi hafi ekki getað gert grein fyrir því hvað hann ætlaði að dvelja lengi hér á landi og að hann hafi því ekki verið með farmiða frá landinu. Þá hafi kærandi ekki getað gert grein fyrir því hver tilgangur dvalar hans væri hér á landi eða hvar hann væri að gista. Í skýrslutöku greindi kærandi frá því að hann hefði áhuga á að starfa hér á landi. Kærandi er þó ekki með atvinnuleyfi hér á landi.

Að teknu tilliti til framangreinds er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki getað leitt líkur að þeim tilgangi sem hann hafi gefið upp fyrir dvöl sinni hér á landi. Voru skilyrði til frávísunar á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því uppfyllt. Þá liggur fyrir að kærandi hefur ekki dvalist lengur en níu mánuði hér á landi, sbr. 5. mgr. 106. gr. laga um útlendinga.

Í greinargerð kæranda eru gerðar athugasemdir við málsmeðferð kæranda hjá lögreglu og Útlendingastofnun. Kærandi vísar til þess að honum hafi ekki verið veittur réttur til andmæla í samræmi við 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga. Á meðal gagna málsins er tilkynning um hugsanlega frávísun auk birtingavottorðs, dags. 18. október 2024, sem kærandi undirritaði. Þar kemur fram að kæranda hafi verið bent á rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annarrar aðstoðar á eigin kostnað, sbr. 13. gr. laga um útlendinga. Jafnframt var honum bent á að hafa samband við yfirvöld í heimaríki og mannúðar- eða mannréttindasamtök hér á landi eða erlendis. Þá var honum jafnframt veittur frestur til andmæla í samræmi við 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga. Kærandi hakaði þá við reit um að hann myndi ekki nýta rétt sinn til munnlegra andmæla. Ekki er því fallist á að um annmarka hafi verið að ræða á málsmeðferð lögreglunnar og Útlendingastofnunar.

Kærandi gerir einnig athugasemd við að hann hafi ekki verið inntur eftir gögnum varðandi dvöl sína hér á landi. Þess skal getið að 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri kveður á um heimild til þess að krefja útlendinga um tiltekin gögn til að sýna fram á dvöl sína hér á landi. Kærandi bar fyrir sig að vita ekki hvar hann dveldi hér á landi auk þess sem kærandi gat ekki skýrlega gert grein fyrir tilgangi dvalar sinnar á landinu. Við meðferð málsins var kærandi inntur eftir leyfi fyrir lögreglu til að skoða innihald farsíma hans en kærandi veitti ekki slíkt leyfi. Þá var kæranda gefið færi á að leggja fram andmæli þegar honum var birt tilkynning um hugsanlega frávísun en í tilkynningunni kom fram hvers vegna frávísa ætti honum. Kærandi lagði ekki fram andmæli vegna málsins. Ekki verður fallist á að rannsókn málsins hafi verið ábótavant samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga.

Kærunefnd hefur nú yfirfarið hina kærðu ákvörðun, fylgigögn málsins og málsmeðferð að öðru leyti og telur ekki ástæðu til þess að gera athugasemdir við þessi atriði í málsmeðferð lögreglu og Útlendingastofnunar í máli kæranda.

Að öllu framangreindu virtu er hin kærða ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga staðfest.

Í ljósi framangreindrar niðurstöðu er ekki tilefni til að fjalla um kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa á ákvörðun Útlendingastofnunar.

Úrskurðarorð

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Valgerður María Sigurðardóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir