Úrskurður nr. 184/2025

Hinn 28. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 184/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100154

Kæra […]

á ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 23. október 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 15. október 2024, um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, þess efnis að neita honum um inngöngu inn í landið og vísa honum frá landinu á grundvelli d-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 auk þess að ákvarða honum tilkynningarskyldu á Keflavíkurflugvelli á grundvelli c-liðar 1. mgr. 114. gr. sömu laga, verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi kom til Íslands 15. október 2024. Með ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 15. október 2024, var kæranda vísað frá landinu.

Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda hafi verið frávísað frá Íslandi á grundvelli d-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Ákvörðuninni fylgdu ekki viðbótarathugasemdir. Í skýrslu lögreglu, dags. 25. október 2024, kemur fram að kærandi hafi verið óljós um tilgang dvalar hér á landi ásamt því að vera ekki með bókað flugfar úr landi. Kærandi hafi því verið færður í viðtalsherbergi hjá lögreglu á Keflavíkurflugvelli þar sem hann hafi verið spurður nánar út í tilgang dvalar sinnar á Íslandi auk tengsla við landið. Kærandi hafi greint frá því að ætla að dvelja í fjóra daga á Íslandi. Hann hafi verið með bókaða gistingu á gistiheimilinu Lækur og hafi ætlað að hitta kærustu sína, sem væri pólsk og væri búsett í Englandi. Kærandi hafi ekki getað sýnt fram á myndir eða aðrar sannanir um að þau væru par, að hún væri að koma til landsins, eða nánari upplýsingar um hver hún væri. Henni hafi verið flett upp í kerfum lögreglunnar og ekki verið neinar flugbókanir til landsins á næstu dögum undir hennar nafni. Kærandi hafi verið með útprentaðar bókanir fyrir ýmis söfn og ferðir á Íslandi fyrir hvern dag sem hann hafi ætlað að dvelja á landinu. Samkvæmt bókun hans á framangreindu gistihúsi hafi kærandi ætlað að dvelja á Íslandi í fimm nætur og gisting hans verið greidd. Þegar lögregla hafi leitað eftir staðfestingu hafi komið í ljós að hann ætti ekki bókaða gistingu. Kærandi hafi svo breytt framburði sínum og greint frá því að ætla að dvelja í sjö daga á landinu. Allar ferðabókanir kæranda hafi verið bókaðar fyrir einn. Framburður kæranda um að hann hafi ætlað að fara í ferðirnar með kærustu sinni var metinn ótrúverðugur þar sem ekki hafi verið hægt að staðfesta að hún væri á leið til landsins eða ætti bókaðar ferðir með kæranda. Þegar þetta hafi verið borið undir kæranda greindi hann frá því að hún þyrfti að bera ábyrgð á sjálfri sér og bóka sína ferð sjálf. Kærandi hafi greint frá því að þekkja engan á Íslandi og ætla að taka leigubifreið á fyrrgreint gistiheimili. Kærandi hafi framvísað 1.805 evrum í reiðufé og 824 evrum á greiðslukorti, eða um 391.773 í íslenskum krónum. Þar sem kærandi hafi ekki haft flugmiða til baka frá Íslandi hafi hann ekki haft næg fjárráð til að sýna fram á 90 daga ferðalag hér á landi, miðað við hámarkslengd leyfilegrar dvalar þriðja ríkisborgara án dvalarleyfis á Íslandi. Þá mat lögregla tilgang dvalar kæranda óljósan og að hann hafi ekki veitt lögreglu upplýsingar sem hann hafi verið inntur eftir. Samkvæmt framangreindu taldi lögregla að heimilt væri að frávísa kæranda á grundvelli d-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Að því loknu var keyptur flugfarmiði fyrir kæranda frá landinu.

Kærandi kærði ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 23. október 2024. Í samræmi við 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga og 1. mgr. 42. gr. reglugerðar um útlendinga var kæranda skipaður talsmaður með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 24. október 2024. Gögn frá lögreglu vegna málsins bárust kærunefnd 4. nóvember 2024. Talsmaður kæranda lagði fram greinargerð vegna málsins 6. nóvember 2024.

III. Málsástæður og rök kæranda

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verður greinargerð kæranda ekki reifuð nánar.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvæði 11. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um leiðbeiningarskyldu stjórnvalda. Í 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga kemur fram að í máli er varðar frávísun, brottvísun eða afturköllun leyfis skal útlendingi þegar í upphafi máls leiðbeint um réttindi sín og meðferð málsins á tungumáli sem ætla má með sanngirni að hann geti skilið. Samkvæmt a-lið ákvæðisins skal útlendingi m.a. leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað við meðferð máls.

Í frumskýrslu lögreglu kemur ekki fram hvort kæranda hafi verið leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns í upphafi máls. Kærunefnd aflaði upplýsinga frá lögreglu 18. febrúar 2025 um það hvort kæranda hafi verið leiðbeint um framangreindan rétt sinn. Í upplýsingum frá lögreglu, dags. 24. febrúar 2025, kemur fram að ekki liggi fyrir upplýsingar um að einstaklingnum hafi verið leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á fyrri stigum, þ.e. fyrir birtingu ákvörðunar.

Ákvæði 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um fortakslausa skyldu íslenskra stjórnvalda til að hafa frumkvæði að því að leiðbeina útlendingi við upphaf máls um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað. Samkvæmt framangreindu var kæranda ekki leiðbeint um þann rétt sinn í samræmi við 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga og kann að vera að sá annmarki hafi haft áhrif á efnislega niðurstöðu málsins. Er því óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi.

Úrskurðarorð

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er felld úr gildi.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is vacated.

Valgerður María Sigurðardóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir