Úrskurður nr. 188/2025

Hinn 28. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 188/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24110004

Kæra […]

á ákvörðun

Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 1. nóvember 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Bandaríkjanna (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 14. október 2024, um að synja umsókn hennar um dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla við landið, sbr. 78. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að henni verði veitt dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla, sbr. 78. gr. laga um útlendinga.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur ekki haft dvalarleyfi hér á landi. Kærandi lagði fram umsókn um dvalarleyfi vegna skorts á starfsfólki 21. mars 2023 og var umsókninni synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar 27. september 2023. Kærandi lagði fram umsókn um dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla við landið 22. ágúst 2023. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 14. október 2024, var umsókn kæranda synjað. Í ákvörðuninni kemur fram að eftir heildarmat á aðstæðum kæranda hafi hún að mati stofnunarinnar ekki sýnt fram á að hún uppfylli skilyrði dvalarleyfis á grundvelli sérstakra tengsla við landið. Var það mat stofnunarinnar að ekki væri séð að aðstæður kæranda væru með þeim hætti að það væri bersýnilega ósanngjarnt að veita henni ekki dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla. Var umsókn hennar því synjað.

Ákvörðun Útlendingastofnunar var móttekin af kæranda 18. október 2024. Kærandi kærði ákvörðunina til kærunefndar útlendingamála 1. nóvember 2024. Samhliða kæru lagði kærandi fram greinargerð.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda er málsmeðferð Útlendingastofnunar og málsatvikum lýst. Í greinargerð er vísað til 1. gr. laga um íslenskan ríkisborgararétt nr. 100/1952. Kærandi vísar til þess að í þágildandi ákvæði segi að barn sem fæðist hérlendis eða erlendis [...] eða síðar, í hjúskap íslenskrar móður og erlends föður, öðlist sjálfkrafa íslenskan ríkisborgararétt við fæðingu og eigi það við um kæranda. Móðir kæranda hafi fæðst hér á landi […] og verið íslenskur ríkisborgari þegar kærandi hafi fæðst og kærandi hafi þar með einnig verið íslenskur ríkisborgari. Þó fram komi einnig að viðhalda þurfi íslenskum ríkisborgararétti sé í stóra samhenginu ekki langur tími liðinn og kærandi hafi ekki haft upplýsingar um stöðu ríkisborgararéttar síns. Þegar móðir kæranda hafi flutt frá Íslandi á sínum tíma hafi tölvunotkun á heimilum í Bandaríkjunum ekki verið algeng og hún hafi flutt í dreifbýli þar sem hún hafi verið enn fátíðari. Samskipti móður kæranda við fjölskyldu sína hafi farið fram í gegnum fax, síma og með ferðum fjölskyldunnar til Bandaríkjanna. Þetta hafi breyst með auknu aðgengi að netsambandi. Ferðir fjölskyldunnar til móður kæranda og fjölskyldu hafi verið langar og t.a.m. sé móðursystir kæranda skírnarvottur hennar. Fram kemur einnig að kærandi eigi samband við ömmu sína sem dvelji nú á hjúkrunarheimili.

Kærandi ítrekar að umsókn hennar byggi m.a. á tengslum kæranda við móðurömmu sína og vilji hún fá tækifæri til að rækta þau tengsl enda sé amma hennar með öllu ófær að ferðast. Kærandi vísar til þess að hún hafi alltaf átt heima í Bandaríkjunum og eigi að sjálfsögðu menningarleg og félagsleg tengsl við landið. Kærandi eigi þó sterk tengsl við Ísland þar sem móðir hennar og uppeldisbróðir séu íslensk. Þá hafi hún einnig sterk tengsl við íslensk hálfsystkini sín, ömmu, tvíburasystur móður sinnar og móðursystkini. Móðir kæranda hafi ekki haft tök á að ferða til Íslands vegna þess hve dýr ferðalög séu fyrir venjulegt verkafólk. Engu að síður hafi tengsl dafnað í gegnum símtöl og ferðalög til Bandaríkjanna. Fjölskylda kæranda á Íslandi hafi ávallt þurft að standa þétt saman vegna veikinda og fötlunar einstaklinga innan fjölskyldunnar, og því snerti mál kæranda tugi ættingja inn að hjartarótum. Þegar kærandi hafi komið til Íslands árið 2023 hafi hún fallið fyrir íslenskum manni en hann hafi í nokkur skipti flogið til Bandaríkjanna til að heimsækja hana.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi dvalarleyfi á grundvelli þess að hann teljist hafa sérstök tengsl við landið, að fullnægðum skilyrðum 1. og 2. mgr. 55. gr. laganna, sé hann eldri en 18 ára og falli ekki undir ákvæði um önnur dvalarleyfi samkvæmt lögum þessum eða fullnægi ekki skilyrðum þeirra. Í 2. mgr. 78. gr. sömu laga kemur fram að til sérstakra tengsla geti m.a. talist tengsl sem útlendingur hefur stofnað til meðan á dvöl hans hér á landi hefur staðið samkvæmt útgefnu dvalarleyfi sem verður ekki endurnýjað eða hefur verið afturkallað vegna breyttra aðstæðna eða annarra atvika. Í 3. mgr. 78. gr. er kveðið á um að heildstætt mat skuli fara fram á tengslum umsækjanda við landið. Við það mat skuli að jafnaði horft til lengdar lögmætrar dvalar. Jafnframt sé heimilt að líta til fjölskyldutengsla, þ.e. fjölskyldusamsetningar umsækjanda með tilliti til umönnunarsjónarmiða, sbr. a-lið 3. mgr. 78. gr. laga um útlendinga, og félagslegra og menningarlegra tengsla við landið á grundvelli atvinnuþátttöku eða annarra sambærilegra tengsla, sbr. b-lið 3. mgr. 78. gr. laganna. Þá má jafnframt ráða af 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga að fjölskyldutengsl fari samkvæmt VIII. kafla laga um útlendinga.

Fyrir liggur að kærandi hefur aldrei haft dvalarleyfi hér á landi og hefur því ekki myndað tengsl við landið í lögmætri dvöl á grundvelli dvalarleyfis, sbr. 2. mgr. 78. gr. laga um útlendinga. Þrátt fyrir að útlendingur hafi ekki dvalist hér á landi getur hann í undantekningartilvikum talist hafa sérstök tengsl við landið þegar heildstætt mat á aðstæðum hans leiðir til þess, t.d. ef rík umönnunarsjónarmið eru til staðar og bersýnilega væri ósanngjarnt að veita umsækjanda ekki dvalarleyfi á grundvelli þeirra, sbr. 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga. Þetta getur t.d. átt við þegar einstaklingur er einn eftir án fjölskyldumeðlima í heimaríki og þarfnast umönnunar og aðstoðar fjölskyldumeðlima sem búa hér á landi. Samkvæmt 9. mgr. 78. gr. laga um útlendinga getur ráðherra sett reglugerð um nánari skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis samkvæmt 78. gr., m.a. hvenær geti komið til beitingar undantekningarreglu 4. mgr. ákvæðisins.

Í 20. gr. reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017, með síðari breytingum, hefur ráðherra útfært við hvaða aðstæður getur komið til veitingar dvalarleyfis á grundvelli sérstakra tengsla þegar umsækjandi hefur ekki búið á Íslandi. Kemur þar fram að útgáfa slíks dvalarleyfis sé heimil eigi umsækjandi uppkomið barn eða foreldri sem búi á Íslandi og sé íslenskur ríkisborgari eða hafi ótímabundið dvalarleyfi eða dvalarleyfi sem geti myndað grundvöll fyrir ótímabundið dvalarleyfi. Umsækjandi þurfi að sýna fram á að hann hafi verið á framfæri þessa aðstandanda í að minnsta kosti ár og að fjölskyldu- og félagsleg tengsl hans við heimaríki séu slík að bersýnilega ósanngjarnt væri að veita honum ekki dvalarleyfi hér á landi. Þá kemur fram að umönnunarsjónarmið önnur en framfærsla þurfi að jafnaði að mæla með veitingu dvalarleyfis.

Samkvæmt 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga fer um fjölskyldutengsl eftir VIII. kafla laga um útlendinga. Leggur kærunefnd þann skilning í ákvæðið, með hliðsjón af öðrum ákvæðum 78. gr. laga um útlendinga, að því sé ekki ætlað að útvíkka gildissvið dvalarleyfa vegna fjölskyldusameininga, heldur þurfi almennt meira að koma til, svo sem sjálfstæð tengsl vegna fyrri dvalar eða umönnunarsjónarmið.

Dvalarleyfisumsókn kæranda grundvallast á fjölskyldutengslum en samkvæmt gögnum málsins á kærandi bróður, móðursystur og móðurbróður, ömmu og aðra ættingja hér á landi. Kærandi hafi jafnframt stofnað til sambands við íslenskan ríkisborgara. Þau fjölskyldutengsl sem kærandi byggir á fullnægja ekki kröfum 20. gr. reglugerðar um útlendinga og verður dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla við landið því ekki byggt á þeim.

Kærandi hefur áður ferðast hingað til lands, m.a. í því skyni að hitta fjölskyldu sína. Gögn málsins benda ekki til þess að fyrir hendi séu slík félagsleg-, menningarleg- eða önnur sambærileg tengsl að veita beri kæranda dvalarleyfi á grundvelli 78. gr. laga um útlendinga. Kærandi hefur á hinn bóginn sterk tengsl við heimaríki vegna búsetu hennar þar í landi auk foreldra og bræðra sem eru búsett þar í landi. Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að aðstæður kæranda séu ekki slíkar að bersýnilega ósanngjarnt væri að veita henni ekki dvalarleyfi hér á landi, sbr. 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga, sbr. og 20. gr. reglugerðar um útlendinga. Verður hin kærða ákvörðun Útlendingastofnunar því staðfest um synjun umsóknar kæranda um dvalarleyfi.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Valgerður María Sigurðardóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir