Úrskurður nr. 198/2025

Hinn 28. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 198/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24070231

Kæra [...]

á ákvörðun Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 29. júlí 2024 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Suður-Afríku (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 26. júlí 2024, um að synja henni um vegabréfsáritun til Íslands.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og fallist verði á beiðni hennar um vegabréfsáritun til Íslands.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, Schengen-samningurinn og verklagsreglur þess samnings.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 11. júlí 2024, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins hjá sendiráði Íslands í Washington DC fyrir tíu daga dvöl frá 15. til 24. ágúst 2024. Umsókn kæranda var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 26. júlí 2024. Hinn 29. júlí 2024 barst kærunefnd kæra frá kæranda. Frekari fylgigögn voru lögð fram með tölvubréfi, dags. 30. júlí 2024.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í kæru kemur fram að kæranda hafi verið synjað um vegabréfsáritun á þeim grundvelli að hún hafi ekki verið handhafi viðeigandi og gildrar ferðasjúkratryggingar. Á kærustigi lagði kærandi fram staðfestingu vinnuveitanda um að hún nyti sjúkratryggingar að tiltekinni upphæð. Þá lagði hún fram ferðasjúkratryggingu frá AIG.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um útlendinga þurfa útlendingar að hafa vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, nema annað sé ákveðið í reglum sem ráðherra setur. Í reglugerð um vegabréfsáritanir er kveðið á um verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af Íslands hálfu til gegnumferðar um eða fyrirhugaðrar dvalar, einnar eða fleiri, á yfirráðasvæði Schengen-samstarfsins í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sem og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi á grundvelli dvalar- og/eða atvinnuleyfis, sbr. 1. gr. Ríkisborgarar Suður-Afríku (nema handhafar diplómata- og þjónustuvegabréfa) þurfa vegabréfsáritun til Íslands, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga koma fram skilyrði til útgáfu vegabréfsáritunar og í 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er tilgreint hvenær synja skuli um vegabréfsáritun. Heimilt er samkvæmt fyrrgreindri 6. mgr. 20. gr. að veita útlendingi vegabréfsáritun sem gildir á öllu Schengen-svæðinu ef grunnskilyrðum a - h liða sömu greinar er fullnægt.

Samkvæmt 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga skal vegabréfsáritun ekki veitt ef ástæða er til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar útlendings hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt. Er þessi regla áréttuð í 8. mgr. ákvæðisins en þar kemur fram að við mat á umsókn um vegabréfsáritun skuli auk þjóðernis taka tillit til félagslegrar stöðu og hættu á að útlendingur dvelji lengur á Schengen-svæðinu en honum er heimilt. Með aðild að Schengen-samstarfinu tókust íslensk stjórnvöld á hendur skyldu til að fylgja samræmdum reglum um útgáfu vegabréfsáritana. Hafa stjórnvöld sem annast afgreiðslu umsókna um vegabréfsáritanir mótað tilteknar verklagsreglur til að styðjast við, byggðar á efnisreglum Schengen-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á einstökum atriðum sé nauðsynlegt að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja. Leiði það af eðli samstarfsins að mikilvægt sé að samræmis sé gætt á þessu sviði svo sömu skilyrði gildi um vegabréfsáritanir á Schengen-svæðinu.

Samkvæmt 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir skal með fyrirvara um 1. mgr. 25. gr. reglugerðarinnar synjað um vegabréfsáritun í þeim tilvikum sem tilgreind eru í a. og b. lið 1. mgr. 33. gr.

Synjunarform Útlendingastofnunar er staðlað form sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauki 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í forminu er hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17, þ.e. ástæður þess að umsóknum sé synjað. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reit 16, þ.e. að kærandi hafi ekki fært sönnur á handhöfn viðeigandi og gildrar ferðasjúkratryggingar. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að kærandi hafi ekki lagt fram fullnægjandi ferðasjúkratryggingu. Hún hafi ekki svarað tölvubréfi frá utanríkisþjónustunni innan þess frests sem henni var veittur til að bæta úr framangreindum annmarka. Því hafi ákvörðun verið tekin á grundvelli framlagðra gagna. Uppfyllti kærandi þar með ekki skilyrði 20. gr. laga um útlendinga sem og 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Með vísan til 21. gr. stjórnsýslulaga var kæranda jafnframt leiðbeint um að hún gæti óskað eftir skriflegum rökstuðningi innan 14 daga frá tilkynningu ákvörðunar. Samkvæmt gögnum málsins liggur ekki fyrir skriflegur rökstuðningur vegna ákvörðunar í máli kæranda.

Meðferð umsóknar kæranda fór fram hjá utanríkisþjónustunni, sbr. 10. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Þyki skilyrði ekki fyrir hendi til útgáfu áritunar er mál lagt fyrir Útlendingastofnun til ákvörðunar.

Í tengslum við málsmeðferð umsóknar kæranda um vegabréfsáritun sendi deild áritanamála í utanríkisráðuneytinu kæranda tölvubréf þar sem fram kemur það mat að framlögð ferðasjúkratrygging hafi verið ófullnægjandi. Kæranda var leiðbeint um að leggja fram tryggingu sem væri gild á öllu Schengen-svæðinu, fyrir allri áhættu með 30.000 evra lágmarksvernd. Þá þyrfti tilgreindur gildistími tryggingarinnar að ná yfir alla dvöl kæranda á Schengen-svæðinu, þ. á m. komu- og brottfarardag.

Gögn sem sýna fram á ferðasjúkratryggingu eru meðal nauðsynlegra fylgigagna með umsókn um vegabréfsáritun, sbr. 14. gr. og viðauka 2 við reglugerð um vegabréfsáritanir, og koma fram í 4. tölul. gátlista með vegabréfsáritunarumsóknum sem lagðar eru fram hjá utanríkisþjónustunni í Washington D.C., þar sem kærandi lagði umsókn sína fram. Við meðferð umsóknar kæranda hjá sendiráðinu var kærandi upplýst um það með tölvubréfi að ferðasjúkratryggingin sem hún hafði lagt fram teldist ófullnægjandi. Var kæranda gefinn fimm daga frestur til að bregðast við sem kærandi gerði ekki, hvorki með framlagningu nýrrar ferðasjúkratryggingar né með því að leggja fram frekari skýringar á þegar framlagðri tryggingu. Kærandi hefur lagt fram nýja ferðasjúkratryggingu á kærustigi. Það ferðatímabil sem kærandi sótti um vegabréfsáritun fyrir er hins vegar liðið þegar úrskurður þessi er kveðinn upp. Forsendur hinnar kærðu ákvörðunar hvað þetta varðar byggjast á efnislegum skilyrðum sem ættu ekki að hafa íþyngjandi áhrif á réttarstöðu kæranda hafi hún áform um að sækja um vegabréfsáritun til ferðalaga inn á Schengen-svæðið að nýju eða koma hingað til lands í framtíðinni, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar nr. 25/2022, dags. 9. maí 2022. Telst kærandi því ekki hafa lögvarða hagsmuni af því að lagt sé mat á nýja ferðasjúkratryggingu sem lögð var fram á kærustigi. Er kæranda þess í stað leiðbeint um að sækja um vegabréfsáritun að nýju.

Að framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að kærandi hafi ekki lagt fram sönnun þess að hún væri handhafi gildrar ferðasjúkratryggingar, sbr. viii. töluliður 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Hafi kærandi þannig ekki getað sýnt fram á tilgang dvalar, sbr. h-liður 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Verður hin kærða ákvörðun um að synja kæranda um vegabréfsáritun til landsins því staðfest. Kæranda er leiðbeint um að hún geti sótt um vegabréfsáritun að nýju.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður