Úrskurður nr. 105/2025

Hinn 7. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 105/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24050127

Endurtekin umsókn í máli

[...]

I. Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 248/2024, dags. 14. mars 2024 staðfesti nefndin ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 26. maí 2023, um að synja [...], fd. [...], ríkisborgara Venesúela (hér eftir kærandi) og [...], fd. [...], ríkisborgara Venesúela um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja þeim um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Hinn 17. maí 2024 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda.

Af greinargerð kæranda má ráða að umsókn hennar byggi á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016.

II. Málsástæður og rök kæranda

Fram kemur í greinargerð að kærandi hafi ekki gefið upp persónulegar ástæður fyrir flótta sínum í viðtali hjá Útlendingastofnun. Þótt kærandi hafi ásamt nánustu ættingjum sínum orðið fyrir áföllum vegna ásóknar glæpamanna séu hennar persónulegu ástæður fyrir flóttanum fleiri og annars eðlis en ástæður föður hennar, sem hafi komið með henni til Íslands og sótt um alþjóðlega vernd. Að auki hafi kærandi myndað tengsl á Íslandi sem geti auðveldlega stofnað henni í hættu snúi hún aftur til Venesúela. Kærandi hafi verið gefin í hjónaband 14 ára gömul í Sýrlandi. Hafi hún ekkert haft um það að segja hvort eða hverjum hún giftist. Hjónabandið hafi einkennst af miklu og alvarlegu ofbeldi. Þegar kærandi hafi flutt til Venesúela 17 ára gömul hafi hjónabandið ekki verið löglegt þar, en hún hafi þá aftur verið gift eiginmanni sínum gegn hennar vilja. Kærandi hafi fengið skilnað að lögum og hafi því verið lögð í einelti af nærsamfélagi sínu í Venesúela. Hún búi við mikla og viðvarandi kvennakúgun og trúarofbeldi og geti ekki leitað réttar síns hjá yfirvöldum. Kærandi eigi kærasta á Íslandi sem njóti alþjóðlegrar verndar. Hún hafi hitt hann með aðstoð starfsfólks í búsetuúrræði hennar, án vitundar föður síns sem búi í sama úrræði. Ástæða þess að kærandi hafi ekki sagt frá ástarsambandi sínu í viðtali hjá Útlendingastofnun væri sú að hún hafi óttast að þegar ákvörðun lægi fyrir myndi faðir hennar fá afhent gögn málsins með tilheyrandi afleiðingum. Komist faðir kæranda að ástarsambandi hennar og fari hún aftur til Venesúela, muni hún verða fyrir mjög alvarlegu ofbeldi af hálfu barnsföður síns og tengdafjölskyldu. Mögulega gjaldi hún fyrir ástarsambandið með lífi sínu. Kærandi hafi því ríkari ástæður en áður til að óttast ofsóknir á grundvelli kyns síns og trúarskoðana.

Kærandi fer einnig fram á frestun réttaráhrifa á ákvörðun kærunefndar í máli hennar, sbr. 2. málsl. 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Kærunefnd frestaði réttaráhrifum í máli kæranda 21. júní 2024.

III. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna. Ákvæði 35. gr. a. laga um útlendinga kom nýtt inn í lög um útlendinga með lögum nr. 14 frá 27. mars 2023. Í ákvæðinu kemur jafnframt fram að ákvæði 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gildi ekki um ákvarðanir í málum er varða alþjóðlega vernd. Í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 14/2023 kemur fram að mælikvarðann um ,,sýnilega auknar líkur“ verði að túlka með hliðsjón af því að líkur séu á því að önnur niðurstaða fáist í málið vegna upplýsinga sem ekki lágu fyrir við meðferð upphaflegrar umsóknar. Gerir orðalag ákvæðisins og útskýringar í greinargerð því ekki þá kröfu að fullvissa sé fyrir því að niðurstaðan verði önnur en í fyrri umsókn. Þá verður einnig að líta til þess að við mat á endurtekinni umsókn má oft útiloka að hinar nýju upplýsingar hafi áhrif á fyrri niðurstöðu.

Eins og áður hefur komið fram kvað kærunefnd upp úrskurð í máli kæranda 14. mars 2024. Með úrskurðinum var komist að þeirri niðurstöðu að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ætti hún því ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga. Þá var það mat kærunefndar að aðstæður kæranda væru ekki með þeim hætti að veita bæri henni dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á því að nú liggi fyrir nýjar upplýsingar í máli hennar sem hún hafi ekki greint frá í viðtali hjá Útlendingastofnun. Ber hún fyrir sig að hún hafi sætt langvarandi heimilisofbeldi af hálfu fyrrverandi eiginmanns síns sem hafi áfram hótað henni með því að senda henni hótunarskilaboð í síma hennar. Þá kveður kærandi sig vera í hættu í Venesúela þar sem fyrrverandi eiginmaður hennar hafi einnig ríkisfang þar í landi og geti ferðast frá Sýrlandi til þess að leita kæranda uppi. Þar sem kærandi hafði ekki borið fyrir sig að vera þolandi slíks ofbeldis áður taldi kærunefnd ástæðu til þess að óska eftir frekari upplýsingum. Með tölvubréfi, dags. 20. janúar 2025, var kærandi beðin um nánari upplýsingar vegna framangreinds ofbeldis og hvers vegna hún telji sig ekki geta verið örugga í Venesúela þegar fyrrverandi eiginmaður hennar er búsettur í Sýrlandi. Þá var kærandi spurð að því hvort hún hefði leitað sér aðstoðar vegna ofbeldisins þegar hún bjó í Venesúela eða Sýrlandi.

Í svörum kæranda er m.a. vísað til gagna sem kærandi sendi kærunefnd 10. og 18. nóvember 2024. Í þeim gögnum er að finna skjáskot af ógnandi skilaboðum manns sem kærandi kveður vera fyrrverandi eiginmann sinns, sjá má að skilaboðin voru send 8. nóvember síðastliðinn. Kærandi kveður fyrrverandi eiginmanns sinn vera öfgasinnaðan íslamista og ástæða sé til að taka orð hans alvarlega. Tilgangslaust sé fyrir almenna borgara að leita verndar lögreglu í Venesúela. Kærandi geti auk þess ekki leitað til fjölskyldu sinnar enda hafi faðir hennar sömu afstöðu og barnsfaðir hennar. Kærandi lagði fram mynd tekna í brúðkaupi hennar þegar hún hafi verið 14 ára gömul. Þá lagði kærandi fram myndir af fyrrverandi eiginmanni sínum og syni þeirra með skotvopn. Kærandi hefur lagt fram afrit gagna frá Venesúela sem staðfestir að þegar hún hafi verið á átjánda ári hafi hún gengið í hjúskap. Kærandi kom einnig á framfæri leiðréttingu á því sem fram hafði komið í greinargerð til kærunefndar, dags. 19. apríl, að kærandi hafi fengið skilnað í Venesúela. Hið rétta sé að ekki hafi verið um skilnað að ræða, heldur ógildingu hjúskapar. Kærunefnd sendi spurningu um ástæður ógildingarinnar og taldi kærandi það vera vegna þess að barnahjónabönd væru ólögleg í Venesúela. Það skjal sem kærandi vísar til varðandi ógildingu hjúskapar er skjal sem varðar leiðréttingu á skráningu hjúskapar kæranda og fyrrverandi eiginmanns hennar. Ekki verður ráðið af gagninu sem dagsett er 11. júní 2012 að þar komi fram að hjúskapur kæranda sé ógiltur eða að skjalið tengist á einhvern hátt þvinguðu hjónabandi barns. Í gögnum málsins liggur fyrir afrit fjölskylduvottorðs, dags. 23. október 2022, sem faðir kæranda lagði fram við málsmeðferð fyrri umsókna kæranda og fjölskyldu. Í vottorðinu er kærandi skráð fráskilin og er skráning þess dagsett 24. júní 2018. Liggur því fyrir að kærandi hefur ekki verið í hjúskap með fyrrverandi eiginmanni sínum a.m.k. frá þeim tíma.

Í svörum sem bárust kærunefnd 22. janúar 2025 kemur fram að kærandi hafi ekki verið í aðstöðu til að leita sér hjálpar þar sem hún hafi verið nauðug gift íslömskum öfgamanni. Kærandi kvaðst aðeins hafa leitað aðstoðar eftir að hún var farin frá manninum og þá hafi hún leitað lögfræðiaðstoðar. Kærandi greinir ekki frekar frá því hvers lags aðstoð um hafi verið að ræða. Kærandi hafi margsinnis leitað til foreldra sinna eftir líkamsárásir og sérlega slæmt andlegt ofbeldi en ávallt fengið þau svör að hún gæti sjálfri sér um kennt fyrir að reita manninn til reiði. Fjölskylda kæranda hafi lagt hana í einelti eftir að hún hafi farið frá barnsföður sínum sem birtist m.a. í því að kæranda sé sýnd fyrirlitning og talað um hana sem ættarskömm. Faðir kæranda sé strangtrúaður múslimi og megi reikna með að hann og aðrir ættingjar kæranda grípi til refsiaðgerða vegna sambands kæranda við nafngreindan mann sem hafi dvalarleyfi í Íslandi.

Ofbeldið sem kærandi hafi sætt á heimili sínu hafi lýst sér þannig að hún hafi verði svipt sjálfsákvörðunarrétti sínum og gefin fullorðnum manni fyrir tilstilli foreldra hennar og mannsins þegar hún hafi verið 14 ára gömul. Fyrrverandi eiginmaður kæranda hafi beitt hana andlegu, líkamlegu og kynferðislegu ofbeldi í hjúskapartíð þeirra. Ofbeldishegðunin hafi haldið áfram eftir að kærandi hafi farið frá honum og birst í fjandsamlegum skilaboðasendingum, líflátshótunum og því að hann hafi lokað á samband kæranda við börn þeirra. Börnin hringi stundum í hana í laumi en hún hafi ástæðuríkan ótta við að fá aldrei að sjá þau aftur. Kærandi lagði fram afrit skjals á arabísku sem ber með sér að vera ákvörðun sýrlenskra yfirvalda um forsjá og umgengni við börnin. Af honum verður ráðið að faðir barnanna fari með forsjá þeirra. Þá kvaðst kærandi hafa orðið fyrir andlegu ofbeldi í Sýrlandi af hálfu fjölskyldu eiginmanns síns. Fjölskylda barnsföðurins og hann sjálfur búi nú í Sýrlandi. Maðurinn hafi ríkisborgararétt í Venesúela og eigi þar fjölda vina og trúbræðra og eigi ekki í neinum vandræðum með að ferðast þangað.

Kærandi kvaðst hafa leitað sér sálfræðiaðstoðar á Íslandi vegna þess ofbeldis sem hún hafi mátt þola. Kærunefnd barst afrit af sjúkraskrá kæranda fyrir tímabilið 20. janúar 2023 til 16. október. 2024. Þar kemur fram að 14. ágúst 2023 hafi kærandi fyllt út skimunarlista hjá sálfræðingi á Göngudeild sóttvarna og verið greind með einkenni alvarlegs þunglyndis, í aukinni sjálfsvígshættu og að hún glími við andlegt álag.

Í úrskurði kærunefndar í máli kæranda dags. 14. mars 2024 eru raktar aðstæður kvenna í Venesúela. Kemur þar fram að í „skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins frá árinu 2023 kemur fram að konur njóti sömu réttinda og karlar samkvæmt stjórnarskrá landsins. Konur og karlar séu lagalega jöfn í hjónabandi, lögin kveði á um jafnrétti kynjanna á vinnumarkaði og vinnuveitendur megi ekki mismuna konum varðandi laun eða vinnu. Engu að síður sé ójöfnuður á vinnumarkaði viðvarandi og lögum ekki framfylgt. Í skýrslunni kemur einnig fram að dómsmálaráðherra Venesúela hafi sett á fót stofnun sem taki á móti kvörtunum vegna ofbeldis gegn konum og börnum. Ráðherra hafi sett saman teymi lögfræðinga, geðlækna og annarra sérfræðinga sem eingöngu hafi sinnt málum er tengjast morðum á konum, kynbundnu ofbeldi og öðrum glæpum gegn konum. Nauðgun sé refsiverð í Venesúela og geti varðað fangelsi allt að 14 árum. Þá kveði lögin á um tuttugu til þrjátíu ára fangelsisrefsingu fyrir morð á konum og refsingu fyrir líkamlegt, kynferðislegt eða andlegt ofbeldi. Lögreglan í landinu sé þó treg við að grípa inn í og koma í veg fyrir ofbeldi í samböndum og sé ekki þjálfuð til að takast á við slík mál. Þrátt fyrir að lög í landinu kveði á um refsingar fyrir ofbeldi gegn konum sé lögunum sjaldan fylgt í raun.“

Í samræmi við 35. gr. a laga um útlendinga leggur kærunefnd mat á hvort nýjar upplýsingar liggi fyrir í máli kæranda sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn skv. 24. gr. laganna.

Samkvæmt gögnum málsins fór kærandi frá Venesúela árið 2017 til Sýrlands. Kærandi hafi fengið skilnað frá eiginmanni sínum a.mk. fyrir 24. júní 2018 og búið áfram í Sýrlandi þangað til hún kom hingað til lands frá Sýrlandi 11. nóvember 2022. Kærandi hefur ekki greint frá því að hafa orðið fyrir ofbeldi af hálfu fyrrverandi eiginmanns síns á þeim tíma og má af frásögn hennar ráða að hún hafi búið hjá fjölskyldu sinni áður en hún yfirgaf landið. Í viðtali hjá Útlendingastofnun kvaðst kærandi ekki eiga neina fjölskyldu í Venesúela og að fyrrverandi eiginmaður hennar væri ásamt börnum þeirra í Sýrlandi. Í viðtali við föður kæranda kom fram að hann ætti bróður í Venesúela og á kærandi því einhver ættmenni þar í landi.

Kærandi hefur greint frá því að hafa borist hótanir frá barnsföður sínum í gegnum samskiptaforritið WhatsApp eftir að hún fór frá honum. Kærandi hefur þó aðeins lagt fram skjáskot skilaboða með hótunum sem hún kveður hafa borist sér eftir að hún kom hingað til lands og hóf leynilegt samband við nafngreindan mann. Þá verður af framlögðum skjáskotum aðeins ráðið að skilaboðin komi úr tilgreindu númeri í Sýrlandi sem tengt er WhatsApp aðgangi nafngreinds aðila og ekki er hægt að greina hver stendur í raun á bakvið númerið. Þá verður ekki séð hverjum hafi borist skilaboðin eða hvenær þau hafi verið send en af skjáskotunum verður ráðið að þau hafi öll borist sama dag. Dregur framangreint úr sönnunargildi skilaboðanna. Þá má ráða af gögnum málsins að kærandi gat dvalið í Sýrlandi frá skilnaði í um fjögur ár hjá fjölskyldu sinni án þess að hafa sætt frekara ofbeldi af hálfu fyrrverandi eiginmanns síns. Hafa framangreind skilaboð því lítið sönnunargildi í málinu.

Þrátt fyrir framangreint verður ekki dregið í efa að kærandi hafi verið gift manni þegar hún hafi enn verið barn sem hafi beitt hana ofbeldi á meðan á hjúskap þeirra hafi staðið. Þá kunni kærandi að hafa sætt einhvers konar áreiti af hálfu fjölskyldu sinnar í kjölfar skilnaðarins sem verður þó ekki talið ná því marki að teljast ofsóknir í skilningi 1. mgr. 37. gr. laga um útlendinga. Er það mat kærunefndar, með vísan til þeirra gagna sem nefndin hefur kynnt sér, að yfirvöld í Venesúela geti almennt veitt vernd gegn kynbundnu ofbeldi eða áreiti, m.a. með því að ákæra eða refsa fyrir athafnir sem feli í sér ofsóknir, sbr. c-lið 4. mgr. 38. gr. laga um útlendinga. Þá verður ekki talið að það sé bundið erfiðleikum fyrir kæranda að leita aðstoðar lögreglu eða framangreindra yfirvalda í landinu. Þá eru jafnframt í boði úrræði sem hún getur leitað til og fengið stuðning og þjónustu frá m.a. sálfræðiþjónustu.

Kærandi hefur greint frá því að hún hafi hafið samband við nafngreindan aðila sem njóti alþjóðlegrar verndar hér á landi. Kemur ekki fram hvenær samband þeirra hafi hafist en ljóst er að það hófst eftir að kærandi kom hingað til lands og lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd. Hefur sambandið því varað um skamma hríð og hafi kæranda og maka hennar báðum mátt vera ljóst frá fyrstu kynnum að heimild kæranda til dvalar hér á landi væri ótrygg. Að mati kærunefndar leiðir framangreint samband ekki til þess að ósanngjarnt verði talið að brottvísa henni frá landinu og ákveða endurkomubann.

Það er því mat kærunefndar að framangreindar upplýsingar í máli kæranda leiði ekki til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hennar samkvæmt 24. gr. laga um útlendinga og telur kærunefnd því skilyrði ákvæðis 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga ekki vera uppfyllt.

Að framangreindu virtu er endurtekinni umsókn kæranda vísað frá.

Úrskurðarorð:

Endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá.

The appellants subsequent application is dismissed.

F.h. kærunefndar útlendingamála,

Þorsteinn Gunnarsson, formaður