26 mars 2025
/
Nr. 262/2025 Úrskurður
Hinn 26. mars 2025 er kveðinn upp svohljóðandi
úrskurður nr. 262/2025
í stjórnsýslumáli nr. KNU24100195
Kæra […]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn 30. október 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 15. október 2024, um frávísun frá Íslandi.
Kærandi krefst þess að ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, þess efnis að neita honum um inngöngu inn í landið og vísa honum frá landinu á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 verði felld úr gildi.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda hafi verið frávísað frá Íslandi á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í skýrslu lögreglu, dags. 16. október 2024, kemur fram að við almennt eftirlit lögreglu hafi kærandi framvísað albönsku vegabréfi, ásamt boðsbréfi frá frænda sínum og umboði til íslensks lögfræðings. Kærandi hafi átt erfitt með að gera grein fyrir tilgangi dvalar á Íslandi og því verið færður í viðtalsherbergi hjá lögreglu á Keflavíkurflugvelli þar sem hann hafi verið spurður nánar út í tilgang dvalar sinnar á Íslandi auk tengsla við landið. Við uppflettingu í kerfum lögreglu hafi komið fram að kæranda hafi verið vísað frá Íslandi 13. apríl 2023 en hann hafi þá greint frá því að ætla að dvelja hjá frænda sínum og leita sér aðstoðar vegna sykursýki sinnar. Kærandi hafi í það skipti ekki verið með farmiða frá Íslandi, ekki nægt fjármagn til framfærslu og verið óljós um tilgang dvalar. Hann hafi komið aftur til Íslands 3. maí 2023 og framvísað boðsbréfi frá framangreindum frænda sínum. Hann hafi ætlað að dvelja á landinu frá 3. til 11. maí 2023. Fallist hafi verið á að hleypa honum inn í landið en hann hafi ekki farið frá landinu fyrr en 7. september 2023 og því dvalið á landinu umfram þann tíma sem honum er heimilt. Við komu til landsins 14. október 2024 hafi kærandi framvísað 1.095 evrum í reiðufé, umboði lögmanns og farmiða frá Íslandi til Vínarborgar, Austurríki, dags. 21. október 2024. Kærandi hafi greint frá því að hafa starfað hér á landi í síðustu dvöl sinni en ekki viljað greina frá hvaða starfi hann hafi gegnt eða hvað hann starfaði við í heimaríki. Þá kvaðst hann ætla að heimsækja frænda sinn hér á landi og ekki gera neitt sérstakt á meðan dvöl hans stæði. Kærandi hafi ætlað sér að dvelja í íbúð sem frændi hans hefði til afnota. Kærandi kvaðst ekki muna hvort hann hafi útvegað sér aðstoðar vegna sykursýki sinnar hér á landi. Þá hafi kærandi neitað að svara frekari spurningum. Í gögnum málsins kemur fram að kærandi hafi notið aðstoðar lögmanns við málsmeðferðina hjá lögreglu.
Samkvæmt framangreindu taldi lögregla að heimilt væri að frávísa kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Að því loknu kvaðst kærandi ætla að verða sér úti um farmiða sjálfur.
Kærandi kærði ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 30. október 2024. Í samræmi við 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga og 1. mgr. 42. gr. reglugerðar um útlendinga var kæranda skipaður talsmaður með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 1. nóvember 2024. Gögn frá lögreglu vegna málsins bárust kærunefnd 15. nóvember 2024. Talsmaður kæranda lagði fram greinargerð og fylgigögn vegna málsins 13. nóvember 2024.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð kæranda er rakið að hann sé albanskur ríkisborgari og hafi heimild til dvalar hér á landi án vegabréfsáritunar í 90 daga. Kærandi hafi dvalið á Íslandi áður og eigi ættingja búsetta hér. Tilgangur kæranda með komu sinni hingað til lands hafi verið að hitta nafngreindan frænda sinn og hafi hann ætlað að dvelja hjá honum dagana 14. til 21. október 2024. Kærandi hafi framvísað boðsbréfi framangreindu til staðfestingar og flugfarmiða frá Keflavík til Vínarborgar, dags. 21. október 2024.
Kærandi telur að skilyrði c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga séu ekki uppfyllt í máli hans og að frávísun á þeim grundvelli hafi verið óheimil. Kærandi vísar til þess að hann hafi haft í hyggju að hitta frænda sinn. Það liggi í augum uppi að ríkisborgurum Albaníu, sem ekki þurfi vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, sé heimilað að koma hingað til að vera í samvistum með fjölskyldu sinni.
Kærandi telur að brotið hafi verið gegn sér með slíkri handahófskenndri meðferð og að hann hafi ekki notið jafnræðis samanborið við ferðamenn sem hingað komi til lands almennt. Kærandi vísar til þess að kærunefnd útlendingamála hafi í fyrri úrskurðum sínum hafnað því að lögregla geti með geðþóttavaldi beitt heimild c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga gegn ríkisborgurum Albaníu sem komi hingað til lands til að dvelja með fjölskyldu sinni, sýni fram á dvalarstað og flugfarmiða frá landinu innan tiltekins tíma, sbr. úrskurð kærunefndar útlendingamála nr. 507/2023. Kærandi gerir athugasemdir við rökstuðning ákvörðunar lögreglunnar og að skort hafi tilvísun til þess hvaða gögn hafi vantað. Um brot sé að ræða gegn réttmætisreglu stjórnsýsluréttarins og ógilda beri ákvörðunina.
Kærandi telur að ákvörðun lögreglunnar feli í sér brot gegn 12. gr. stjórnsýslulaga. Lögregla byggi ákvörðun sína á upplýsingum sem telja megi vafasamar og ekki verði séð að horft hafi verið til lögbundinna sjónarmiða. Kærandi telur jafnframt um brot að ræða gegn 11. gr. stjórnsýslulaga, en hann sé látinn sæta óeðlilegum mælikvarða við komuna til landsins sem aðrir ferðamenn, sem njóti áritunarfrelsis hingað til lands, séu ekki látnir sæta. Kærandi telur skýrt að frávísunin hafi byggt öðrum forsendum framar á þjóðerni hans, sem gangi gegn 2. mgr. 11. gr. stjórnsýslulaga, auk þess sé um að ræða brot gegn 65. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. einnig 14. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Samkvæmt 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga er útlendingi, sem ekki þarf vegabréfsáritun til landgöngu, heimilt að dveljast hér á landi í 90 daga frá komu til landsins. Dvöl í öðru ríki sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu telst jafngilda dvöl hér á landi. Kærandi er ríkisborgari Albaníu og þarf því ekki vegabréfsáritun til landgöngu hér á landi, enda sé hann handhafi vegabréfs með lífkennum.
Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 18. maí 2024, byggir á c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga, sbr. reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017.
Í 106. gr. laga um útlendinga er kveðið á um frávísun við komu til landsins. Samkvæmt ákvæðinu er m.a. heimilt að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni, sbr. c-lið ákvæðisins. Í greinargerð með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi ef hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för fólks yfir landamæri (Schengen landamærareglurnar). Þá er í greinargerðinni vísað til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a. laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins samkvæmt a-j-lið 1. mgr. 106. gr. laganna. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.
Með reglugerð nr. 866/2017 um för yfir landamæri voru innleidd ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (ESB) nr. 2016/399 um setningu sambandsreglna um för fólks yfir landamæri (e. Schengen Borders Code) og tók reglugerðin við af áðurnefndri reglugerð nr. 562/2006. Í 5. gr. reglugerðar nr. 866/2017 er mælt fyrir um skilyrði fyrir komu útlendinga til landsins sem hvorki eru EES- né EFTA borgarar. Kemur þar fram að útlendingur sem hvorki er EES- né EFTA-borgari, sem hyggst dvelja á Schengen-svæðinu, þ.m.t. Íslandi, í allt að 90 daga á 180 daga tímabili verði, auk þeirra skilyrða sem koma fram í 106. gr. laga um útlendinga, að uppfylla þau skilyrði sem fram koma í a-e-liðum ákvæðisins. Eru skilyrðin eftirfarandi: Að framvísa gildum, lögmætum og ófölsuðum ferðaskilríkjum eða öðru kennivottorði sem heimilar honum för yfir landamæri, sbr. viðauka 3. Ferðaskilríki skal vera gefið út á sl. 10 árum til þess að það teljist gilt og gildistími ferðaskilríkis vera í a.m.k. þrjá mánuði umfram brottfarardag, sbr. a-lið. Hafa gilda vegabréfsáritun sé hann ekki undanþeginn áritunarskyldu, nema hann hafi gilt dvalarleyfi eða gilda vegabréfsáritun til langs tíma, sbr. viðeigandi viðauka í reglugerð um vegabréfsáritanir, sbr. b-lið. Má ekki vera skráður í Schengen-upplýsingakerfið í þeim tilgangi að meina honum komu til landsins, sbr. c-lið. Má ekki vera talinn ógna þjóðaröryggi, allsherjarreglu, almannaheilsu eða alþjóðasamskiptum ríkisins eða annars Schengen-ríkis, sbr. d-lið. Loks þarf viðkomandi að geta fært rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar, og hafa nægt fé sér til framfærslu, á meðan dvöl stendur og vegna ferðar til upprunalands eða gegnumferðar til þriðja lands, eða vera í aðstöðu til að útvega sér slíkt fé á lögmætan hátt, sbr. e-lið.
Til sönnunar á að framangreindum skilyrðum 5. gr. reglugerðarinnar fyrir komu sé fullnægt sé landamæraverði m.a. heimilt að krefja útlending samkvæmt 1. mgr. um eftirfarandi gögn vegna ferðalaga af persónulegum ástæðum: Gögn sem sýna fram á tryggt húsnæði, t.d. boðsbréf frá gestgjafa eða önnur gögn sem sýna fram á hvar viðkomandi hyggst búa, gögn sem staðfesta ferðaáætlun, staðfesting bókunar á skipulagðri ferð eða önnur gögn sem varpa ljósi á fyrirhugaða ferðaáætlun og gögn varðandi heimferð, s.s. farmiða. Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda hafi verið frávísað frá Íslandi á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í skýrslu lögreglu, dags. 16. október 2024, kemur fram að við almennt eftirlit lögreglu hafi kærandi framvísað boðsbréfi frá frænda sínum og umboði til íslensks lögfræðings. Kærandi hafi átt erfitt með að gera grein fyrir tilgangi dvalar á Íslandi og því verið færður í viðtalsherbergi hjá lögreglu á Keflavíkurflugvelli þar sem hann hafi verið spurður nánar út í tilgang dvalar sinnar á Íslandi auk tengsla við landið. Samkvæmt skýrslu lögreglu gaf kærandi þá skýringu að hann hygðist dvelja hjá umræddum frænda sínum hér á landi en það væri eini tilgangur komu hans til landsins. Kærandi hafi framvísað boðsbréfi frá umræddum frænda, auk 1.095 evrum í reiðufé og farmiða frá Íslandi til Vínarborgar, Austurríki, dags. 21. október 2024.
Við uppflettingu í kerfum lögreglu kom, líkt og áður er rakið, fram að kærandi hafi í eitt skipti áður verið vísað frá landinu 13. apríl 2023. Þá hafi hann síðar sama ár dvalið hér á landi umfram þann tíma sem honum var heimilt. Þegar framangreint var borið undir kæranda kvaðst hann hafa starfað hér á landi í fjóra mánuði í síðustu ferð sinni en vildi ekki segja lögreglu hvar hann hafi starfað né við hvað. Þá vildi hann ekki greina frá því hver hafi útvegað honum atvinnu og almennt ekki verið samstarfsfús við lögreglu. Í ljósi upplýsinga um fyrri dvöl kæranda hér á landi auk ólögmætrar dvalar hans taldi lögregla óljóst hvernig kærandi hygðist verja dvalartíma sínum hér á landi og framfleyta sér. Ekki hafa komið fram frekari skýringar á því hvers vegna kærandi dvaldi lengur en honum var heimilt samkvæmt lögum síðast þegar hann var hér á landi eða hver tilgangur dvalar hans hafi verið.
Af framangreindu leiðir að kærandi hefur a.m.k. einu sinni sagt lögreglu ósatt um fyrirhugaða dvöl sína og dvalið hér á landi umfram þann tíma sem honum er heimilt. Þá hefur kærandi greint frá því að hafa starfað hér á landi, en ekki verður ráðið af gögnum málsins eða framburði kæranda að hann hafi verið með atvinnuleyfi til þess að starfa löglega. Að teknu tilliti til þessa er ekki gerð athugasemd við að lögregla hafi gert ríkar kröfur til þess að kærandi legði fram gögn til að sýna fram á tilgang dvalar sinnar og taka frásögn hans með fyrirvara.
Með vísan til þessa verður staðfest sú niðurstaða hinnar kærðu ákvörðunar að kærandi hafi ekki getað leitt líkur að þeim tilgangi sem hann gaf upp fyrir dvöl sinni hér á landi og að skilyrði c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga hafi verið uppfyllt.
Kærandi vísar til þess að kærunefnd útlendingamála hafi í fyrri úrskurðum sínum hafnað því að lögregla geti með geðþóttavaldi beitt heimild c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga gegn ríkisborgurum Albaníu sem komi hingað til lands til að dvelja með fjölskyldum sínum, sýni fram á dvalarstað og flugfarmiða frá landinu innan tiltekins tíma, sbr. úrskurð kærunefndar útlendingamála nr. 507/2023. Mál kæranda er frábrugðið framangreindu máli m.a. að því leyti að kærandi hugðist ekki heimsækja náinn fjölskyldumeðlim hér á landi. Þá kvaðst kærandi hafa dvalið hjá sama frænda, þegar hann dvaldi síðast hér á landi í ólögmætri dvöl og eru því gerðar ríkar kröfur til þess að kærandi sýni fram á tilgang dvalar sinnar. Í greinargerð kæranda eru gerðar athugasemdir við málsmeðferð lögreglustjórans á Suðurnesjum og telur kærandi að brotið hafi verið gegn 11. og 12. gr. stjórnsýslulaga. Ekki er ástæða til þess að gera athugasemdir við þessi atriði í málsmeðferð lögreglu í máli kæranda.
Að öllu framangreindu virtu er hin kærða ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga staðfest.
Athugasemdir við störf lögreglu
Kærandi gerir athugasemdir við rökstuðning ákvörðunar lögreglunnar og að skort hafi tilvísun til þess hvaða gögn hafi skort.
Hin kærða ákvörðun fjallar um réttindi og skyldur kæranda í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Í ákvörðuninni kemur fram að kæranda væri vísað frá landinu á þeim lagagrundvelli sem hér hefur verið fjallað um að framan. Að öðru leyti kom ekki fram í ákvörðuninni hvaða atvik er vörðuðu kæranda hefðu leitt til þeirrar niðurstöðu eða þau meginsjónarmið sem voru ráðandi við töku ákvörðunarinnar að undanskildum þeim smávægilegu athugasemdum sem koma fram í ákvörðuninni um að kærandi hefði dvalið ólöglega áður hér á landi og að tilgangur dvalar væri ótrúverðugur. Verður því að líta svo á að hin kærða ákvörðun hafi ekki verið rökstudd í skilningi 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá var kæranda ekki leiðbeint um heimild sína samkvæmt 21. gr. stjórnsýslulaga til að fá slíkan rökstuðning. Að þessu leyti var hin kærða ákvörðun ekki í samræmi við 2. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga þar sem mælt er fyrir um leiðbeiningar sem veita skal aðila máls þegar birt er ákvörðun án rökstuðnings.
Úrskurðarorð
Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er staðfest.
The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is affirmed.
Þorsteinn
Gunnarsson Valgerður
María Sigurðardóttir