Mál nr. 68/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 68/2025

Miðvikudaginn 30. apríl 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 31. janúar 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 27. janúar 2025, um að setja greiðslur atvinnuleysisbóta til hans á bið.

I. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um greiðslur atvinnuleysisbóta hjá Vinnumálastofnun 16. desember 2024. Með bréfi Vinnumálastofnunar, dags. 27. janúar 2025, var kæranda tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt en með vísan til þess að hann ætti ótekinn biðtíma frá fyrri umsókn yrðu bætur ekki greiddar fyrr en sá tími væri liðinn.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 31. janúar 2025. Með bréfi, dags. 4. febrúar 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 26. febrúar 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar sama dag. Athugasemdir og viðbótargögn bárust frá kæranda þann 28. febrúar 2025 og voru kynntar Vinnumálastofnun með bréfi úrskurðarnefndar þann 4. mars 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II. Sjónarmið kæranda

Kærandi greinir frá því í kæru að hann óski eftir endurskoðun á ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 27. janúar 2025. Hann skilji ekki af hverju greiðslur atvinnuleysisbóta til hans séu settar á bið. Hann hafi glímt við bakvandamál, verið í veikindaleyfi og verið sagt upp starfi sínu þegar greiðslur atvinnuleysisbóta til hans hafi fyrst verið settar á bið. Hann sé með gögn frá lækni með lýsingu á veikindum og veikindaleyfi.

Þegar kærandi hafi fengið greiðslur frá Verkalýðsfélagi Suðurlands hafi hann ekki verið á atvinnuleysisbótum. Ofgreiddar greiðslur hafi komið frá Sjúkratryggingum Íslands og hann hafi endurgreitt þær um leið og hann hafi orðið var við greiðslurnar. Þá viti hann ekki um hvaða greiðslur frá Verkalýðsfélagi Suðurlands hafi verið að ræða. Kærandi kveðst vilja vinna og geti ekki framfleytt sér eins og er. Hann hafi ekki styrk lengur en sé að reyna að gera sitt besta. Vinnuveitandi kæranda hafi sagt að hann gæti snúið aftur til vinnu um leið og hann fengi tilskilin leyfi, líklega seint í apríl til júní. Án vinnu geti kærandi hins vegar ekki framfleytt sér fram til þess tíma.

Kærandi kveðst einnig vilja kæra viðurlagaákvarðanir Vinnumálastofnunar frá  árinu 2023 og 2024. Eftir að hafa borist ákvörðun Vinnumálastofnunar frá 27. janúar 2025 hafi hann fyrst fundið erindi frá 30. apríl 2024 þar sem honum hafi verið tilkynnt um sviptingu bóta. Hann hafi hins vegar frá 12. apríl 202[4] verið í vinnu og viti ekki af hverju hann hafi ekki tekið eftir erindi Vinnumálastofnunar frá 30. apríl 2024 fyrr. Hann hafi bara verið glaður að hafa fundið annað starf og gert ráð fyrir að halda þeirri vinnu áfram.

Í athugasemdum kæranda kemur fram að kærandi vilji koma á framfæri að hann hafi unnið hjá sama fyrirtæki í um 10 ár og þá byrjað að finna fyrir bakverkjum en hafi þó haldið áfram að vinna. Hann hafi leitað til lækna og fengið lyf við verkjunum. Í upphafi hafi bakverkirnir lagast en síðar hafi þeir aukist og orðið varanlegir. Hann hafi farið í veikindaleyfi og þegar verið búinn að bóka frí þegar hann hafi farið í veikindaleyfi. Hann ásamt lækni sínum hafi sammælst um að hann skyldi fara í sneiðmyndatöku og endurhæfingu. Í veikindaleyfinu hafi kærandi fengið tilkynningu um uppsögn, eða þann 30. júní 2023 þar sem fram hafi komið að síðasti vinnudagur skyldi vera 30. september 2023. Kærandi skilji því ekki af hverju réttur hans til atvinnuleysisbóta hafi verið felldur niður þar sem honum hafi verið sagt upp í veikindaleyfi eftir 10 ára starf hjá fyrirtækinu.

III. Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að upphaf málsins megi rekja til ákvarðana Vinnumálastofnunar frá [13. september] 2023 og 30. apríl 2024. Með ákvörðunum Vinnumálastofnunar hafi kæranda verið gert að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga um atvinnuleysistryggingar og síðar á grundvelli 1. mgr. 59. gr sömu laga. Bótaréttur kæranda hafi með framangreindum ákvörðunum verið felldur niður í tvo mánuði og svo þrjá mánuði, sbr. 1. mgr. 61. gr. laganna.

Kærandi hafi sótt síðast um greiðslu atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 16. desember 2024. Í umsókn kæranda hafi komið fram að hann væri atvinnulaus frá og með 1. janúar 2025 og gæti hafið störf frá og með þeim degi. Kærandi hafi ekki verið búinn að ávinna sér inn nýtt bótatímabil, sbr. 29. gr. laga um atvinnuleysistryggingar, þegar hann hafi sótt um atvinnuleysisbætur.

Með erindi, dags. 27. janúar 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%. Með vísan til ótekinna viðurlaga yrðu bætur til hans hins vegar ekki greiddar fyrr en að þremur mánuðum liðnum.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 27. janúar 2025, hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 31. janúar 2025. Í kæru greini kærandi frá því að hann skilji ekki af hverju hann hafi verið settur á viðurlög.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Kæranda hafi þann [13. september] 2023 verið gert að sæta viðurlögum í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga um atvinnuleysistryggingar þar sem starfslok hans hafi ekki verið metin gild. Þá hafi kæranda þann 30. apríl 2024 verið gert að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar í þrjá mánuði, sbr. 1. mgr. 61. gr. sömu laga. Kærufrestur vegna þeirra ákvarðana sé liðinn, sbr. 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála. Eftir standi sú ákvörðun Vinnumálastofnunar um að kærandi skuli sæta eftirstöðvum viðurlaga sinna þegar hann hafi sótt um greiðslu atvinnuleysisbóta þann 16. desember 2024.

Í 1. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé meðal annars kveðið á um að sá sem hafi sætt viðurlögum skv. 57.-59. gr. eða biðtíma skv. 54. og 55. gr. og eitthvert þeirra tilvika sem þar greini eigi sér stað að nýju á sama tímabili skv. 29. gr. skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum. Ákvörðun um viðurlög á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar hafi því leitt til ítrekunaráhrifa fyrri viðurlaga kæranda samkvæmt 1. mgr. 61. gr. þar sem hann hafi ekki unnið sér inn réttindi til nýs bótatímabils skv. 29. gr. laganna. Heildarviðurlagatími hans hafi því verið fimm mánuðir.

Í lögum um atvinnuleysistryggingar sé kveðið á um hvernig ítrekuð viðurlög samkvæmt lögunum falli niður eða frestist. Ekki sé fyrir hendi heimild til að fella niður ítrekuð viðurlög í þeim tilvikum þar sem hinn tryggði hafi starfað á viðurlagatíma líkt og eigi við um fyrstu viðurlög innan kerfisins.

Þegar komi að ítrekuðum brotum sé í 4. mgr. 61. gr. kveðið á um að ítrekunaráhrif samkvæmt ákvæðinu falli niður þegar nýtt tímabil skv. 29. gr. hefjist, sbr. 30. eða 31. gr. laganna. Kærandi hafi ekki unnið sér inn réttindi til nýs bótatímabils. Því sé ljóst að skilyrði þess að viðurlagatími verði felldur niður séu ekki uppfyllt í málinu.

Vinnumálastofnun telji að rétt hafi verið staðið að ákvörðun í máli kæranda og að eftirstöðvar biðtíma hans skuli halda áfram að líða frá 1. janúar 2025 sem kærandi hafi tilgreint í umsókn um atvinnuleysisbætur, dags. 16. desember 2024.

 

 

IV. Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 27. janúar 2025, um að setja greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda á bið. Í kæru greinir kærandi jafnframt frá því að hann vilji kæra ákvarðanir Vinnumálastofnunar frá 13. september 2023 og 30. apríl 2024.

Með ákvörðunum Vinnumálastofnunar frá 13. september 2023 og 30. apríl 2024 var réttur kæranda til atvinnuleysisbóta felldur niður í tvo og þrjá mánuði á grundvelli 1. mgr. 54. gr. og síðar 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar, sbr. 1. mgr. 61. gr. laganna.

Samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála skal stjórnsýslukæra berast úrskurðarnefnd velferðarmála skriflega innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðun, nema á annan veg sé mælt í lögum sem hin kærða ákvörðun byggist á. Ljóst er að sá frestur var liðinn þegar kærandi lagði fram kæru hjá nefndinni.

Í 5. mgr. 7. gr. laga nr. 85/2015 er vísað til þess að um málsmeðferð, sem ekki er kveðið á um í lögunum, fari samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum laga sem málskotsréttur til nefndarinnar byggist á hverju sinni. Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segir:

„Hafi kæra borist að liðnum kærufresti skal vísa henni frá nema:

1. afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða

2. veigamiklar ástæður mæla með því að kæran verði tekin til meðferðar.

Kæru skal þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.“

Þar sem kæra í máli þessu barst meira en ári eftir að viðurlagaákvörðun frá 13. september 2023 var tilkynnt kæranda er þeim þætti málsins vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála, sbr. 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 30. apríl 2024, var tilkynnt kæranda með bréfi Vinnumálastofnunar sama dag. Kærandi lagði fram kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála 31. janúar 2025.

Með vísan til þessa er nauðsynlegt að taka til skoðunar hvort fyrir hendi séu atriði sem hafa þýðingu við mat á því hvort afsakanlegt verði talið að kæra vegna ákvörðunar Vinnumálastofnunar, dags. 30. apríl 2024, hafi borist að liðnum kærufresti eða hvort veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga, en ákvæðið mælir fyrir um skyldubundið mat stjórnvalds á því hvort atvik séu með þeim hætti að rétt sé að taka stjórnsýslukæru til efnislegrar meðferðar, þrátt fyrir að lögbundinn kærufrestur sé liðinn.

Fyrir liggur að kæranda var í hinni kærðu ákvörðun, dags. 30. apríl 2024, leiðbeint um kæruheimild til úrskurðarnefndar velferðarmála og um tímalengd kærufrests. Kærandi hefur vísað til þess að hann hafi ekki tekið eftir ákvörðun Vinnumálastofnunar frá 30. apríl 2024 þar sem hann hafi þegar verið kominn í vinnu.

Að mati úrskurðarnefndar velferðarmála er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að afsakanlegt verði talið að kæra hafi borist að liðnum kærufresti. Þá verður heldur ekki séð að veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar. Í því sambandi er meðal annars haft í huga að gögn málsins benda ekki til þess að hin kærða ákvörðun hafi verið efnislega röng. Með hliðsjón af framangreindu er þeim þætti málsins er lýtur að ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 30. apríl 2024, vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Kærandi sótti á ný um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 16. desember 2024. Umsókn hans var samþykkt 27. janúar 2025 en tekið var fram að bætur yrðu ekki greiddar fyrr en ótekinn biðtími frá fyrri umsókn væri liðinn.

Í 5. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að ítrekunaráhrif samkvæmt ákvæðinu falli niður þegar nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist, sbr. 30. eða 31. gr. laganna. Í 29. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um að sá sem telst tryggður samkvæmt lögunum geti átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur nema annað leiði af lögunum. Biðtími eftir greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt X. kafla telst hluti tímabilsins sem og sá tími er viðurlög samkvæmt XI. kafla standi yfir. Í 4. mgr. 29. gr. laganna kemur fram að tímabilið samkvæmt 1. mgr. haldi áfram að líða þegar hinn tryggði sækir að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað í skemmri tíma en 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Þá segir í 31. gr. laga nr. 54/2006 að nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist þegar hinn tryggði sæki að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. 

Samkvæmt gögnum málsins hafði kærandi ekki, þegar umsókn hans barst Vinnumálastofnun þann 16. desember 2024, starfað í 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Kærandi hafði því ekki áunnið sér rétt til nýs bótatímabils samkvæmt 31. gr. laga nr. 54/2006 og því hélt allur ótekinn biðtími vegna eldri viðurlaga samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 30. apríl 2024, áfram að líða þegar hann skráði sig atvinnulausan að nýju 16. desember 2024.

Með vísan til framangreinds er hin kærða ákvörðun staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 27. janúar 2025, um að setja greiðslur atvinnuleysisbóta til A, á bið, er staðfest. Þeim þætti málsins er snýr að ákvörðunum Vinnumálastofnunar, dags. 13. september 2023 og 30. apríl 2024, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir