Úrskurður nr. 362/2025

Hinn 5. maí 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 362/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24090072

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 10. september 2024 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Pakistan (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 3. september 2024, um að synja honum um vegabréfsáritun til Íslands.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og fallist verði á beiðni hans um vegabréfsáritun til Íslands.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, Schengen-samningurinn og verklagsreglur þess samnings.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Með úrskurði kærunefndar nr. 855/2024, dags. 26. ágúst 2024, var staðfest ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja fyrri umsókn kæranda um vegabréfsáritun. Með umsókn, dags. 23. ágúst 2024, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun sem ferðamaður til Íslands og Schengen-svæðisins á ný fyrir fjögurra daga dvöl frá 20. til 23. september 2024. Umsókn kæranda var lögð fram í Bretlandi. Umsókn kæranda var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 3. september 2024. Hinn 10. september 2024 barst kærunefnd kæra frá kæranda.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í kæru kvaðst kærandi hafa uppfyllt öll skilyrði til þess að fá vegabréfsáritun. Hann skilji ekki hvers vegna umsókn hans hafi verið synjað. Umsókn kæranda hafi áður verið synjað en hann hafi fengið fullvissu fyrir því að sú synjun hefði ekki áhrif á hina nýju umsókn. Kærandi vilji fá útskýringar á ástæðum þess að umsókn hans hafi verið synjað og hver beri ábyrgð á fjártjóni hans. Kærandi kvaðst hafa gefið fullnægjandi lýsingu á ferð sinni eins og fram komi í upptöku af viðtali hans við utanríkisþjónustuna.

Kærandi lagði ekki fram ný gögn á kærustigi.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um útlendinga þurfa útlendingar að hafa vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, nema annað sé ákveðið í reglum sem ráðherra setur. Í reglugerð um vegabréfsáritanir er kveðið á um verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af Íslands hálfu til gegnumferðar um eða fyrirhugaðrar dvalar, einnar eða fleiri, á yfirráðasvæði Schengen-samstarfsins í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sem og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi á grundvelli dvalar- og/eða atvinnuleyfis, sbr. 1. gr. Ríkisborgarar Pakistan þurfa vegabréfsáritun til Íslands, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga koma fram skilyrði til útgáfu vegabréfsáritunar og í 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er tilgreint hvenær synja skuli um vegabréfsáritun. Heimilt er samkvæmt fyrrgreindri 6. mgr. 20. gr. að veita útlendingi vegabréfsáritun sem gildir á öllu Schengen-svæðinu ef grunnskilyrðum a - h liða sömu greinar er fullnægt, nánar tiltekið að umsækjandi; hafi gilt vegabréf eða annað kennivottorð sem viðurkennt er sem ferðaskilríki við komu til Íslands og annarra Schengen-ríkja og við brottför er gildir a.m.k. þrjá mánuði fram yfir þann tíma sem vegabréfsáritunin sem sótt er um tekur til; hafi heimild til að ferðast til baka til heimalandsins eða annars ríkis sem gildir a.m.k. þrjá mánuði fram yfir gildistíma áritunarinnar; hafi nægileg fjárráð sér til framfærslu meðan á fyrirhugaðri dvöl stendur og til að greiða fyrir ferð til baka til heimalandsins eða annars lands þar sem honum hefur verið tryggður aðgangur eða hann getur framfleytt sér á löglegan hátt; geti sýnt fram á tilgang dvalar; ekki liggi fyrir ástæða til brottvísunar eða frávísunar hans skv. 98., 99. eða 106. gr. laga um útlendinga; sé ekki skráður í Schengen-upplýsingakerfið í því skyni að honum verði meinuð koma til landsins; teljist ekki ógn við allsherjarreglu, þjóðaröryggi eða alþjóðasamskipti ríkisins eða annars ríkis sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu; hafi gilda sjúkrakostnaðar- og heimferðartryggingu.

Samkvæmt 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga skal vegabréfsáritun ekki veitt ef ástæða er til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar útlendings hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt. Er þessi regla áréttuð í 8. mgr. ákvæðisins en þar kemur fram að við mat á umsókn um vegabréfsáritun skuli auk þjóðernis taka tillit til félagslegrar stöðu og hættu á að útlendingur dvelji lengur á Schengen-svæðinu en honum er heimilt. Í 8. mgr. 20. gr. er ráðherra jafnframt veitt heimild til setningu reglna um vegabréfsáritanir, þar á meðal skilyrði fyrir því að veita þær. Loks kemur fram að heimilt er að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja við mat á umsókn um vegabréfsáritun. Með aðild að Schengen-samstarfinu tókust íslensk stjórnvöld á hendur skyldu til að fylgja samræmdum reglum um útgáfu vegabréfsáritana. Hafa stjórnvöld sem annast afgreiðslu umsókna um vegabréfsáritanir mótað tilteknar verklagsreglur til að styðjast við, byggðar á efnisreglum Schengen-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á einstökum atriðum sé nauðsynlegt að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja. Leiði það af eðli samstarfsins að mikilvægt sé að samræmis sé gætt á þessu sviði svo sömu skilyrði gildi um vegabréfsáritanir á Schengen-svæðinu.

Samkvæmt 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir skal með fyrirvara um 1. mgr. 25. gr. reglugerðarinnar synjað um vegabréfsáritun í þeim tilvikum sem tilgreind eru í a. og b. lið 1. mgr. 33. gr.

Í 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er fjallað um könnun á því hvort komuskilyrði umsækjenda séu uppfyllt og áhættumat. Í 8. mgr. ákvæðisins kemur fram að á meðan á meðferð umsóknar stendur er sendiskrifstofum eða miðlægum yfirvöldum heimilt, þegar ástæða þykir til, að taka viðtal við umsækjanda og fara fram á að hann leggi fram viðbótargögn.

Meðferð umsóknar kæranda fór fram hjá utanríkisþjónustunni, sbr. 10. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Þyki skilyrði ekki fyrir hendi til útgáfu áritunar er mál lagt fyrir Útlendingastofnun til ákvörðunar.

Synjunarform Útlendingastofnunar er staðlað eyðublað sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauka 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í forminu er hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17, þ.e. ástæður þess að umsóknum sé synjað. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reiti 10 og 11, þ.e. að upplýsingarnar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar ferðar hafi ekki verið áreiðanlegar; og rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ferðaáætlunina hafi verið áreiðanlegar. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að kærandi hafi í viðtali verið óupplýstur um skipulag ferðar sinnar til Íslands og svör hans hafi verið óáreiðanleg. Svör kæranda við því af hverju Ísland hafi orðið fyrir valinu eða hvað kærandi hygðist gera hér á landi, hafi verið ósannfærandi. Vafi léki á því hvort kærandi hygðist ferðast til Íslands í reynd. Uppfyllti kærandi þar með ekki skilyrði 20. gr. laga um útlendinga sem og 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Með vísan til 21. gr. stjórnsýslulaga var kæranda jafnframt leiðbeint um að hann gæti óskað eftir skriflegum rökstuðningi innan 14 daga frá tilkynningu ákvörðunar. Samkvæmt gögnum málsins liggur ekki fyrir skriflegur rökstuðningur vegna ákvörðunar í máli kæranda.

Samkvæmt gögnum málsins var símaviðtal tekið við kæranda 27. og 28. ágúst 2024 þar sem staðfesting á atvinnu hafi vantað, upphæð tryggingar hafi sömuleiðis vantað og ekki hafi verið hægt að staðfesta flugbókun kæranda. Þá hafi kærandi áður hlotið synjun á umsókn um vegabréfsáritun. Í dagbókarfærslum í málaskrá Útlendingastofnunar kemur fram að hringt hafi verið í kæranda 27. ágúst 2024 en þá hafi hann neitað að svara spurningum að svo stöddu þar sem hann væri við vinnu. Kærandi hafi jafnframt kvartað yfir synjun fyrri umsóknar hans og því hvernig viðtölum væri háttað. Þá kemur fram í umræddri dagbókarfærslu að hringt yrði aftur í kæranda um kl. 12 daginn eftir. Í endurriti af umræddu viðtali, sem og dagbókarfærslu sem skráð var eftir viðtalið, kemur m.a. fram að kærandi hafi ætlað að ferðast einn til Íslands. Hann hafi fengið synjun á fyrri umsókn sinni. Kærandi hafi ekki getað svarað spurningum almennilega þar sem hann hafi verið við vinnu. Fram kemur að kærandi hafi gert grein fyrir því hvernig hann hygðist ferðast á milli staða á Íslandi og að hann hygðist fara Gullna hringinn, sjá norðurljós, heimsækja safn og skoða eldfjallasvæði. Kærandi sé hrifinn af eldfjöllum og fossum. Kærandi starfi hjá stóru fyrirtæki sem öryggisfulltrúi. Erfitt hafi verið að skilja kæranda í viðtalinu og hann hafi hvorki verið sannfærandi þegar hann lýsti ástæðum þess að Ísland hafi orðið fyrir valinu sem áfangastaður né hvað hann hygðist gera á Íslandi. Kærandi hafi ekki getað greint frá neinu sérstöku sem hann vildi gera á Íslandi annað en að fara Gullna hringinn.

Ferðaáætlun og gögn sem tengjast henni eru meðal nauðsynlegra fylgigagna með umsókn um vegabréfsáritun, sbr. 14. gr. og viðauka 2 við reglugerð um vegabréfsáritanir, og koma fram í 5. og 6. tölul. gátlista með vegabréfsumsóknum sem lagðar eru fram hjá utanríkisþjónustunni í London, þar sem kærandi lagði umsókn sína fram. Líkt og að framan greinir er í 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir fjallað um könnun á því hvort komuskilyrði umsækjenda séu uppfyllt og áhættumat, og er í 8. mgr. ákvæðisins kveðið á um heimild stjórnvalda, þegar ástæða þykir til, að taka viðtal við umsækjanda. Í kæru kemur fram að kærandi telji sig hafa svarað spurningum í viðtali með fullnægjandi hætti. Af gögnum málsins verður jafnframt ráðið að kærandi hafi gagnrýnt framkvæmd viðtala, sbr. m.a. fyrri synjun á umsókn um vegabréfsáritun. Hafi viðtali við kæranda, sem átti að fara fram 27. ágúst, verið frestað til hádegis daginn eftir, nánar tiltekið 28. ágúst 2024. Þrátt fyrir það hafi kærandi verið ósannfærandi í viðtalinu þegar hann lýsti ástæðum þess að Ísland hafi orðið fyrir valinu sem áfangastaður sem og varðandi hvað kærandi hygðist gera á Íslandi. Á kærustigi hefur kærandi andmælt framangreindri niðurstöðu Útlendingastofnunar og sagst hafa gefið fullnægjandi lýsingu á ferð sinni. Vísar hann í þeim efnum til upptöku af viðtali hans við utanríkisþjónustuna. Kærandi hefur að öðru leyti ekki lagt fram viðbótarskýringar eða gögn á kærustigi.

Líkt og að framan greinir má af gögnum málsins ráða að viðtal við kæranda hafi verið tekið vegna þess að staðfesting á atvinnu hafi vantað, upphæð tryggingar hafi sömuleiðis vantað og ekki hafi verið hægt að staðfesta flugbókun kæranda. Þá hafi kærandi áður hlotið synjun á umsókn um vegabréfsáritun. Eftir viðtalið hafi staðfesting á fluginu fengist sem og staðfesting á atvinnu. Gögn málsins bera ekki með sér að bætt hafi verið úr annmarka er varðar skort á upphæð ferðatryggingar.

Viðtöl utanríkisþjónustunnar við umsækjendur um vegabréfsáritun eru ekki hljóðrituð. Skýr skráning upplýsinga sem fram koma í viðtali er því mikilvæg og til samræmis við góða stjórnsýsluhætti. Ekki er fullt samræmi á milli upplýsinga sem skráðar eru í endurrit viðtals sem tekið var við kæranda 27. og 28. ágúst 2024 annars vegar og upplýsinga sem skráðar eru í dagbók Útlendingastofnunar eftir viðtal við kæranda hins vegar. Þannig verður ekki ráðið af endurriti viðtalsins með jafn skýrum hætti og upplýsingum í dagbókarfærslum að kærandi hafi verið ósannfærandi þegar hann lýsti ástæðum þess að Ísland hafi orðið fyrir valinu sem áfangastaður sem og varðandi það hvað kærandi hygðist gera á Íslandi. Skráning í dagbók Útlendingastofnunar fer jafnan fram í beinu framhaldi af viðtali við umsækjendur. Viðtalið, og skráning þess, er mikilvægur liður í málsmeðferð umsókna um vegabréfsáritun enda geta upplýsingar sem fram koma í viðtali og skráðar eru í framhaldinu orðið grundvöllur fyrir niðurstöðu synjunar umsóknar, líkt og í tilviki kæranda. Þegar starfsmaður kemst að þeirri niðurstöðu að umsækjandi hafi verið ótrúverðugur í viðtali verður að gera ríkar kröfur til þess að rökstutt sé í skráningu eftir viðtalið á hvaða grundvelli sú niðurstaða er fengin. Er þeim tilmælum beint til utanríkisþjónustunnar að vanda til verka er kemur að skráningu upplýsinga úr viðtölum við umsækjendur. Framangreint misræmi er þó ekki slíkt að það hafi áhrif á niðurstöðu málsins. Til samræmis við 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir verður að gera þá kröfu til umsækjenda að þeir hafi þekkingu á framlagðri ferðaáætlun og geti gert grein fyrir henni í viðtali. Í tilviki kæranda er þá ekki síst horft til þess að kærandi hafði nýlega fyrir viðtalið fengið synjun á fyrri umsókn sinni á sömu forsendum, þ.e. að hann hafi ekki gert skilmerkilega grein fyrir ferðaáætlun í viðtali. Þá hafi kæranda verið veitt aukið svigrúm til að undirbúa sig fyrir viðtalið þegar því var frestað hinn 27. ágúst til 28. ágúst 2024. Með sanngirni hefði því mátt ætla að kærandi væri tilbúinn til að greina frá ferðaáætlun sinni með greinagóðum hætti sem og ástæðum þess að hann valdi Ísland sem áfangastað. Að teknu tilliti til framangreinds hefur kærunefnd ekki forsendur fyrir öðru en að staðfesta ákvörðun Útlendingastofnunar, með hliðsjón af óáreiðanlegum yfirlýsingum varðandi ferðaáætlun kæranda.

Að framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að upplýsingarnar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar dvalar hafi ekki verið áreiðanlegar; og að rökstudd ástæða hafi verið til að draga í efa að yfirlýsingar varðandi ferðaáætlun hafi verið áreiðanlegar, sbr. ii. tölul. og b-lið 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir, 1. málsl. 8. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Hafi þannig ekki verið sýnt fram á tilgang dvalar, sbr. d-lið 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga, sbr. einnig 2. málsl. 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Verður hin kærða ákvörðun um að synja kæranda um vegabréfsáritun til landsins því staðfest.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður