Úrskurður nr. 374/2025

Hinn 8. maí 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 374/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25010008

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 3. janúar 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Bandaríkjanna (hér eftir kærandi) ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 2. janúar 2025, um brottvísun og endurkomubann, sbr. 3. mgr. 14. gr. laga um landamæri nr. 136/2022, sbr. 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, ásamt síðari breytingum, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur ekki haft dvalarleyfi á Íslandi. Samkvæmt gögnum málsins hafði lögregla afskipti af kæranda við landamæraeftirlit á Keflavíkurflugvelli 19. september 2024. Samkvæmt stimplum í vegabréfi kæranda hafði hún dvalið lengur en henni er heimilt á landinu og Schengen-svæðinu, sbr. 1. mgr. 49. gr. laga um útlendinga. Sama dag var henni birt tilkynning um hugsanlega brottvísun og endurkomubann, sbr. 3. mgr. 14. gr. laga um landamæri. Kæranda var veittur þriggja daga frestur til þess að leggja fram andmæli vegna málsins, sbr. 12. gr. laga um útlendinga og 13. gr. stjórnsýslulaga. Í tilkynningunni komu fram tengiliðaupplýsingar kæranda og yfirgaf hún síðan landið. Kærandi lagði ekki fram andmæli vegna málsins. Með ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 2. janúar 2025, var kæranda brottvísað á grundvelli 3. mgr. 14. gr. laga um landamæri, sbr. og 2. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Kæranda var jafnframt gert að sæta tveggja ára endurkomubanni, sem tók gildi 19. september 2024.

Ekki liggur fyrir hvenær ákvörðunin var birt fyrir kæranda en hún var kærð til kærunefndar útlendingamála 3. janúar 2025. Verður því lagt til grundvallar að ákvörðunin hafi verið birt með fullnægjandi hætti auk þess sem kærandi gætti að kærufresti, sbr. 7. gr. laga um útlendinga. Hinn 17. janúar 2025 lagði kærandi fram greinargerð og önnur fylgigögn vegna málsins.

Með bréfi lögreglu, dags. 25. apríl 2025, var kæranda tilkynnt að afturkölluð væri ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 2. janúar 2025, um endurkomubann kæranda. Fram kom í bréfinu að ákvörðunin væri rétt að efninu til en vegna formsatriða í meðferð málsins væri ákvörðunin afturkölluð, með vísan til 25. gr. stjórnsýslulaga. Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 29. apríl 2025, óskaði nefndin eftir frekari skýringum frá lögreglu varðandi afturköllun endurkomubanns kæranda. Lögregla lagði fram frekari skýringar með tölvubréfi, dags. 2. maí 2025.

III. Málsástæður og rök kæranda

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verður greinargerð kæranda ekki reifuð nánar.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga kemur fram að lögin gilda, þegar stjórnvöld, þar á meðal stjórnsýslunefndir, taka ákvarðanir um rétt eða skyldu manna. Ákvarðanir á grundvelli laga um útlendinga eru kæranlegar til kærunefndar útlendingamála á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga.

Samkvæmt því sem rakið hefur verið afturkallaði lögregla hina kærðu ákvörðun er laut að endurkomubanni með bréfi, dags. 25. apríl 2025. Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 29. apríl 2025, óskaði nefndin eftir skýringum frá lögreglu varðandi ákvörðun um afturköllun. Fyrirspurn kærunefndar laut að því hvort ákvörðun um brottvísun stæði óhögguð, og ef svo væri, óskaði nefndin eftir skýringum á annmörkum á formhlið málsins og að hvaða leyti þeir hefðu áhrif á endurkomubannið en ekki brottvísunina. Með tölvubréfi lögreglu, dags. 2. maí 2025, kom fram að brottvísunarákvörðunin stæði óhögguð en að orðalag bréfs um afturköllun væri óskýrt. Kærandi hafi sett sig í samband við lögreglu og óskað eftir endurskoðun málsins. Embætti lögreglu hafi ákveðið að endurskoða málið og komist að þeirri niðurstöðu, einkum í ljósi tengsla kæranda við landið, að fella endurkomubannið niður, m.a. með vísan til meðalhófs.

Samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. 25. gr. stjórnsýslulaga er stjórnvaldi heimilt að afturkalla ákvörðun að eigin frumkvæði, sem tilkynnt hefur verið aðila máls, þegar það er ekki til tjóns fyrir aðila. Ákvörðun um endurkomubann er íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun og liggur það í hlutarins eðli að afturköllun slíkrar ákvörðunar er kæranda til hagsbóta. Af tölvubréfi lögreglu, dags. 2. maí 2025 má þó ráða að kærandi hafi leitað til lögreglu og óskað eftir því að málið yrði endurskoðað, sbr. 24. gr. stjórnsýslulaga en ákvæði 25. stjórnsýslulaga áskilur að stjórnvaldsákvörðun verði einungis afturkölluð að frumkvæði stjórnvaldsins. Önnur sjónarmið gilda um endurupptöku stjórnvaldsákvörðunar, sbr. 24. gr. stjórnsýslulaga, enda grundvallast slík endurskoðun á frumkvæði aðila máls. Stjórnvaldsákvörðun verður ekki endurskoðuð af tveimur stjórnvöldum samtímis og gengur framar sú endurskoðun sem aðili máls leitast eftir fyrr. Í þessu felst að lögreglu hefði borið að vísa beiðni kæranda um endurskoðun stjórnvaldsákvörðunar frá, enda sætti málið meðferð á kærustigi.

Hvað sem framangreindu líður beitti lögregla ákvæði 25. gr. stjórnsýslulaga, en sú ákvörðun var kæranda til hagsbóta. Af almennum reglum sem gilda um stjórnsýslukærur er kærunefnd ekki unnt að ógilda slíka ákvörðun með íþyngjandi réttaráhrifum gagnvart kæranda. Af 1. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga leiðir jafnframt að afturköllun lögreglu er bindandi gagnvart kæranda og embættinu sjálfu. Efni eða inntaki slíkrar ákvörðunar verður ekki breytt eftir að aðila hefur verið tilkynnt um ákvörðunina, þó heimilt sé að leiðrétta bersýnilegar villur, sbr. 2. mgr. 23. gr. stjórnsýslulaga. Afturköllun lögreglu verður ekki skilin á annan veg en að fyrri ákvörðun hafi verið bundin formannmarka. Ekki hafa verið færð rök fyrir því hvernig annmarki á formhlið málsins hafi takmarkast við ákvörðun um endurkomubann en ekki hina kærðu ákvörðun í heild. Með vísan til framangreinds er óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er felld úr gildi.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is vacated.

Valgerður María Sigurðardóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir