Mál nr. 145/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 145/2025

Föstudaginn 30. maí 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 6. mars 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 3. mars 2025, um að synja kæranda um greiðslu atvinnuleysisbóta fyrir tímabilið 17. janúar til 2. febrúar 2025.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um útgáfu U2-vottorðs til að fá greiddar atvinnuleysisbætur í B á meðan hann stundaði atvinnuleit þar. Umsókn kæranda var samþykkt 15. janúar 2025 og U2-vottorð gefið út með þriggja mánaða gildistíma frá 17. janúar til 16. apríl 2025. Þann 3. mars 2025 var kæranda tilkynnt að hann fengi ekki greiddar atvinnuleysisbætur frá Vinnumálastofnun fyrir tímabilið 17. janúar til 2. febrúar 2025 þar sem hann hafi ekki skráð sig í atvinnuleit í B fyrr en 3. febrúar 2025.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 6. mars 2025. Með bréfi, dags. 11. mars 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 27. mars 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 2. apríl 2025. Athugasemdir bárust frá kæranda 14. apríl 2025 og voru þær kynntar Vinnumálastofnun með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 22. apríl 2025. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi greinir frá því að honum hafi verið neitað um greiðslu atvinnuleysisbóta vegna mistaka bæði starfsmanna Vinnumálastofnunar og hans sjálfs. Að mati kæranda sé Vinnumálastofnun ekki stætt á að neita honum um þessa greiðslu. Kærandi hafi gert þau misstök að treysta því að starfsmaður Vinnumálastofnunar vissi hvað hann væri að gera. Kærandi geri alltaf ráð fyrir því að hæft fólk starfi hjá stofnunum hins opinbera og hafi því ekki séð ástæðu til að draga orð starfsmannsins í efa.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi síðast sótt um atvinnuleysistryggingar þann 6. nóvember 2024. Með bréfi, dags. 19. nóvember 2024, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Kærandi hafi sótt um útgáfu á U2-vottorði þann 13. desember 2024 til að fá greiddar atvinnuleysisbætur í B á meðan hann leitaði sér að vinnu þar, sbr. VIII. kafli laga um atvinnuleysistryggingar. Með umsókn sinni um U2-vottorð hafi kærandi staðfest að hafa fengið upplýsingar um þær reglur sem gildi um flutning atvinnuleysisbóta á milli EES-landa. Umsókn kæranda um U2-vottorð hafi verið samþykkt og vottorð gefið út 15. janúar 2025. Þriggja mánaða gildistími U2-vottorðs hafi verið frá brottför, 17. janúar til 16. apríl 2025. Á útgefnu U2 vottorði til kæranda hafi verið tilgreint að honum bæri að skrá sig í atvinnuleit í B eigi að síðar en 27. janúar 2025.

Þann 13. febrúar 2025 hafi borist staðfesting á skráningu kæranda frá vinnumiðlunarskrifstofu í B (SED-U009 vottorð) þar sem fram hafi komið að kærandi hefði staðfest atvinnuleit sína í B þann 3. febrúar 2025. Þann 6. mars 2025 hafi kærandi hringt til Vinnumálastofnunar og óskað eftir skýringum á því af hverju hann fengi einungis greitt fyrir tímabilið 3. til 28. febrúar 2025. Kærandi hafi haldið því fram í símtalinu að hann hefði ekki fengið upplýsingar um að honum bæri að mæta á skrifstofu í eigin persónu í B og skrá sig í atvinnuleit. Samdægurs hafi fyrirspurn kæranda verið svarað með tölvupósti þar sem fram hafi komið að hann ætti ekki rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta frá upphafi atvinnuleitar hans í B þar sem hann hafi ekki skráð sig í atvinnuleit þar í landi innan sjö virkra daga frá 17. janúar að telja. Honum hafi verið tjáð að greiðslur atvinnuleysisbóta hæfust frá og með þeim degi sem hann hafi skráð sig í atvinnuleit í B, þ.e. frá 3. febrúar 2025. Kæranda hafi verið bent á að á heimasíðu Vinnumálastofnunar væru greinargóðar upplýsingar um ferli atvinnuleitar erlendis. Þá hafi kæranda einnig verið bent á að hann hafi verið upplýstur á sínum tíma um réttindi og skyldur er varði atvinnuleit erlendis í umsóknarferli.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar um að greiða kæranda ekki atvinnuleysisbætur á tímabilinu 17. janúar til 2. febrúar 2025 hafi verið kærð til úrskurðanefndar velferðarmála þann 6. mars 2025. Í kæru haldi kærandi því fram að honum hafi verið veittar rangar upplýsingar af hálfu starfsfólks Vinnumálastofnunar er varði skyldu hans um að skrá sig í atvinnuleit í B.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir.

Í c. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé mælt fyrir um að umsækjandi um greiðslur atvinnuleysistrygginga þurfi að vera búsettur og staddur hér á landi til að teljast tryggður samkvæmt lögunum.

Í VIII. kafla laga um atvinnuleysistryggingar sé að finna undanþágu frá framangreindri meginreglu. Í kaflanum sé að finna ákvæði er lúti að atvinnuleit eða atvinnu í öðru aðildarríki að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið og stofnsamningi Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum. Samkvæmt 42. gr. laganna sé Vinnumálastofnun heimilt að greiða atvinnuleysisbætur til atvinnuleitanda sem sé í atvinnuleit í öðru EES-ríki ef hann uppfylli tiltekin skilyrði. Í d. lið 1. mgr. 42. gr. sé kveðið á um skyldu atvinnuleitanda að skrá sig í atvinnuleit í því ríki sem atvinnuleitin eigi að fara fram innan sjö virkra daga frá brottfarardegi.

Í 3. mgr. 42. gr. segi að Vinnumálastofnun gefi út viðeigandi vottorð til staðfestingar á rétti hins tryggða samkvæmt ákvæðinu. Í tilviki kæranda hafi það verið gert þann 15. janúar 2025 með gildistíma frá 17. janúar til 16. apríl 2025. Síðasti dagur kæranda til að skrá sig í atvinnuleit í B hafi verið 25. janúar 2025. Óumdeilt sé að kærandi hafi ekki skráð sig ekki í atvinnuleit í B fyrr en þann 3. febrúar 2025. Kærandi hafi því ekki verið skráður í atvinnuleit á tímabilinu 17. janúar til 2. febrúar 2025, sbr. d. lið 1. mgr. 42. gr. laganna.

Í kæru til úrskurðarnefndarinnar og í skýringum til stofnunarinnar komi fram að kærandi telji að honum hafi ekki verið veittar réttar upplýsingar. Vinnumálastofnun fallist ekki á að leiðbeiningaskyldu hafi ekki verið fullnægt í tilviki kæranda. Allir umsækjendur um U2-vottorð séu upplýstir um helstu réttindi og skyldur sem lúti að útgáfu U-vottorðs. Kærandi hafi fyllt út og skilað umsókn um U2-vottorð þann 13. desember 2024. Á þeirri umsókn haki kærandi við að hafa fengið afhent upplýsingablað um þær reglur sem gildi um flutning atvinnuleysisbóta á milli EES-landa. Þá fylgi öllum U2-vottorðum upplýsingabæklingur þar sem athygli sé vakin á mikilvægi þess að skrá sig í atvinnuleit í því landi sem atvinnuleit eigi að fara fram innan sjö virkra daga frá komu til landsins. Þá sé sérstaklega vakin athygli á framangreindum skilyrðum þegar beiðni um vottorð sé samþykkt. Þar að auki sé á sjálfu vottorðinu tilgreint að atvinnuleitandi þurfi að skrá sig í atvinnuleit hjá vinnumiðlun erlendis innan sjö virkra daga frá brottför. Því sé ekki fallist á kærandi hafi fengið rangar leiðbeiningar frá stofnuninni eða að hann eigi rétt á greiðslum atvinnuleysistrygginga frá brottför frá Íslandi þar til hann hafi skráð sig hjá vinnumiðlun í B.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kærandi eigi ekki rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrir tímabilið 17. janúar til 2. febrúar 2025.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að synja kæranda um greiðslu atvinnuleysisbóta fyrir tímabilið 17. janúar til 2. febrúar 2025 á grundvelli 42. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 13. gr. laga nr. 54/2006 er fjallað um almenn skilyrði þess að vera tryggður samkvæmt lögunum. Eitt af þeim skilyrðum er að vera búsettur, með skráð lögheimili og staddur hér á landi, sbr. c. lið 1. mgr. ákvæðisins. Í VIII. kafla laganna er að finna undanþágu frá framangreindu ákvæði en þar er fjallað um atvinnuleit eða atvinnu í öðru aðildarríki að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið og stofnsamningi Fríverslunarsamtaka Evrópu eða í Færeyjum.

Í 1. mgr. 42. gr. laga nr. 54/2006 segir að Vinnumálastofnun sé heimilt að greiða atvinnuleysisbætur til atvinnuleitanda sem sé í atvinnuleit í öðru EES-ríki, að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Eitt af þeim er að hinn tryggði skrái sig í atvinnuleit hjá vinnumiðlun í því ríki þar sem atvinnuleitin fer fram samkvæmt lögum þess ríkis innan sjö virkra daga frá brottfarardegi, sbr. d. lið ákvæðisins. Í 4. mgr. 42. gr. kemur fram að Vinnumálastofnun gefi út viðeigandi vottorð til staðfestingar á rétti hins tryggða samkvæmt ákvæðinu. Þá segir í 1. mgr. 43. gr. laga nr. 54/2006 að Vinnumálastofnun sé heimilt að greiða atvinnuleysisbætur samkvæmt 42. gr. samfellt í allt að þrjá mánuði frá brottfarardegi hins tryggða en þó aldrei í lengri tíma en sem eftir er af tímabili samkvæmt 29. gr. laganna.

Kærandi fékk útgefið U2-vottorð með þriggja mánaða gildistíma frá 17. janúar til 16. apríl 2025 til að fá greiddar atvinnuleysisbætur í B á meðan hann stundaði atvinnuleit þar. Fyrir liggur að kærandi skráði sig ekki í atvinnuleit hjá vinnumiðlun í B innan sjö virkra daga frá brottfarardegi eins og framangreint ákvæði d. liðar 1. mgr. 42. gr. laga nr. 54/2006 áskilur.

Af hálfu kæranda hefur komið fram að hann hafi ekki fengið réttar upplýsingar frá Vinnumálastofnun varðandi þá skyldu sína. Vinnumálastofnun hefur vísað til þess að allir umsækjendur um U2 vottorð séu upplýstir um helstu réttindi og skyldur sem lúti að útgáfu U-vottorðs. Kærandi hafi á umsókn sinni hakað við að hafa fengið afhent upplýsingablað um þær reglur sem gilda um flutning atvinnuleysisbóta á milli EES-landa. Öllum U2-vottorðum fylgi upplýsingabæklingur þar sem vakin sé athygli á mikilvægi þess að skrá sig í atvinnuleit í því landi sem atvinnuleit eigi að fara fram innan sjö virkra daga frá komu til landsins. Þá sé sérstaklega vakin athygli á framangreindum skilyrðum þegar beiðni um vottorð sé samþykkt. Þar að auki sé sérstaklega tilgreint á vottorðinu sjálfu að atvinnuleitandi þurfi að skrá sig í atvinnuleit hjá vinnumiðlun erlendis innan sjö virkra daga frá brottför.

Að framangreindu virtu telur úrskurðarnefndin að kæranda hefði mátt vera ljóst að honum bæri að skrá sig í atvinnuleit hjá Vinnumiðlun í B innan sjö virkra daga frá brottfarardegi. Engar undantekningar er að finna í lögum nr. 54/2006 á þeirri skyldu.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar um að greiða kæranda ekki atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið 17. janúar til 2. febrúar 2025 er því staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 3. mars 2025, um að greiða ekki A, atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið 17. janúar til 2. febrúar 2025, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir