Úrskurður nr. 507/2025

Hinn 19. júní 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 507/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25020008

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 3. febrúar 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Gana (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 20. janúar 2025, um að synja umsókn hans um rétt til dvalar sem aðstandandi EES- eða EFA-borgara, sbr. 86. gr. laga um útlendinga.

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að honum verði veitt dvalarleyfi í samræmi við umsókn sína.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, EES-samningurinn, sbr. lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38 um rétt borgara Sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsrar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur aldrei haft dvalarleyfi eða annan dvalarrétt á Íslandi. Hinn 30. desember 2022 sótti kærandi um dvalarrétt sem aðstandandi EES- eða EFTA-borgara, sbr. 86. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 20. janúar 2025, var umsókninni synjað. Í ákvörðun Útlendingastofnunar kom fram að fylgigögn með umsókn væru ófullnægjandi þar sem skort hafi greinargerð um tengsl kæranda við foreldri auk skýringa á misræmi í gögnum málsins, þrátt fyrir beiðnir stofnunarinnar um umbeðin gögn. Hafi umsókninni því verið synjað með vísan til 86. gr. og 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga. Ákvörðunin var birt kæranda 21. janúar 2025 og kærð til kærunefndar 3. febrúar 2025. Sama dag lagði kærandi fram greinargerð og frekari fylgigögn.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kemur fram að kærandi telji að öll skilyrði fyrir útgáfu dvalarréttar séu uppfyllt. Hér á landi eigi hann föður sem sé EES-borgari. Þar að auki eigi kærandi bróður og móður hér á landi. Hann sé ungmenni og hafi verið á barnsaldri þegar umsókn hans var lögð fram hjá Útlendingastofnun. Hann hafi ríka hagsmuni af fjölskyldusameiningu. Hin kærða ákvörðun hafi byggst á tveimur forsendum, í fyrsta lagi að skort hafi upp á greinargerð um tengsl hans við foreldri. Í öðru lagi hafi misræmi verið í gögnum málsins og skort hafi á skýringar um það misræmi, án þess þó að tilgreina um hvaða misræmi hafi verið að ræða.

Varðandi fyrra atriðið hafnar kærandi því að umrædda greinargerð hafi skort heldur hafi Útlendingastofnun ekki litið til allra gagna málsins sem veitt gætu svör við þeim spurningum sem stofnunin hafi lagt fyrir kæranda með bréfaskriftum. Til þess að tryggja nákvæmni bæti kærandi þó úr gagnaframlagningu á kærustigi með því að leggja fram greinargerð með svörum við fyrirspurnum Útlendingastofnunar og önnur fylgigögn málatilbúnaði hans til stuðnings.

Varðandi seinna atriðið vísar kærandi til þess að í bréfi stofnunarinnar, dags. 16. desember 2024, hafi ekki verið krafist skýringa á misræmi í fylgigögnum málsins. Kærandi sé óviss um til hvers stofnunin vísi, enda sé það heldur ekki útskýrt með nánari hætti í hinni kærðu ákvörðun. Telur kærandi að úrlausn málsins brjóti gegn reglum stjórnsýsluréttarins um rannsókn, andmæli og rökstuðning, sbr. 10., 13., og 22. gr. stjórnsýslulaga. Að mati kæranda sé niðurstaðan ekki í samræmi við þær upplýsingabeiðnir sem honum hafi borist við meðferð málsins. Með hliðsjón af framangreindu sé ákvörðunin haldin verulegum ógildingarannmarka og beri þess merki að Útlendingastofnun hafi ekki sinnt leiðbeiningarskyldu sinni, sbr. 7. gr. stjórnsýslulaga. Kærandi hafi lagt sig fram við gagnaöflun, og leggi fram átta fylgiskjöl á kærustigi, en mörg þeirra hafi legið fyrir við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun. Samkvæmt framansögðu hafi kærandi brugðist við öllum beiðnum stofnunarinnar um gögn og upplýsingar.

Framangreindu til viðbótar vísar kærandi til þeirra hagsmuna sem í húfi séu. Hann hafi verið barn þegar umsókn um fjölskyldusameiningu hafi verið lögð fram en um sé að ræða hagsmuni sem njóti verndar 71. gr. stjórnarskrár Íslands og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, auk samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. lög nr. 19/2013. Afgreiðsla málsins hafi ekki eingöngu tafist óhóflega, heldur einnig einkennst af óljósum leiðbeiningum Útlendingastofnunar. Telur kærandi því brýnt að bætt sé úr annmörkum á kærustigi til þess að lágmarka þá hagsmunaskerðingu sem hann hafi orðið fyrir.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í XI. kafla laga um útlendinga er fjallað um sérreglur um útlendinga sem falla undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið og stofnsamning Fríverslunarsamtaka Evrópu. Samkvæmt 1. mgr. 80. gr. laganna gilda ákvæði kaflans um rétt útlendinga sem eru ríkisborgarar ríkis sem fellur undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið og stofnsamning Fríverslunarsamtaka Evrópu til að koma til landsins og dveljast hér á landi. Í 2. mgr. 80. gr. laganna segir að ákvæði kaflans gildi einnig um aðstandendur EES- eða EFTA-borgara sem fylgja honum til landsins eða koma til hans. Í 1. mgr. 82. gr. laga um útlendinga er þá kveðið á um að aðstandandi EES- eða EFTA-borgara sem falli undir ákvæði XI. kafla hafi rétt til að dveljast hér á landi með honum.

Með aðstandanda EES- eða EFTA-borgara í skilningi síðastnefnds ákvæðis er m.a. átt við maka og sambúðarmaka, niðja viðkomandi, maka hans eða sambúðarmaka, eða ættingja viðkomandi, maka eða sambúðarmaka í beinan legg og á framfæri borgarans, sbr. 2. mgr. 82. gr. laga um útlendinga. Af athugasemdum sem fylgdu frumvarpi því er varð að gildandi lögum um útlendinga er ljóst að XI. kafla laganna felur að verulegu leyti í sér innleiðingu á ákvæðum tilskipunar nr. 2004/38/EB um rétt borgara sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsrar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna.

Samkvæmt 2. mgr. 90. gr. laga um útlendinga skulu eftirtalin gögn lögð fram með umsókn um dvalarskírteini fyrir aðstandanda; gilt vegabréf, gögn til staðfestingar á þeim fjölskyldtengslum sem eru grundvöllur dvalarréttar, skráningarvottorð EES- eða EFTA-borgarans sem útlendingurinn fylgir til landsins eða kemur til, staðfesting á framfærslu þegar réttur aðstandanda er háður framfærslu hins, sbr. b- og c-lið 2. mgr. 82. gr.

Eins og fram kemur í málsatvikalýsingu synjaði Útlendingastofnun kæranda um útgáfu dvalarskírteinis á þeim grundvelli að umsókn hans hafi skort fullnægjandi fylgigögn. Lagagrundvöllur málsins byggir á b-lið 2. mgr. 90. gr. laga um útlendinga, þ.e. varðandi gögn til staðfestingar á þeim fjölskyldutengslum sem eru grundvöllur dvalarréttar. Hin kærða ákvörðun er grundvölluð á tveimur forsendum, þ.e. að skort hafi greinargerð um tengsl umsækjanda og foreldris, og skýringar á misræmi í gögnum málsins.

Samkvæmt gögnum málsins er ljóst að með bréfum Útlendingastofnunar, dags. 3. og 18. júní 2024, óskaði stofnunin eftir greinargerð þar sem tilteknum spurningum væri svarað, einkum varðandi tengsl kæranda og föður. Með bréfi dags. 10. júlí 2024 hafi stofnunin að nýju óskað eftir sams konar greinargerð og áður, en til viðbótar óskað eftir skýringum á misræmi í tilteknum fylgigögnum sem lágu fyrir. Þá hafi stofnunin áréttað mikilvægi þess að fyrir lægju gögn um tengsl kæranda við föður í ljósi þess að fæðingarvottorð frá heimaríki kæranda væru almennt ótraust. Með bréfum, dags. 6. og 16. desember 2024, óskaði Útlendingastofnun að nýju eftir sambærilegri greinargerð og áður.

Líkt og þegar hefur komið fram lagði kærandi fram greinargerð til kærunefndar þar sem m.a. tengsl hans við föður eru rakin og spurningum Útlendingastofnunar varðandi tengslin svarað, ásamt öðrum fylgigögnum þar að lútandi og telur kærandi að með framlagningu þeirra hafi hann hrundið annarri forsendu hinnar kærðu ákvörðunar. Röksemdir kæranda varðandi misræmi á gögnum lúta m.a. að rannsókn Útlendingastofnunar, andmælarétti kæranda, og reglum stjórnsýsluréttar um rökstuðning. Samkvæmt framansögðu var kæranda leiðbeint um að leggja fram skýringar á nánar tilgreindu misræmi, sbr. bréf Útlendingastofnunar dags. 10. júlí 2024, en hann brást ekki við gagnabeiðninni. Ljóst er að Útlendingastofnun lagði skýrlega fyrir kæranda að leggja fram umræddar skýringar og er málsmeðferðin að þessu leyti í samræmi við ákvæði stjórnsýslulaga, einkum 10., 13., og 22. gr., sem og ákvæði laga um útlendinga. Samkvæmt framansögðu hefur kærandi ekki lagt fram skýringar á misræmi í gögnum málsins og stendur sá hluti hinnar kærðu ákvörðunar óhaggaður.

Að öllu framangreindu virtu er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest. Kæranda er leiðbeint um að hann geti sótt um dvalarrétt að nýju. Með þessum leiðbeiningum hefur þó ekki verið tekin afstaða til þess hvort kærandi uppfylli önnur skilyrði laga um útlendinga til útgáfu slíks réttar.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir