Mál nr. 215/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 215/2025

Miðvikudaginn 9. júlí 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 2. apríl 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 31. mars 2025, vegna leiðréttingar á greiðslum atvinnuleysisbóta til hans.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 22. október 2024, var kæranda tilkynnt að þar sem hann hefði stundað nám á sama tíma og hann þáði greiðslur atvinnuleysistryggingar hefði hann fengið ofgreiddar atvinnuleysistryggingar á tímabilinu 1. til 30. september 2024, samtals 328.287 kr., að meðtöldu 15% álagi. Þá var kæranda jafnframt tilkynnt að greiðslur til hans hefðu verið stöðvaðar á grundvelli 52. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Ákvörðunin var kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála sem með úrskurði í máli nr. 654/2024, dags. 20. mars 2025, felldi úr gildi ákvörðun Vinnumálastofnunar og var stofnuninni gert að taka mál kæranda til nýrrar meðferðar.

Með ákvörðun 31. mars 2025 tók Vinnumálastofnun út skráningu á bótalausu tímabili frá 1. september til 31. desember 2024, leiðrétti greiðslur atvinnuleysisbóta til samræmis og endurgreiddi kæranda 15% álag. Vinnumálastofnun hafnaði frekari endurgreiðslu þar sem kærandi hefði þegar fullnýtt bótarétt sinn.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 2. apríl 2025. Frekari gögn bárust 9. apríl 2025. Með bréfi, dags. 10. apríl 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst með bréfi, dags. 14. maí 2025, og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 15. maí 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru greinir kærandi frá því að úrskurðarnefnd velferðarmála hafi úrskurðað að hann hafi ekki stundað nám og Greiðslustofa samþykkt niðurstöðuna en neitað að endurgreiða kæranda á þeirri forsendu að bótarétti hans væri lokið. Kærandi hafi þurft að hækka yfirdrátt sinn og fá lán annars staðar vegna aðgerða Greiðslustofu gegn honum. Skuldir kæranda hafi aukist enn meira vegna þessa.

Rökstuðningur Greiðslustofu sé sá að stofnunin hafi dregið málið nógu lengi til þess að þykjast ekki lengur þurfa að endurgreiða kæranda. Skuld falli ekki niður á þeim forsendum þar sem stofnun geti beitt endalausri óbilgirni gagnvart einstaklingi. Kæranda finnist ólíklegt að launagreiðandi gæti leikið þennan leik, að úrskurða um ólögmæti frádráttar hjá launþega og launagreiðandinn samþykkt úrskurðinn en neiti svo endurgreiðslu á þeirri forsendu að viðkomandi sé ekki lengur á launaskrá. Þessi rökstuðningur gangi ekki upp. Greiðslustofu hafi borið að vekja athygli á þessu og úrskurðarnefndin að flýta sínum úrskurði í ljósi þess að það styttist í bótarétti kæranda. Kæranda vitanlega hafi Greiðslustofa ekki uppfyllt þessa tilkynningaskyldu sína og enginn annar geti verið krafinn um að búa yfir þessari vitneskju.

Upphæðin sem að Greiðslustofa hafi dregið af kæranda sé öðru hvorum megin við 300.000 kr. Til þess að mæta því tekjufalli, þar sem enginn lifi á strípuðum atvinnuleysisbótum, hafi kærandi þurft að hækka yfirdrátt og fá lán innan fjölskyldunnar. Þetta hafi verið mjög truflandi fyrir framgang kæranda og hafi kærandi til dæmis endurtekið þurft að fresta bókhaldsnámsskeiði, sem hafi þá kostað um 169.000 kr. en sé núna komið í 369.000 kr.

Bótaréttur kæranda hafi náð fram í mars. Þetta mál eigi aðdraganda fram fyrir áramót 2024-2025 og málið hafi verið kært til úrskurðarnefndar velferðarmála snemma árs 2025, löngu áður en bótarétti kæranda hafi lokið. Það sé ekki forsvaranlegt að ríkisstofnun búi alltaf til nýjar forsendur í óbilgirni gagnvart einstaklingum. Sært stolt einstakra starfsmanna Greiðslustofu yfir því að þurfa endurtekið að lúta í gras gagnvart manni út í bæ, á dimmustu stundum ævi hans vegna augljósrar stöðu hans á vinnumarkaði, og það þrátt fyrir að Greiðslustofa hafi mátt stofnunarinnar að baki sér, sé persónuleg áskorun fyrir þau til að stefna að: minni belgingur og  meiri getu í starfi.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi síðast sótt um  atvinnuleysistryggingar þann 29. júlí 2022. Með erindi, dags. 16. ágúst 2022, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Mál þetta snúi að ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 22. október 2024, þar sem kæranda hafi verið tilkynnt að þar sem hann hefði stundað nám á sama tíma og hann hafi þegið greiðslur atvinnuleysistryggingar hefði hann fengið ofgreiddar atvinnuleysistryggingar á tímabilinu 1.-30. september 2024, samtals 328.287 kr., að meðtöldu 15% álagi sem yrðu innheimtar samkvæmt 2. mgr. 39. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Þá hafi kæranda jafnframt verið tilkynnt að greiðslur til hans væru stöðvaðar á grundvelli 52. gr. laganna. Sú ákvörðun hafi verið kærð af hálfu kæranda í máli nr. 654/2024 hjá úrskurðarnefndinni. Með úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála, dags. 20. mars 2025, hafi ákvörðun Vinnumálastofnunar er varðaði nám kæranda samhliða greiðslum atvinnuleysisbóta á haustönn 2024 verið felld úr gildi og stofnuninni gert að taka mál kæranda til nýrrar efnislegrar meðferðar.

Með erindi 31. mars 2025 hafi Vinnumálastofnun tekið mál kæranda fyrir að nýju er varðaði nám hans á haustönn 2024. Fyrir liggi að kærandi hafi endurgreitt ofgreiddar atvinnuleysisbætur í samræmi við ákvörðun, dags. 22. október 2024, samtals 328.287 kr. Í ljósi niðurstöðu úrskurðarnefndarinnar í máli nr. 654/2024 hafi mál kæranda verið tekið aftur til skoðunar. Vinnumálastofnun hafi tekið út skráningu á bótalausu tímabili frá 1. september 2024 til 31. desember 2024 og endurgreitt kæranda 15% álag þann 10. apríl 2025, samtals 42.820 kr. Þann 31. mars 2025 hafi kærandi hins vegar fullnýtt 30 mánaða bótatímabil sitt. Ef kærandi fengi greitt fyrir septembermánuð 2024 við það tímamark hefði hann fengið greiddar atvinnuleysisbætur í 31 mánuð í andstöðu við ákvæði laga um atvinnuleysistryggingar um hámarkslengd bótatímabils. Vinnumálastofnun hafi því ekki talið sér heimilt að greiða kæranda fyrir september 2024, enda hafi kærandi fengið lokagreiðslur á bótatímabili sínu í mars 2025.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 31. mars 2025, hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 2. apríl 2025. Kærandi fari fram á að Vinnumálastofnun endurgreiði honum 285.467 kr.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Samkvæmt 1. mgr. 29. gr. laganna sé lengd bótatímabils sem atvinnuleysisbætur séu greiddar samtals 30 mánuðir. Fyrir liggi að bótatímabil kæranda hafi hafist með umsókn hans um atvinnuleysisbætur þann 29. júlí 2022. Samkvæmt greiðslusögu kæranda hafi hann lokið bótatímabili sínu í mars 2025.

Nýting kæranda á bótatímabili hafi verið eftirfarandi:

Með vísan til framangreinds hafi Vinnumálastofnun eðli málsins samkvæmt ekki getað endurgreitt kæranda þá greiðslu sem hann hafi greitt stofnunni fyrir september 2024. Sú ráðstöfun hefði komið niður á sama stað til handa kæranda. Sú ráðstöfun sem Vinnumálastofnun hafi kynnt kæranda með erindi, dags. 31. mars 2025, hafi komið kæranda fjárhagslega betur ef horft væri til þess að atvinnuleysisbætur hafi verið hærri í krónum talið á mánuði á árinu 2025 en á árinu 2024. Sú leið sem kærandi fari fram á í kæru myndi því leiða til hærri endurgreiðslukröfu á hendur honum.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að hafna beri kröfum kæranda í málinu.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 31. mars 2025, vegna leiðréttingar á greiðslum atvinnuleysisbóta til kæranda.

Með úrskurði úrskurðarnefndar velferðarmála í máli nr. 654/2024, þann 20. mars 2025, var ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 30. október 2024, um að innheimta ofgreiddar atvinnuleysisbætur til kæranda felld úr gildi og þeim hluta málsins vísað til nýrrar meðferðar stofnunarinnar. Þá var ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 13. desember 2024, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda staðfest.

Mál kæranda var tekið til endurskoðunar hjá Vinnumálastofnun, í kjölfar framangreinds úrskurðar úrskurðarnefndar velferðarmála. Vinnumálastofnun tilkynnti kæranda með ákvörðun, dags. 31. mars 2025, að stofnunin hefði tekið út skráningu á bótalausu tímabili frá 1. september 2024 til 31. desember 2024 og endurgreiddi kæranda 15% álag þann 10. apríl 2025 samtals 42.820 kr. Vinnumálastofnun hafnaði endurgreiðslu að öðru leyti á þeim grundvelli að kærandi væri búinn að fullnýta 30 mánaða bótatímabil sitt skv. 1. mgr. 29. gr. laga nr. 54/2006.

Í 1. mgr. 29. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um að sá sem teljist tryggður samkvæmt lögunum geti átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur, nema annað leiði af lögunum.

Fyrir liggur að þann 31. mars 2025 var kærandi búinn að fullnýta 30 mánaða bótatímabil sitt. Fái kærandi endurgreitt vegna september 2024 fær hann greiddar atvinnuleysisbætur í 31 mánuð í andstöðu við ákvæði laga um atvinnuleysistryggingar um hámarkslengd bótatímabils. Úrskurðarnefnd velferðarmála fellst á það með Vinnumálastofnun að kærandi geti ekki öðlast betri rétt en lög nr. 54/2006 mæla fyrir um og var stofnuninni því rétt að hafna endurgreiðslu atvinnuleysisbóta umfram hið ofgreidda 15% álag.

Með vísan til framangreinds er hin kærða ákvörðun staðfest.

 

 

 

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 31. mars 2025, í máli A, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir