Mál nr. 342/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 342/2025

Fimmtudaginn 10. júlí 2025

A

gegn

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun

Ú R S K U R Ð U R 

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, móttekinni 27. maí 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála endurreikning Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 20. febrúar 2025, vegna greiðslu húsnæðisbóta til hans.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur þegið húsnæðisbætur frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun vegna leigu á húsnæði að B. Með bréfi Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 20. febrúar 2025, var kæranda tilkynnt um uppfærða tekjuáætlun og endurreikning húsnæðisbóta. Niðurstaða þess væri sú að kærandi fengi greiddar 50.792 kr. í húsnæðisbætur á mánuði. Upplýsingar um útreikninginn var að finna á baksíðu bréfsins en þar kom meðal annars fram að miðað væri við að leigufjárhæðin væri 120.000 kr.

Kærandi lagði fram kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála 27. maí 2025. Með bréfi, dags. 4. júní 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir öllum gögnum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun vegna hinnar kærðu ákvörðun. Umbeðin gögn bárust 5. júní 2025. Með bréfi úrskurðarnefndarinnar, dags. 6. júní 2025, var kæranda tilkynnt að kæra hefði borist að liðnum kærufresti og honum gefinn kostur á að koma að athugasemdum og/eða gögnum, teldi hann að skilyrði sem fram kæmu í 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gætu átt við í málinu. Svar barst frá kæranda 17. júní 2025.

 

 

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi greinir frá því að hafa greitt húsaleigu í langan tíma vegna húsnæðis sem hann sé búsettur í og fengið greiddar húsnæðisbætur eftir mikla fyrirhöfn. Vegna lagabreytinga hafi einstaklingar verið neyddir til að skila inn húsaleigusamningum á annan hátt. Algengt sé að leigusalar hækki húsaleigu og það hafi reglulega gerst hjá kæranda, þó ekki sérstaklega samkvæmt vísitölu. Hvorki Húsnæðis- og mannvirkjastofnun né Reykjavíkurborg hafi átt í neinum vandræðum með það en nýlega hafi stofnunin neytt einstaklinga til að fylgja nýju reglunum.

Kæranda hafi verið tjáð að hækkun leigunnar yrði ekki vandamál og það hafi hún ítrekað ekki verið. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun hafi samþykkt húsaleigusamning kæranda en hafi breytt honum aftur í upprunalega fjárhæð út af samningnum sjálfum þrátt fyrir að hann hafi verið að greiða mun meira allan tímann. Stofnunin viti það og hafi samþykkt það, sem kærandi geti sannað. Stofnunin beri því við að þetta sé ekki þeim að kenna heldur nýju lögunum sem byggi á appi sem lesi samningana. Það sé óraunhæft að mati kæranda.

Það sé rétt það sem Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segi með fullar húsnæðisbætur en Reykjavíkurborg geri það ekki. Kærandi fái um 40.000 kr. minna vegna þess að borgin segi að hann fái of miklar bætur og borgi of lítið miðað við samningsnúmerið sem borgin sjái á samningnum hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Þrátt fyrir að samningurinn sé við stofnunina ætti kærandi að fá aðra fulla upphæð frá borginni. Borgin lesi sjálfkrafa það sem Húsnæðis- og mannvirkjastofnun sjái og muni ekki breyta því, sama hvað. Þau séu bæði tengd í þessu máli og hvorugt hjálpi hinu eða leysi málið. Á meðan sé það kærandi sem tapi bótum. Kærandi geti með kvittunum og skattskýrslum sannað hvað hann hafi borgað og hvað hann hafi verið að borga í gegnum árin. Samkvæmt nýju reglunum sé byggt á því að kærandi hafi aðeins borgað upphaflega verðið þrátt fyrir að verðbólguhækkanir hafi alltaf verið samþykktar í hverju skrefi. Þá hafi kærandi ávallt tilkynnt hækkanirnar þrátt fyrir að það hafi ekki skipt miklu máli þá. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun hafi uppfært í rétta verðið síðast í febrúarmánuði. Fram að þeim tíma hafi kærandi fengið greidda rétta upphæð. Eftir þann mánuð hafi kærandi fengið of litlar bætur þrátt fyrir að hafa borgað fulla leigu. Hver sem er með heilbrigða skynsemi myndi vita að hann hafi ekki verið að borga þá upphæð síðan þá. Það hafi verið stungið upp á því að úrskurðarnefnd velferðarmála geti snúið þessu við. Ef þetta hafi verið samþykkt áður ætti það ekki að breytast. Allt annað sanni það sem kærandi segi.

Í skýringum kæranda vegna kærufrestsins kemur fram að hann hafi ekki gert sér grein fyrir því að skjalið sem hann hafi sent væri formleg ákvörðun. Kærandi hafi talið það vera tilkynningu eða upplýsingaskjal sem hann hafi notað sem viðmið. Kærandi hafi haft þrjá mánuði en ákvörðunin hafi ekki tekið gildi fyrr en næsta mánuð. Kærandi hafi fengið tilkynninguna í febrúar og samkvæmt því teljist sá mánuður ekki með. Kærandi hafi enn verið að fá greiðslur í febrúar. Febrúar sé stuttur mánuður og inn á milli séu dagar þar sem ekki sé unnið. Á sumum stöðum sé unnið í færri daga og færri klukkustundir, ekki séu allir dagar taldir með þar sem það séu frídagar inn á milli. Kærandi hafi þurft að bíða eftir niðurstöðu og ákvörðun en hann þekki ekki kerfið og tali ekki tungumálið vel. Kærandi hafi því átt erfitt með að skilja ferlið og ekki fengið aðstoð.

Kærandi hafi talið að úrskurðarnefnd velferðarmála gæti ekki aðstoðað þar sem hann hafi talið að ekki væri um formlega ákvörðun að ræða heldur fáránleg mistök sem engin vilji axla ábyrgð á. Kærandi hafi eytt miklum tíma í samskipti við bæði Húsnæðis- og mannvirkjastofnun og Reykjavíkurborg ásamt því að fá lögfræðinga til að reyna að leysa málið. Úrskurðarnefnd velferðarmála hafi sagt kæranda að hann þyrfti að hafa ákveðið mál í höndunum en þetta falli ekki undir slíkt. Hann hafi áður verið með mál hjá nefndinni sem hafi ekki verið honum í hag. 

Kærandi hafi orðið fyrir ofbeldi og verið veikur. Félagsráðgjafinn sem hafi aðstoðað kæranda við þýðingar og að skilja kerfið hafi verið í fríi. Kærandi sé einnig að fást við önnur mál. Úrskurðarnefnd velferðarmála sé bara opin fáa daga og fáa klukkutíma. Í hvert skipti sem kærandi hafi komið þangað til að fá lausn fyrir mál sitt hafi það ekki verið gagnlegt. Kærandi hafi vonast til að aðrar leiðir gætu skilað betri niðurstöðu.

III.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 20. febrúar 2025, vegna greiðslu húsnæðisbóta til kæranda.

Samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála skal stjórnsýslukæra berast úrskurðarnefnd velferðarmála skriflega innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðun, nema á annan veg sé mælt í lögum sem hin kærða ákvörðun byggist á. Kærandi lagði fram kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála 27. maí 2025 vegna framangreindrar ákvörðunar Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Kærufrestur samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 var því liðinn þegar kæra barst nefndinni.

Í 5. mgr. 7. gr. laga nr. 85/2015 er vísað til þess að um málsmeðferð, sem ekki er kveðið á um í lögunum, fari samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum laga sem málskotsréttur til nefndarinnar byggist á hverju sinni. Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segir:

„Hafi kæra borist að liðnum kærufresti skal vísa henni frá nema:

1. afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða

2. veigamiklar ástæður mæla með því að kæran verði tekin til meðferðar.

Kæru skal þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.“

Með vísan til þessa er nauðsynlegt að taka til skoðunar hvort fyrir hendi séu atriði sem hafa þýðingu við mat á því hvort afsakanlegt verði talið að kæran hafi borist að liðnum kærufresti eða hvort veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga, en ákvæðið mælir fyrir um skyldubundið mat stjórnvalds á því hvort atvik séu með þeim hætti að rétt sé að taka stjórnsýslukæru til efnislegrar meðferðar, þrátt fyrir að lögbundinn kærufrestur sé liðinn.

Fyrir liggur að kæranda var í ákvörðun frá 20. febrúar 2025 leiðbeint um kæruheimild til úrskurðarnefndar velferðarmála og um tímalengd kærufrests. Þá var kæranda einnig leiðbeint um kæruheimild til nefndarinnar af starfsmanni Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar með tölvupósti 12. mars 2025.

Að mati úrskurðarnefndar velferðarmála er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að afsakanlegt verði talið að kæra hafi borist að liðnum kærufresti. Þá verður heldur ekki séð að veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar. Í því sambandi er meðal annars haft í huga að gögn málsins benda ekki til þess að hin kærða ákvörðun hafi verið efnislega röng. Með hliðsjón af framangreindu er kærunni vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kæru A, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir