Mál nr. 390/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 390/2025

Miðvikudaginn 13. ágúst 2025

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Unnþór Jónsson lögfræðingur.

Með rafrænni kæru, móttekinni 23. júní 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 17. mars 2025, um að synja umsókn kæranda um endurhæfingarlífeyri.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með bréfi Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 17. mars 2025, var umsókn kæranda um endurhæfingarlífeyri synjað á þeim grundvelli að endurhæfingaráætlun teldist ekki nógu ítarleg í ljósi heildarvanda hennar og óljóst væri hvernig endurhæfingin kæmi til með að stuðla að endurkomu á vinnumarkað, enda virtist virk endurhæfing þar sem tekið væri á heilsufarsvanda vart hafin.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 23. júní 2025. Með bréfi, dags. 24. júní 2025, var kæranda tilkynnt að kæra hefði borist að liðnum kærufresti og var henni gefinn kostur á að koma að athugasemdum og/eða gögnum, teldi hún að skilyrði, sem fram kæmu í 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, gætu átt við í málinu. Bréfið var ítrekað með tölvupósti 10. júlí 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að kærandi hafi unnið á sama vinnustað síðan haustið 2012. Snemma árs 2018 hafi hún dottið út af vinnumarkaði eftir óvenjumikið álag á vinnustaðnum. Í kjölfarið hafi kærandi áttað sig á að hún hefði ekki sofið heila nótt í marga mánuði auk þess sem kvíði, verkir víðsvegar um líkamann, þunglyndi og vanlíðan hafi verið viðvarandi ástand.

Í lok maí 2018 hafi kærandi komist að hjá VIRK og þá hafi alvöru endurhæfing hafist. Kærandi hafi sótt tíma hjá sálfræðingi, sjúkraþjálfara, sjúkranuddara og iðjuþjálfa auk þess sem hún hafi farið á HAM-, stress- og jóganámskeið. Kærandi hafi í lok október 2019 hafið störf á sama vinnustað. Hún hafi byrjað í 25% vinnu, sem hafi hækkað upp í 50% í ágúst 2020 og í 75% í ágúst 2021. Á þessum tíma hafi verið Covid-19 og því hafi verið allskonar takmarkanir og þess vegna hafi þótt við hæfi að fara hægt af stað til að auka líkurnar á jákvæðri niðurstöðu, n.t.t. að kærandi gæti haldið áfram á vinnumarkaði og þá allra helst unnið við X eins og hana langi.

Um miðjan september 2021 hafi kærandi farið í 84,5% vinnu. Fljótlega hafi hún farið að finna fyrir sömu einkennum og áður. Hún hafi hætt að geta sofið, hausverkir hafi orðið daglegir, oft auk annarra verkja, kvíðinn hafi aukist og þunglyndiseinkenni eins og depurð og einangrun hafi tekið öll völd. Í október sama ár hafi hún dottið aftur út af vinnumarkaðnum en hún hafi fljótlega farið aftur í VIRK og hafi fylgt endurhæfingaráætlun þeirra.

Í september 2022 hafi kærandi byrjað í 15% vinnu við X á sama vinnustað og þó að henni hafi þótt það erfitt vegna þess að því hafi fylgt mikil þreyta, örmögnun og verkjaköst, hafi hún fundið jákvæð áhrif vinnu á andlega líðan sína. Um áramót 2021-22 hafi hún aukið vinnuna í 30% og þá hafi hún verið inni á deild. Kærandi hafi fundið mikinn mun á þessari aukningu og hafi oft verið frá vinnu vegna verkja og/eða örmögnunar. Í lok janúar 2022 hafi kærandi farið á Heilsustofnun NLFÍ þar sem hún hafi dvalið í mánuð. Eftir heimkomu hafi hún haldið áfram að vera í 30% vinnu þar til að það hafi þótt fullreynt og hún hafi verið útskrifuð frá VIRK 3. apríl 2024.

Kærandi hafi verið án launa síðan í september 2024. VIRK hafi þótt endurhæfing vera fullreynd að sinni í apríl 2024 og hafi þótt réttara að hún fengi örorkubætur til að geta gefið sér tíma til að sinna sinni endurhæfingu. Það hafi þó ekki gengið þar sem hún hafi fengið neitun sumarið 2024. Næst á dagskrá hafi verið að sækja um endurhæfingarlífeyri sem hafi einnig verið neitað, sú ákvörðun sé kærð.

III.  Niðurstaða

Mál þetta varðar ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 17. mars 2025 um að synja umsókn kæranda um endurhæfingarlífeyri.

Samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar, með síðari breytingum, sbr. 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála, skal kæra til úrskurðarnefndar vera skrifleg og skal hún borin fram innan þriggja mánaða frá því að aðila var tilkynnt um ákvörðun.

Samkvæmt gögnum málsins liðu þrír mánuðir og sex dagar frá því að kæranda var tilkynnt um hina kærðu ákvörðun, dags. 17. mars 2025, þar til kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 23. júní 2025. Kærufrestur samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laga um almannatryggingar var því liðinn þegar kæran barst nefndinni.

Í 5. mgr. 7. gr. laga um úrskurðarnefnd velferðarmála er vísað til þess að um málsmeðferð, sem ekki er kveðið á um í lögunum, fari samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum laga sem málskotsréttur til nefndarinnar byggist á hverju sinni.

Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segir:

„Hafi kæra borist að liðnum kærufresti skal vísa henni frá nema:

1. afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða

2. veigamiklar ástæður mæla með því að kæran verði tekin til meðferðar.

Kæru skal þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.“

Með vísan til þessa er nauðsynlegt að taka til skoðunar hvort atvik séu með þeim hætti að afsakanlegt verði talið að kæran hafi borist að liðnum kærufresti eða hvort veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga, en ákvæðið mælir fyrir um skyldubundið mat stjórnvalds á því hvort atvik séu með þeim hætti að rétt sé að taka stjórnsýslukæru til efnislegrar meðferðar, þrátt fyrir að lögbundinn kærufrestur sé liðinn.

Fyrir liggur að í hinni kærðu ákvörðun frá 17. mars 2025 var kæranda leiðbeint um kæruheimild til úrskurðarnefndar velferðarmála og um tímalengd kærufrests. Í kæru er ekki að finna útskýringu á því hvers vegna kæran barst ekki til úrskurðarnefndarinnar innan kærufrests. Með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 24. júní 2025, sem var ítrekað með tölvupósti 10. júlí 2025, var kæranda veittur kostur á að koma að athugasemdum og/eða gögnum teldi hún að skilyrði, sem fram kæmu í 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga, gætu átt við í málinu. Hvorki bárust athugasemdir né gögn frá kæranda.

Í ljósi þessa er það mat úrskurðarnefndar velferðarmála að ekkert í gögnum málsins bendi til þess að afsakanlegt sé að kæra hafi ekki borist fyrr. Þá verður ekki heldur séð að veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar, enda virðist ekkert vera því til fyrirstöðu að kærandi geti sótt um endurhæfingarlífeyri að nýju.

Með hliðsjón af framangreindu er kærunni vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kæru A, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Rakel Þorsteinsdóttir