Nr. 576/2025 Úrskurður

Hinn 14. ágúst 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 576/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25030002

 

Kæra [...]

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 1. mars 2025 kærði [...], kt. [...], ríkisborgari Póllands ( hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 25. febrúar 2025, um brottvísun og endurkomubann til Íslands í sjö ár.

Kærandi krefst þess aðallega að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi. Til vara krefst kærandi þess að endurkomubanni hans verði markaður skemmri tími.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, EES-samningurinn, sbr. lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38 um rétt borgara Sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsrar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna (Sambandsborgaratilskipunin), auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi skráði dvöl sína hér á landi 4. mars 2021. Samkvæmt fyrirliggjandi sakavottorði hefur kærandi hlotið þrjá refsidóma, sem voru kveðnir upp 17. nóvember 2021, 14. október 2022, og 13. mars 2025, vegna ítrekaðra brota gegn almennum hegningarlögum nr. 19/1940, lögum um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, umferðarlögum nr. 77/2019, og vopnalögum nr. 16/1998. Til viðbótar hefur kærandi gert tvær lögreglustjórasáttir vegna brota gegn lögum um ávana- og fíkniefni og umferðarlögum.

Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 8. febrúar 2022, var kæranda tilkynnt að til skoðunar væri að brottvísa honum og ákvarða endurkomubann með vísan til allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis, sbr. 1. og 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga. Með bréfi, dags. 24. maí 2022, tilkynnti Útlendingastofnun kæranda að hætt væri við brottvísun. Í bréfinu kom fram að háttsemi kæranda uppfyllti skilyrði 1., sbr. 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga en samkvæmt andmælum kæranda væri hann trúlofaður íslenskum ríkisborgara og vildi fá tækifæri til þess að dvelja á landinu í samræmi við lög. Fram kom í bréfinu að Útlendingastofnun myndi taka málið upp að nýju léti kærandi ekki af afbrotahegðun sinni á landinu.

Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 21. nóvember 2024, var kæranda tilkynnt að nýju að til skoðunar væri að brottvísa honum og ákvarða endurkomubann með vísan til allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis, sbr. 1. og 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga. Í bréfinu vísaði stofnunin til afbrotasögu kæranda en einnig til umsagnar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu sem greindi frá opnum málum til meðferðar hjá lögreglu vegna ítrekaðra brota kæranda. Kæranda var veittur þriggja daga frestur til þess að leggja fram andmæli vegna málsins. Kærandi lagði fram andmæli 10. desember 2024. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 25. febrúar 2025, var kæranda vísað brott frá Íslandi á grundvelli 1., sbr. 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga og gert að sæta sjö ára endurkomubanni, sbr. 1. mgr. 96. gr. sömu laga. Í ákvörðuninni fjallaði Útlendingastofnun um brotaferil kæranda og vísaði til fyrri bréfaskrifa þess efnis að brottvísunarmál kæranda yrði tekið upp ef hann héldi áfram að brjóta af sér. Vísaði stofnunin einnig til umsagnar lögreglu um ítrekuð afskipti af kæranda vegna margvíslegra brota, opinna mála og sakamála sem hefðu verið þingfest. Vísaði stofnunin til dvalar kæranda, atvinnusögu, og annarra tengsla við landið og komst að þeirri niðurstöðu að 97. gr. laga um útlendinga stæði ekki í vegi fyrir brottvísun hans. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 28. febrúar 2025. Ákvörðunin var kærð til kærunefndar útlendingamála 1. mars 2025 og 17. mars 2025 barst kærunefnd greinargerð kæranda og önnur fylgigögn vegna málsins. Þá bárust kærunefnd frekari upplýsingar dagana 25. júní og 2. júlí 2025.

Kærandi er ríkisborgari Póllands og nýtur dvalarréttar hér á landi eftir ákvæðum XI. kafla laga um útlendinga. Með hliðsjón af framangreindu frestaði stjórnsýslukæra réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar á meðan málið sætir meðferð hjá kærunefnd, sbr. 3. málsl. 3. mgr. 103. gr. laga um útlendinga. Þá gilda ákvæði XI. kafla laga um útlendinga um stjórnsýslumál þetta að öðru leyti.

III.          Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kemur fram að kærandi hafi dvalið á landinu frá árinu 2019. Hann hafi stundað atvinnu og haft laun á árunum 2021 til 2024. Kærandi byggir á því að skilyrði til brottvísunar séu ekki fyrir hendi í málinu. Hann hafi ekki hlotið dóm fyrir alvarleg brot og hafi refsiákvarðanir tekið mið af því. Hann eigi t.a.m. rétt til þess að afplána dóm með samfélagsþjónustu. Umtalsverðum hluta ólokinna mála kæranda hafi verið lokið með uppkvaðningu dóms Héraðsdóms Reykjavíkur nr. S-7867/2024, dags. 13. mars 2025. Þá hafi lögregla ekki séð ástæðu til þess að gefa út ákæru vegna fleiri mála sem bendi til þess að þau séu ekki líkleg til sakfellis og verði á endanum felld niður. Kærandi vísar einnig til skjala sem lögð voru fram á kærustigi um niðurfellingu tiltekinna mála hjá lögreglu. Að sögn kæranda eigi hann eingöngu eitt ólokið mál í refsivörslukerfinu.

Fyrri refsilagabrot nægi ekki ein og sér til þess að brottvísun verði ákvörðuð. Ekki verði annað ráðið en að hin kærða ákvörðun byggi einvörðungu á fyrri refsilagabrotum kæranda. Séu skilyrði til brottvísunar því ekki fyrir hendi. Að sögn kæranda hafi hann verið á slæmum stað í lífinu þegar hann hafi framið brot sín og glímt við vímuefnavanda. Hagsmunum samfélagsins standi engin ógn af honum. Þá verði að líta til meðalhófsreglunnar þar sem kærandi hafi ótímabundinn rétt til dvalar hér á landi, sbr. a-lið 1. mgr. 97. gr. laga um útlendinga. Ákvörðun um brottvísun feli í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart honum og nánustu aðstandendum, sbr. 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga og 3. mgr. 102. gr. sömu laga. Kærandi sé í sambúð með íslenskum ríkisborgara og sé stjúpfaðir þriggja barna hennar. Hafi þau búið saman í um fimm ár og séu skýringar Útlendingastofnunar um lögheimili kæranda rangar. Á Íslandi eigi kærandi fast heimili, vini, kunningja, og væntingar um atvinnu og framtíð.

Kærandi byggir varakröfu sína um styttingu endurkomubanns á því að sjö ára bann sé of langt. Að mati kæranda endurspegli endurkomubannið ekki alvarleika þeirra brota sem hann hafi verið dæmdur fyrir sem hann lýsi sem smávægilegum auðgunarbrotum og minniháttar eignaspjöllum. Hafi Útlendingastofnun ekki gætt meðalhófs við ákvörðun endurkomubanns.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í samræmi við 7. gr. EES-samningsins, sbr. lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, hefur tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38 um rétt borgara Sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna verið tekin upp í íslenskan rétt, sbr. m.a. XI. kafla laga um útlendinga sem felur í sér sérreglur um útlendinga sem falla undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið.

Í 95. gr. laga um útlendinga er fjallað um brottvísun EES- eða EFTA-borgara eða aðstandanda hans. Samkvæmt 1. mgr. greinarinnar er heimilt að vísa EES- eða EFTA-borgara eða aðstandanda hans úr landi ef það er nauðsynlegt með skírskotun til allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis. Í 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga segir að brottvísun samkvæmt 1. mgr. 95. gr. sé heimil ef framferði viðkomandi feli í sér raunverulega, yfirvofandi og nægilega alvarlega ógn gagnvart grundvallarhagsmunum samfélagsins. Ákvörðun um brottvísun skuli ekki eingöngu byggjast á almennum forvarnaforsendum. Ef viðkomandi hafi verið dæmdur til refsingar eða sérstakar ráðstafanir ákvarðaðar, sé brottvísun af þessari ástæðu því aðeins heimil, að um sé að ræða háttsemi sem geti gefið til kynna að viðkomandi muni fremja refsivert brot á ný. Fyrri refsilagabrot nægi ekki ein og sér til þess að brottvísun sé beitt.

Samkvæmt fyrirliggjandi sakavottorði hefur kærandi hlotið þrjá refsidóma hér á landi, sem voru kveðnir upp 17. nóvember 2021, 14. október 2022, og 13. mars 2025, vegna ítrekaðra brota gegn almennum hegningarlögum, lögum um ávana- og fíkniefni, umferðarlögum, og vopnalögum.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur nr. S-3749/2021, dags. 17. nóvember 2021, var kærandi dæmdur til sex mánaða fangelsisrefsingar, skilorðsbundinnar til tveggja ára, fyrir fjölda brota samkvæmt 13 ákæruliðum. Kærandi var fundinn sekur um 50 þjófnaðarbrot, sbr. 244. gr. almennra hegningarlaga, sex fjársvikabrot, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga, ein eignaspjöll, sbr. 257. gr. almennra hegningarlaga, og ólögmæta meðferð fundins fjár í eitt skipti, sbr. 246. gr. almennra hegningarlaga. Að auki var kærandi sakfelldur fyrir vörslu fíkniefna í fjögur skipti, sbr. 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni, og fjögur umferðarlagabrot, m.a. vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna í þrjú skipti. Brot kæranda voru framin á tímabilinu 2. nóvember 2020 til 7. apríl 2021. Við ákvörðun refsingar leit dómurinn m.a. til fjölda brota. Samtala fjármunabrota kæranda var 845.491 kr. Eignaspjöll kæranda lutu að skemmdum á bifreiðum en samkvæmt dóminum var tjónið 238.656 kr.

Með dómi Héraðsdóms Reykjaness nr. S-1560/2022, dags. 14. október 2022, var kærandi dæmdur í 12 mánaða fangelsi, þar af voru níu mánuðir skilorðsbundnir til tveggja ára, fyrir fjölda brota samkvæmt 22 ákæruliðum. Kærandi var m.a. sakfelldur fyrir tvö þjófnaðarbrot, sbr. 244. gr. almennra hegningarlaga, fjársvikabrot, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga. Að auki var kærandi sakfelldur fyrir vörslu fíkniefna í eitt skipti, sbr. 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni, og sjö umferðarlagabrot, m.a. vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna í fimm skipti. Brot kæranda voru framin á tímabilinu 21. apríl 2021 til 15. júní 2022. Dómurinn gerði kæranda hegningarauka vegna hluta brota hans en að auki rauf hann skilorð sitt í meginatriðum. Við ákvörðun refsingar leit dómurinn m.a. til skýlausrar játningar kæranda, en einnig til þess að auðgunarbrot hans væru ítrekuð og andlag þeirra væri yfirgripsmikið. Samtala fjármunabrota kæranda var 7.235.333 kr., en því til viðbótar laut hluti þjófnaðarbrota kæranda að innbrotum í bifreiðir fólks þar sem kærandi stal munum á borð við handtöskur, seðlaveski og heyrnartól að óþekktu verðmæti.

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur nr. S-7867/2024, dags. 13. mars 2025, var kærandi dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir fjölda brota samkvæmt 17 ákæruliðum. Kærandi var sakfelldur fyrir níu þjófnaðarbrot, sbr. 244. gr. almennra hegningarlaga, eitt hylmingarbrot, sbr. 254. gr. almennra hegningarlaga. Fjögur brota kæranda vörðuðu þjófnaði og tilraunir til þjófnaðar, sbr. 244. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga, en til vara var ákært fyrir húsbrot og eignaspjöll, sbr. 231. og 259. gr. almennra hegningarlaga. Lutu þau að innbrotum, m.a. í félagi við aðra, í geymsluhúsnæði, geymslur íbúðarhúsnæða, sameignir og bílageymslur í þeirri viðleitni að stela munum og með háttseminni valdið skemmdum á hurðum, skápum, lásum, bifreiðum o.fl. Til viðbótar var kærandi sakfelldur fyrir vörslu fíkniefna í tvígang, sbr. 2. gr., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni, eitt vopnalagabrot, sbr. c-lið 2. mgr. 30. gr. vopnalaga, og tvö umferðarlagabrot, þ.m.t. vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna. Brot kæranda voru framin á tímabilinu 15. nóvember 2022 til 17. nóvember 2024. Dómurinn gerði kæranda hegningarauka vegna hluta brotanna en að auki rauf hann skilorð sitt í meginatriðum. Við ákvörðun refsingar leit dómurinn m.a. til skýlausrar játningar kæranda, en einnig til þess að brot hans væru ítrekuð. Samtala fjármunabrota kæranda var 4.949.359 kr. Framangreindum dómum til viðbótar hefur kærandi gert tvær lögreglustjórasáttir, dags. 23. maí 2023, vegna brota gegn lögum um ávana- og fíkniefni og umferðarlagabrota, þ. á m. vegna aksturs undir áhrifum fíkniefna. Sáttunum fylgdi hegningarauki en samanlögð fjárhæð sektargreiðslna er 980.000 kr.

Fyrir liggur umsögn lögreglu, dags. 4. september 2024. Umsögnin greinir frá ítrekuðum afskiptum lögreglu af kæranda og óloknum málum vegna ítrekaðra brota, sem til meðferðar væru á ákærusviði eða í rannsókn. Þá hafi lögregla haft afskipti af kæranda í 40 málum eftir að Útlendingastofnun birti honum bréf um að hætt væri við brottvísun en að hugsanleg brottvísun yrði tekin upp að nýju, yrði áframhald á brotahegðun kæranda. Að mati lögreglu muni kærandi halda brotaferli sínum áfram hér á landi en hann hefur framið fjölda brota af miklum ásetningi á stuttum dvalartíma. Teljist hann því vera yfirvofandi ógn gagnvart grundvallarhagsmunum samfélagsins. Ráða má af síðastnefndum dómi Héraðsdóms Reykjavíkur að kærandi hafi verið sakfelldur fyrir hluta hinna óloknu mála auk þess sem fjögur málanna hafa verið felld niður, sbr. bréf lögreglu, dags. 17. mars 2025. Samkvæmt bréfi Fangelsismálastofnunar ríkisins, dags. 25. júní 2025, afplánaði kærandi fangelsisrefsingu í fangelsum ríkisins frá 23. maí 2023 til 21. ágúst 2023 en hann sætti gæsluvarðhaldi frá 21. nóvember til 23. desember 2024, og aftur frá 3. mars 2025 til 20. apríl 2025. Hinn 20. apríl 2025 hóf kærandi afplánun á tveggja ára fangelsisrefsingu, sbr. síðastnefndan dóm Héraðsdóms Reykjavíkur. Samkvæmt bréfinu er lokadagur afplánunar 18. janúar 2027.

Við mat á því hvort framferði kæranda sé þess eðlis að skilyrði 1. mgr. 95. gr. laga um útlendinga sé uppfyllt, sbr. 27. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38, verður einkum að líta til þess að kærandi var þrívegis dæmdur til fangelsisrefsingar fyrir ítrekuð brot frá upphafi dvalar hans. Af brotaferli kæranda verður jafnframt ráðið að tíðni brotanna hafi aukist eftir því sem leið á og verðmæti einstakra þjófnaðarbrota farið hækkandi. Nánar tiltekið hefur kærandi verið sakfelldur fyrir á fjórða hundrað refsiverð afbrot en verðmæti auðgunarbrota kæranda eru á annan tug milljóna króna. Þá hafi kærandi í nokkur skipti brotist inn í geymslur, sameignir og bifreiðir, m.a. í félagi við aðra, og stolið einstökum munum og valdið skemmdum. Þar að auki hefur kærandi verið sakfelldur, og gert lögreglusáttir, vegna ítrekaðs aksturs án ökuréttinda undir áhrifum fíkniefna. Akstur undir áhrifum fíkniefna eru almannahættubrot sem eru einstaklega hættuleg og alvarleg og í háttseminni felst mikið skeytingarleysi og hætta gegn lífi og velferð annarra vegfarenda. Útlendingastofnun hafi áður sent kæranda bréf þar sem hætt hafi verið við brottvísun hans eftir andmæli kæranda þess efnis að hann væri trúlofaður íslenskum ríkisborgara og hafi viljað fá tækifæri til að dvelja á landinu til samræmis við lög. Í bréfinu hafi komið fram að ef framhald yrði á brotum kæranda tæki Útlendingastofnun til skoðunar að nýju hvort bæri að brottvísa honum og ákvarða endurkomubann. Kærandi hafi hins vegar ekki látið af brotum sínum. Verður því slegið föstu að stöðug tíðni afbrota kæranda frá upphafi dvalartíma hans hafi falið í sér raunverulega og yfirvofandi ógn í skilningi 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga og hafi háttsemi hans gefið til kynna að hann muni fremja refsivert afbrot á ný. Að öllu framangreindu virtu er  skilyrðum fyrir brottvísun samkvæmt 1. og 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga fullnægt.

Í 97. gr. laga um útlendinga eru ákvæði um takmarkanir á heimild til brottvísunar samkvæmt 95. gr. laga um útlendinga. Kærandi kveðst hafa dvalið á landinu frá árinu 2019 en ekki voru lögð fram haldbær gögn því til stuðnings. Fyrir liggur að kærandi skráði dvöl sína í Þjóðskrá Íslands 4. mars 2021 en fyrsta færsla kæranda í staðgreiðsluskrá Ríkisskattstjóra er í mars 2021. Að teknu tilliti til dvalartímans myndi kærandi því ekki öðlast rétt til ótímabundinnar dvalar, sbr. a-lið 1. mgr. 97. gr. laga um útlendinga, sbr. og 87. gr. sömu laga fyrr en í fyrsta lagi í mars 2026. Þó er ljóst, samkvæmt áðurnefndu bréfi Fangelsismálastofnunar ríkisins, að kærandi hafi bæði sætt gæsluvarðhaldi og afplánun vegna afbrota sinna. Í dómi Evrópudómstólsins nr. C-378/12 Onuekwere, frá 16. janúar 2014, kemur fram það mat dómstólsins að afplánun fangelsisrefsingar rjúfi þá fimm ára samfelldu löglegu dvöl sem þarf til að öðlast rétt til ótímabundinnar dvalar. Þótt dómurinn varði rétt þriðja ríkis borgara, en ekki ríkisborgara aðildarríkis EES eða EFTA, laut málið að túlkun á 16. gr. tilskipunar 2004/38/EB, þar sem kveðið er á um rétt til ótímabundinnar dvalar. Umrætt ákvæði tilskipunarinnar hefur verið innleitt í íslenskan rétt með 1. mgr. 87. gr. laga um útlendinga. Að framangreindu virtu nýtur kærandi ekki ótímabundins dvalarréttar hér á landi og kemur ákvæði a-liðar 1. mgr. 97. gr. laga um útlendinga því ekki til skoðunar í málinu. Þá eiga aðrir stafliðir 1. mgr. 97. gr. bersýnilega ekki við í málinu.

Í 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga kemur fram að brottvísun skuli ekki ákveða ef hún með hliðsjón af málsatvikum og tengslum EES- og EFTA-borgara eða aðstandanda hans við landið myndi fela í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart viðkomandi eða nánustu aðstandendum hans. Við matið skuli m.a. taka mið af lengd dvalar á landinu, aldri, heilsufari, félagslegri og menningarlegri aðlögun, fjölskyldu- og fjárhagsaðstæðum og tengslum viðkomandi við heimaland sitt.

Í greinargerð er á því byggt að kærandi eigi sambúðarmaka, sem sé íslenskur ríkisborgari, og eigi þrjú stjúpbörn hér á landi. Að auki eigi kærandi vini, kunningja og hafi væntingar um atvinnu. Í hinni kærðu ákvörðun leit Útlendingastofnun til þess að kærandi og umræddur maki hefðu aðskilin lögheimili og væru því ekki í skráðri sambúð. Á kærustigi lagði kærandi fram gögn þess efnis að þau deili sama lögheimili að [...], Reykjavík. Samkvæmt skráningu í Þjóðskrá Íslands var lögheimili kæranda þó skráð ótilgreint að nýju 18. mars 2025.

Við mat á ósanngjarnri ráðstöfun gagnvart málsaðila eða nánustu aðstandendum í skilningi 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga verður að hafa ákvæði 71. gr. stjórnarskrár og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um friðhelgi einkalífs og fjölskyldu til hliðsjónar. Í dómaframkvæmd hefur Mannréttindadómstóll Evrópu vísað til þeirrar viðurkenndu meginreglu þjóðaréttar að ríki hafi, með fyrirvara um alþjóðlegar skuldbindingar sínar, rétt til að stjórna aðgengi erlendra ríkisborgara að landsvæði sínu og dvöl þeirra þar. Þá hefur dómstóllinn lagt til grundvallar að aðildarríki mannréttindasáttmálans hafi vald til þess að brottvísa útlendingi sem hefur hlotið dóma fyrir refsiverð afbrot enda sé það nauðsynlegt með tilliti til allsherjarreglu, svo sem í máli Üner gegn Hollandi (46410/99) frá 18. október 2006. Þó verði að horfa til þess hvort ákvörðunin skerði rétt viðkomandi til friðhelgi einkalífs og fjölskyldu samkvæmt 8. gr. mannréttindasáttmálans. Þegar útlendingur á hagsmuna að gæta í skilningi 8. gr. verður ákvörðun um brottvísun að vera í samræmi við það sem lög mæla fyrir um, stefna að lögmætu markmiði, og nauðsyn ber til í lýðræðislegu þjóðfélagi, sbr. 2. mgr. 8. gr. sáttmálans. Þau sjónarmið sem mannréttindadómstóllinn hefur lagt til grundvallar í málum af þessum toga eru t.a.m. eðli þess brots sem viðkomandi hefur gerst sekur um, lengd dvalar viðkomandi í því ríki sem tekur ákvörðun um brottvísun og félags-, menningar-, og fjölskyldutengsl viðkomandi við dvalarríki og heimaríki, sbr. t.d. mál Balogun gegn Bretlandi (nr. 60286/09) frá 4. október 2013 og Ndidi gegn Bretlandi (nr. 41215/15) frá 14. september 2017. Dómstóllinn hefur almennt veitt ríkjum talsvert svigrúm til mats þegar kemur að brottvísun aðila vegna alvarlegra brota með vísan til allsherjarreglu þótt aðili hafi fjölskyldutengsl, sbr. t.d. mál Üner gegn Hollandi.

Samkvæmt skráningu í Þjóðskrá Íslands eru sambúðarmaki kæranda og börn hennar íslenskir ríkisborgarar. Samkvæmt gögnum málsins hafa kærandi og maki hans verið í sambúð frá október 2021, þó með hléum vegna lögheimilisflutninga. Ekki liggur annað fyrir en að kærandi hafi búið í heimaríki fram til ársins 2021, þegar hann fluttist til Íslands, þá á 41. aldursári. Samkvæmt upplýsingum úr staðgreiðsluskrá Ríkisskattstjóra hefur kærandi verið skráður í staðgreiðslu vegna atvinnu í 17 skipti hjá sex mismunandi vinnuveitendum frá upphafi dvalar. Brotaferill kæranda hófst um svipað leyti og hann skráði dvöl sína. Hluti dvalar kæranda hefur farið fram í fangelsum ríkisins vegna gæsluvarðhalds og afplánunar refsingar sem dregur úr fjölskyldutengslum hans hér á landi. Enn fremur er brotaferill kæranda til marks um lítinn ásetning til félags- og menningarlegrar aðlögunar að íslensku samfélagi. Þá áréttast að rétturinn til frjálsrar farar og dvalar, samkvæmt tilskipun nr. 2004/38, grundvallast á efnahagslegri virkni. Ákvæði XI. kafla laga um útlendinga endurspegla þetta m.a. með þeim hætti að réttur til dvalar byggist á atvinnuþátttöku, veitingu þjónustu eða innritun í viðurkennda námsstofnun, en í öllu falli þurfi rétthafi að geta framfært sjálfum sér og aðstandendum sínum. Stopul atvinnuþátttaka kæranda er til marks um lítil tengsl við landið en gögn málsins gefa fremur til kynna skeytingarleysi kæranda gagnvart lögum landsins. Þá bendir brotaferill kæranda til þess að hann hafi reynt að sjá sér og fjölskyldumeðlimum sínum farborða með ítrekuðum auðgunarbrotum, einkum og sér í lagi þjófnaðarbrotum og fjársvikum.

Samkvæmt framangreindu eru tengsl kæranda ekki slík að í brottvísun teljist ósanngjörn ráðstöfun gagnvart kæranda eða nánustu aðstandendum hans í skilningi 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga. Í því samhengi lítur nefndin einnig til þess að í ákvæði 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu felst ekki skilyrðislaus réttur til fjölskyldulífs á Íslandi, heldur er stjórnvöldum heimilt að mæla fyrir um takmarkanir á réttinum, sbr. áðurnefndan dóm Üner gegn Hollandi. Þá er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að sambúðarmaki kæranda og börn hennar geti ekki sameinast kæranda í heimaríki hans.

Að framangreindu virtu stendur 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga ekki í vegi fyrir brottvísun kæranda frá landinu. Verður ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun kæranda því staðfest. Samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga um útlendinga felur brottvísun samkvæmt 1. mgr. 95. gr. í sér bann við komu til landsins síðar. Í sama ákvæði er kveðið á um að endurkomubann geti verið varanlegt eða tímabundið en þó ekki styttra en tvö ár. Við mat á því skuli sérstaklega litið til atriða sem talin eru upp í 1. og 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga. Með hinni kærðu ákvörðun var kæranda bönnuð endurkoma til Íslands í sjö ár. Að virtum málsatvikum, tíðni og auknum alvarleika brota kæranda er endurkomubann hans hófstillt. Að framangreindu virtu verður sjö ára endurkomubann hans því staðfest. Málsástæðu kæranda um að lengd endurkomubannsins sé úr hófi er af þeim sökum hafnað sem og varakröfu kæranda um styttingu þess. Athygli er vakin á því að samkvæmt 2. mgr. 96. gr. laga um útlendinga er heimilt að fella endurkomubann úr gildi ef nýjar aðstæður mæla með því og rökstutt er að orðið hafi verulegar breytingar á þeim aðstæðum sem réttlættu ákvörðun um endurkomubann. Þá er athygli kæranda jafnframt vakin á því að tímabilið sem kæranda er bönnuð endurkoma til landsins hefst við framkvæmd brottvísunar.

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu er ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann kæranda staðfest.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

 

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

 

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

 

 

 

Valgerður María Sigurðardóttir                                 Vera Dögg Guðmundsdóttir