Mál nr. 314/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 314/2025

Fimmtudaginn 21. ágúst 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 15. maí 2025, kærði A , til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28. apríl 2025, um að fella niður rétt hennar til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 18. febrúar 2025 og var umsóknin samþykkt 28. mars 2025. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28. apríl 2025, var kæranda tilkynnt að bótaréttur hennar væri felldur niður í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar með vísan til þess að hún hefði látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um nauðsynlegar upplýsingar sem hefðu áhrif á rétt hennar til atvinnuleysisbóta.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 15. maí 2025. Með bréfi, dags. 21. maí 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 9. júlí 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 15. júlí 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi óskar eftir endurskoðun á ákvörðun Vinnumálastofnunar um að svipta hana atvinnuleysisbótum í tvo mánuði þar sem kærandi telji viðurlögin ekki vera í samræmi við aðstæður sínar. Hún skilji ekki á hvaða grundvelli ákvörðunin hafi verið tekin.

Kærandi hafi skilað inn öllum nauðsynlegum gögnum í samræmi við reglur og innan tilskilins frests. Þetta sé í fyrsta sinn sem kærandi sæki um atvinnuleysisbætur og gæti hafa verið ómeðvituð um ákveðnar reglur en hún hafi lagt sig fram við að uppfylla allar kröfur eftir bestu getu.

Kærandi hafi veikst þann 7. apríl 2025 og farið til læknis til að fá viðeigandi vottorð þegar hún hafi haft heilsu til. Veikindi kæranda hafi því miður gert það að verkum að hún hafi ekki áttað sig á því að hún ætti bókaðan fund og hefði hvort sem er ekki getað mætt vegna veikindanna. Kærandi hafi tilkynnt Vinnumálastofnun um veikindin um leið og hún hafi haft tök á og einnig mætt á þjónustuskrifstofu stofnunarinnar.

Það sé mjög erfitt fyrir kæranda að vera refsað fyrir atvik sem hún hafi ekki haft neina stjórn á. Kærandi hafi nú engar tekjur til að framfleyta sér og fjölskyldu sinni. Hún hafi unnið og greitt skatta undanfarin fimm ár og telji mikilvægt að framlag hennar til samfélagsins sé ekki einskis vert. Kærandi óski því eftir að mál hennar verði endurskoðað af sanngirni. Hún þurfi virkilega á stuðningi að halda til að komast í gegnum þetta erfiða tímabil.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslu atvinnuleysistrygginga með umsókn, dags. 18. febrúar 2025. Með erindi, dags. 28. mars 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hennar hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Með erindi, dags. 7. apríl 2025, hafi kærandi verið boðuð til viðtals á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar að Grensásvegi 9 í Reykjavík sem hafi átt að fara fram þann 8. apríl 2025, klukkan 11:00. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að um skyldumætingu væri að ræða og að ótilkynnt forföll og forföll án gildra ástæðna gætu valdið stöðvun greiðslna atvinnuleysisbóta. Umrædd boðun hafi verið send þann 7. apríl 2025 á „Mínar síður“ kæranda, með tilkynningu á uppgefið netfang, X, og með smáskilaboðum í farsímanúmerið X. Samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 7. apríl 2025, klukkan 10:38. Kærandi hafi hvorki mætt í boðað viðtal né boðað forföll.

Með erindi, dags. 10. apríl 2025, hafi verið óskað eftir skriflegum skýringum á fjarveru kæranda í boðað viðtal. Áréttað hafi verið að hefði kærandi hafnað þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum án gildra ástæðna gæti hún þurft að sæta biðtíma eftir greiðslu atvinnuleysisbóta. Jafnframt hafi athygli verið vakin á að hefði kærandi látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um breytingar á högum gæti það leitt til viðurlaga í formi biðtíma á greiðslu atvinnuleysisbóta. Kæranda hafi verið veittur sjö virkra daga frestur til að koma að skýringum sínum.

Þann 10. apríl 2025 hafi borist tölvupóstur frá kæranda þar sem fram hafi komið að hún hafi ekki getað mætt í boðað viðtal sökum veikinda. Hún hafi óskað eftir að fá boðun í annað viðtal. Þann 11. apríl 2025 hafi borist læknisvottorð frá kæranda þar sem fram hafi komið að hún hafi verið óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms á tímabilinu 7. til 10. apríl 2025. Umrætt læknisvottorð hafi verið dagsett 10. apríl 2025.

Með erindi, dags. 28. apríl 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að í ljósi þess að hún hefði ekki tilkynnt Vinnumálastofnun tafarlaust um veikindi sín væri það niðurstaða stofnunarinnar að bótaréttur kæranda skyldi felldur niður í tvo mánuði. Ákvörðun þessi hafi verið tekin á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Í kæru greini kærandi frá því að hún hafi veikst þann 7. apríl 2025 og farið til læknis um leið og hún hafi haft heilsu til að fara út úr húsi. Kærandi telji að hún hafi tilkynnt Vinnumálastofnun um veikindi sín um leið og hún hafi haft heilsu til.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Fyrir liggi að kærandi hafi ekki mætt á boðaðan upplýsingafund. Kærandi hafi veitt skýringar á fjarveru sinni sem lúti að því að hún hafi ekki mætt sökum veikinda. Meðal gagna í máli þessu sé læknisvottorð, útgefið dags. 10. apríl 2025, þar sem fram komi að kærandi hafi verið veik á tímabilinu 7. til 10. apríl 2025.

Í ljósi þess að kærandi hafi ekki tilkynnt Vinnumálastofnun um veikindi sín án ástæðulausrar tafar hafi henni með ákvörðun stofnunarinnar, dags. 28. apríl 2025, verið gert að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Ákvæði 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé svohljóðandi:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Í lögum um atvinnuleysistryggingar sé rík áhersla lögð á upplýsingaskyldu atvinnuleitanda gagnvart Vinnumálastofnun. Þannig sé meðal annars í 3. mgr. 9. gr. laganna kveðið á um að sá sem teljist tryggður á grundvelli laganna skuli upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kunni að verða á högum hans á þeim tíma er hann fái greiddar atvinnuleysisbætur eða sæti biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum. Upplýsingaskylda atvinnuleitanda sé ítrekuð á öllum stigum umsóknarferlis um atvinnuleysisbætur. Við upphaf umsóknar sé atvinnuleitendum kynnt margvísleg atriði er varði réttindi og skyldur, þar á meðal um upplýsingaskyldu. Í lok umsóknar staðfesti allir atvinnuleitendur að þeir hafi kynnt sér þau atriði.

Samkvæmt 2. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar beri atvinnuleitendum að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunni að verða á vinnufærni eða aðstæðum þeirra að öðru leyti samkvæmt 1. mgr. 14. gr., þar á meðal um tilfallandi veikindi, án ástæðulausrar tafar. Þá segi í 5. mgr. 14. gr. laganna að hinn tryggði skuli tilkynna um upphaf og lok veikinda til Vinnumálastofnunar án ástæðulausrar tafar.

Kærandi hafi ekki tilkynnt Vinnumálastofnun um veikindi sín fyrr en eftir að stofnunin hafi óskað eftir skýringum á fjarveru hennar í boðað viðtal við ráðgjafa Vinnumálastofnunar. Í skýringum beri kærandi við ómöguleika á að tilkynna Vinnumálastofnun um veikindi sín sökum alvarlegra veikinda. Það sé afstaða Vinnumálastofnunar að kærandi hafi látið hjá líða að tilkynna um veikindi sín. Ekki verði séð af fyrirliggjandi gögnum að kærandi hafi verið ófær um að tilkynna Vinnumálastofnun um veikindi sín sökum alvarleika veikinda. Vinnumálstofnun telji að kærandi hafi ekki uppfyllt áskilnað 2. mgr. og 5. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar um að tilkynna um tilfallandi veikindi án ástæðulausrar tafar. Kæranda beri því að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kæranda beri að sæta viðurlögum á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 59. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því að láta hjá líða að veita upplýsingar eða láta hjá líða að tilkynna um breytingar á högum. Ákvæði 1. mgr. 59. gr. er svohljóðandi:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 54/2006 skal sá sem telst tryggður á grundvelli laganna upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kunna að verða á högum hans á þeim tíma er hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögunum, svo sem um námsþátttöku, tekjur sem hann fær fyrir tilfallandi vinnu og hversu lengi vinnan stendur yfir. Í 2. mgr. 14. gr. laganna kemur einnig fram að hinn tryggði skuli tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti samkvæmt 1. mgr., þar á meðal um tilfallandi veikindi, án ástæðulausrar tafar. Þá segir meðal annars í 5. mgr. 14. gr. laganna að hinn tryggði skuli tilkynna um upphaf og lok veikinda til Vinnumálastofnunar án ástæðulausrar tafar. Jafnframt skuli hann skila inn læknisvottorði innan viku frá lokum veikindanna óski Vinnumálastofnun eftir því.

Í máli þessu liggur fyrir að kærandi mætti ekki í boðað viðtal hjá Vinnumálastofnun þann 8. apríl 2025 vegna veikinda. Kærandi tilkynnti Vinnumálastofnun um veikindi þann 10. apríl 2025 og skilaði inn læknisvottorði þann 11. apríl 2025 þar sem fram kom að hún hefði verið óvinnufær með öllu vegna sjúkdóms á tímabilinu 7. og 10. apríl 2025.

Í ljósi upplýsingaskyldu 3. mgr. 9. gr., 2. og 5. mgr. 14. gr. laga nr. 54/2006 verður fallist á það með Vinnumálastofnun að kærandi hafi brotið gegn skyldum sínum er hún tilkynnti stofnuninni ekki strax um upphaf veikinda sinna 7. apríl 2025. Í 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 er skýrt kveðið á um beitingu viðurlaga við slíku broti.

Með vísan til framangreinds er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 staðfest.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28. apríl 2025, um að fella niður rétt A, til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir