Skrásetningargjöld hækki í fyrsta sinn í 12 ár

Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, hefur lagt til að skrásetningargjöld í opinbera háskóla á Íslandi geti orðið allt að 100 þúsund krónur fyrir skólaárið. Skrásetningargjöldin eru 75 þúsund krónur í dag og hafa verið óbreytt frá árinu 2014. Samþykki Alþingi tillöguna kæmi hún til framkvæmda á næsta ári.

Kveðið er á um hámark skrásetningargjalda í lögum um opinbera háskóla. Gjaldinu er ætlað að standa straum af útgjöldum háskóla vegna nemendaskráningar og þjónustu við nemendur, að frátöldum kennslukostnaði og rannsóknum. Hámarki skrásetningargjalda var síðast breytt haustið 2013 og var þá hækkað úr 60 þúsund krónum í 75 þúsund krónur. Hámarkið hefur því ekki sætt neinum breytingum í 12 ár, en ef gjaldið hefði þróast í takt við verðlag frá þeim tíma ætti hámark skrásetningargjaldsins að vera um 118 þúsund krónur. 

Rektorar opinberra háskóla hafa lengi kallað eftir því að hámarkið verði hækkað. Það gerðu þeir síðast með erindi til menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytisins í maí síðastliðnum, þar sem kom fram að skrásetningargjaldið í Háskóla Íslands hefði þurft að vera um 180 þúsund krónur til að nægja fyrir útgjöldum sem gjaldinu er ætlað að standa undir.

Til að hlífa nemendum við svo skarpri hækkun er lagt til, í hinum svokallaða bandormi sem kynntur var samhliða fjárlögum í dag, að hámark skrásetningargjalda hækki um 25 þúsund krónur: fari úr 75 þúsund krónum í 100 þúsund krónur. Áætlaðar viðbótartekjur opinberra háskóla af þeirri hækkun ef þeir fullnýta allir gjaldtökuheimildina eru metnar allt að 617 milljónir króna. Opinberu háskólarnir eru fjórir: Háskóli Íslands, Háskólinn á Akureyri, Landbúnaðarháskóli Íslands og Háskólinn á Hólum. Þá hafa Listaháskóli Íslands og Háskólinn á Bifröst fellt niður skólagjöld og innheimta aðeins skrásetningargjöld.

„Með þessari tillögu minni tel ég vera farið bil beggja. Það er langtímaverkefni okkar að bæta rekstrargrunn háskólanna og hér er að hluta komið til móts við kröfu þeirra, á sama tíma og við gætum meðalhófs fyrir námsmenn. Í framhaldinu tel ég rétt að við komum þessum málum í farsælla horf þannig að gjaldtakan uppfylli markmið sitt og þróist með eðlilegri hætti,“ segir Logi Einarsson ráðherra.

Ítarlegri gögn lögð fram

Rétt er að geta þess að prófmál hefur verið rekið fyrir áfrýjunarnefnd í kærumálum háskólanema þar sem reynt hefur á lögmæti gjaldtöku skrásetningargjalds í Háskóla Íslands. Í úrskurði sem áfrýjunarnefndin kvað upp 5. október 2023 var komist að þeirri niðurstöðu að innheimta skrásetningargjalda við Háskóla Íslands væri ólögmæt, því skólanum hafði ekki tekist að sýna með skýrum hætti hvernig skrásetningargjaldinu var varið. 

Háskóli Íslands óskaði eftir endurupptöku á úrskurðinum og hefur háskólinn lagt fram ítarlegri gögn til stuðnings kröfu sinni um staðfestingu á lögmæti skrásetningargjaldsins. Málið hefur verið til meðferðar hjá áfrýjunarnefndinni um alllanga hríð en vonir standa til að hún kveði upp úrskurð sinn á næstu vikum.