Úrskurður nr. 668/2025

Hinn 10. september 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 668/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25080105

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 14. ágúst 2025 kærði [...], kt. [...], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 31. júlí 2025, um brottvísun og endurkomubann til Íslands í tíu ár, sbr. d-lið 1. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Kærandi krefst þess aðallega að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að dvalarleyfi hans á grundvelli hjúskapar verði endurnýjað. Til vara krefst kærandi þess að sér verði ekki ákvörðuð brottvísun með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga. Til þrautavara krefst kærandi þess að honum verði veittur frestur til þess að yfirgefa Schengen-svæðið sjálfviljugur, sbr. 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Til þrautaþrautavara krefst kærandi þess að endurkomubann verði stytt.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, EES-samningurinn, sbr. lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38 um rétt borgara Sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsrar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Hinn 14. október 2021 gekk kærandi í hjúskap með íslenskum ríkisborgara. Á grundvelli hjúskaparins fékk kærandi útgefið dvalarleyfi 7. apríl 2022 með gildistíma til 15. mars 2023. Leyfið var síðan endurnýjað einu sinni, með gildistíma til 4. júlí 2025. Kærandi sótti um endurnýjun leyfisins í annað sinn 9. maí 2025.

Með dómi Héraðsdóms Reykjaness nr. S-1189/2025, dags. 13. júní 2025, var kærandi dæmdur til tíu mánaða fangelsisrefsingar, skilorðsbundið til tveggja ára, fyrir peningaþvætti, sbr. 1., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með lögreglustjórasátt frá 25. júní 2024 var kæranda gert að greiða fjársekt fyrir brot gegn 2., sbr. 5. og 6. gr. laga um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974. Hinn 15. júlí 2025 var kæranda birt tilkynning, dags. 3. júlí 2025, um hugsanlega brottvísun frá landinu á grundvelli d-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga vegna brotaferils og kæranda veittur kostur á að leggja fram andmæli. Í andmælum kæranda, dags. 21. júlí 2025, kom m.a. fram að hann teldi málið reist á röngum grundvelli þar sem hann hefði dvalarleyfi í gildi og hefði sótt um endurnýjun þess. Þá byggði kærandi einnig á því að ákvörðun um brottvísun væri ósanngjörn gagnvart honum og nánustu aðstandendum hans með hliðsjón af 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 31. júlí 2025, var kæranda brottvísað og ákvarðað endurkomubann í tíu ár. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda samdægurs. Með tölvubréfi, dags. 14. ágúst 2025, lagði kærandi fram kæru til kærunefndar útlendingamála. Dagana 19. og 27. ágúst 2025 lagði kærandi fram greinargerð vegna málsins og fylgigögn.

Samhliða kæru óskaði kærandi þess að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar yrði frestað á meðan málið væri til meðferðar á kærustigi. Með tölvubréfi, dags. 19. ágúst 2025, lagði kærandi fram frekari röksemdir beiðni sinni til stuðnings. Í ljósi atvika málsins verður úrskurðað um kröfur kæranda í heild í stað þess að kveða upp sérstakan úrskurð um frestun réttaráhrifa.

III. Málsástæður og rök kæranda

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verður greinargerð kæranda ekki reifuð nánar.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt gögnum málsins er kærandi með tímabundið dvalarleyfi í gildi á grundvelli hjúskapar með íslenskum ríkisborgara, sbr. 70. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt c-lið 1. mgr. 99. gr. laga um útlendinga er heimilt að vísa útlendingi úr landi sem hefur dvalarleyfi hér á landi ef hann hefur verið dæmdur hér á landi til refsingar fyrir háttsemi sem getur varðað fangelsi lengur en eitt ár eða oftar en einu sinni verið dæmdur til fangelsisrefsingar á síðustu þremur árum. Samsvarandi gildir um öryggisráðstafanir sem ákvarðaðar eru vegna slíkrar refsiverðrar háttsemi.

Í ákvörðun Útlendingastofnunar eru atvik málsins heimfærð undir d-lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga en ákvæðið tekur til einstaklinga sem eru hér á landi án dvalarleyfis. Fyrir liggur að kærandi hafði dvalarleyfi í gildi á grundvelli hjúskapar með íslenskum ríkisborgara, sbr. 70. gr. laga um útlendinga, með gildistíma til 4. júlí 2025. Kærandi sótti um endurnýjun leyfisins 9. maí 2025, sem var innan lögbundinna tímamarka, sbr. 3. mgr. 57. gr. laga um útlendinga, eins og ákvæðinu var breytt með 5. gr. laga nr. 56/2023. Með vísan til 57. gr. laga um útlendinga, lögskýringargagna með ákvæðinu og breytingalaga nr. 56/2023 er ljóst að einstaklingur sem sækir um endurnýjun dvalarleyfis fyrir lok gildistíma þess nýtur réttinda leyfisins þar til ákvörðun hefur verið tekin um umsókn hans um endurnýjun.

Ákvörðun um brottvísun er íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun og í húfi kunna að vera mannréttindi sem njóta verndar stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu. Þarf slíkt úrræði að byggjast á skýrri og ótvíræðri lagaheimild. Fyrir liggur að kærandi hafði umsókn um endurnýjun dvalarleyfis til úrvinnslu hjá Útlendingastofnun og kom því beiting ákvæðis 98. gr. laga um útlendinga ekki til greina fyrr en eftir atvikum að lokinni töku ákvörðunar um dvalarleyfisumsókn kæranda. Unnt er að brottvísa útlendingum sem hafa dvalarleyfi á grundvelli 99. gr. laga um útlendinga. Eins og atvikum málsins háttar er ekki unnt að bæta úr lagagrundvelli málsins á kærustigi og er því óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi og senda málið til Útlendingastofnunar að nýju.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er felld úr gildi. Lagt er fyrir stofnunina að taka mál kæranda til meðferðar á ný.

The decision of the Directorate of Immigration is vacated. The Directorate is instructed to re-examine the appellant‘s case.

Valgerður María Sigurðardóttir

Vera Dögg Guðmundsdóttir